8
Ruimtemeetkunde
Paragraaf 8.3
Doorsnede
Snij je een komkommer, een kegel van papier of een blok kaas door, welke vorm zie je dan op het snijvlak?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 2, vmbo-kgt (mavo)
8
Ruimtemeetkunde
Paragraaf 8.3
Doorsnede
Snij je een komkommer, een kegel van papier of een blok kaas door, welke vorm zie je dan op het snijvlak?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 2, vmbo-kgt (mavo)
Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 2, hoofdstuk 8 Ruimtemeetkunde, paragraaf 8.3 Doorsnede. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.3
8.3 Doorsnede
Leerdoelen
8.3.1
Je kunt de vorm van een doorsnede van een balk, cilinder of kegel benoemen.
8.3.2
Je kunt de afmetingen en de oppervlakte van een doorsnede berekenen.
De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.3
Startvraag
Een komkommer in plakjes
Je snijdt een komkommer recht door, dwars op de lengte. Elk plakje heeft een vorm.
Welke vorm is dat?
Een rechthoek
Een driehoek
Een cirkel
Een vierkant
Een komkommer is bij benadering een cilinder; een dwarse snede geeft een cirkel. Wie 'rechthoek' kiest, denkt aan de lengtedoorsnede. Laat dat later terugkomen: hoe zie je een rechthoek?
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.3
Wat is een doorsnede?
Snij je een figuur recht door met een vlak, dan zie je het snijvlak. Die vlakke figuur heet de doorsnede.
Bij de balk hiernaast loopt het snijvlak evenwijdig aan het grondvlak. De doorsnede is een rechthoek, even groot als het grondvlak.
Neem een stuk kaas of een blok klei en snij het door in de klas. Laat de leerlingen het snijvlak aanwijzen. Let op: bij een balk evenwijdig aan het grondvlak is de doorsnede steeds even groot als het grondvlak, ook als je hoger of lager snijdt. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.3
Doorsnede per figuur
De vorm hangt af van de figuur en van de richting van de snede.
Balk
Evenwijdig aan een vlak: een rechthoek.
Cilinder
Dwars: een cirkel. Door de as: een rechthoek.
Kegel
Evenwijdig aan het grondvlak: een cirkel. Door de top: een driehoek.
Laat leerlingen voorbeelden uit het dagelijks leven noemen: een brood (balk), een worst (cilinder), een ijshoorntje (kegel). Doorvraag: wat voor doorsnede krijg je bij een bol? Altijd een cirkel. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.3
Vier doorsneden naast elkaar
Zo zien de doorsneden eruit. De doorsnede door de as van een cilinder is een rechthoek. De doorsnede van een kegel door de top is een driehoek.
Laat leerlingen elke doorsnede koppelen aan een figuur. Vraag: welke figuur geeft zowel een rechthoek als een cirkel als doorsnede? De cilinder, afhankelijk van de richting. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.3
Voorbeeldopdracht 1
Een balk is 8 cm lang, 5 cm breed en 3 cm hoog. Je snijdt hem evenwijdig aan het grondvlak door. Wat is de oppervlakte van de doorsnede?
gegeven
lengte 8 cm
breedte 5 cm
uitwerking
De doorsnede is een rechthoek.
Zijn zijden zijn 8 cm en 5 cm.
8 · 5 = 40
antwoord
40 cm²
De hoogte van 3 cm speelt geen rol, want de snede loopt evenwijdig aan het grondvlak. Wie 120 antwoordt, rekent de inhoud uit (8 · 5 · 3). Wie 26 antwoordt, telt de zijden op. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.3
Opdrachten Kennis
1
Je snijdt een kegel door de top en het midden van het grondvlak. Welke vorm heeft de doorsnede?
Een driehoek
Een cirkel
Een rechthoek
Een halve cirkel
Door de top en het midden zie je twee rechte zijkanten en de grond: een driehoek. Een cirkel krijg je pas als je evenwijdig aan het grondvlak snijdt. Een halve cirkel is geen doorsnede van een kegel, dat zie je alleen als je het grondvlak half bedekt. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.3
Opdrachten Kennis
2
Je snijdt deze kubus evenwijdig aan een zijvlak door. Hoe groot is de doorsnede in cm²?
De doorsnede is een vierkant van 4 cm bij 4 cm: 4 · 4 = 16 cm². Wie 8 antwoordt, telt 4 + 4. Wie 64 antwoordt, rekent de inhoud uit. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.3
Opdrachten Toepassing
3
Deze cilinder wordt van boven naar beneden door de as doorgesneden. Wat is de oppervlakte van de doorsnede?
28,3 cm²
30 cm²
94,2 cm²
60 cm²
De doorsnede is een rechthoek: breedte = diameter = 2 · 3 = 6 cm, hoogte = 10 cm. Oppervlakte 6 · 10 = 60 cm². Fouten: 28,3 is de cirkel (π · 3²), 30 gebruikt de straal in plaats van de diameter (3 · 10), 94,2 is π · 3 · 10. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Een kegel (straal 4 cm, hoogte 6 cm) wordt door de top gesneden. Vul in.
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.3
Opdrachten Toepassing
4
De doorsnede is een driehoek.
Zijn basis is 8 cm en zijn hoogte is 6 cm.
De basis van de driehoek is de diameter van het grondvlak: 2 · 4 = 8 cm. De hoogte is de hoogte van de kegel: 6 cm. Wie 4 invult, vergeet dat de basis twee keer de straal is. Doorvraag: wat is de oppervlakte van deze driehoek? (24 cm²)
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.3
Opdrachten Toepassing
★ 5
Hoeveel cm² is de doorsnede door de as groter dan de dwarse? Rond af op 1 decimaal.
Door de as: rechthoek van 4 cm bij 5 cm = 20 cm². Dwars: cirkel met π · 2² = 12,6 cm² (afgerond). Verschil: 20 − 12,6 = 7,4 cm². Wie de straal in plaats van de diameter gebruikt voor de rechthoek (2 · 5 = 10), komt op 12,6 − 10 = 2,6 uit. Laat leerlingen eerst de twee doorsneden schetsen. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.3
V E R D E R K I J K E R
Een scan is een stapel doorsneden
In het ziekenhuis maakt een CT-scanner foto's van doorsneden van je lichaam, plakje voor plakje.
Een arts legt die plakjes naast elkaar en ziet zo precies waar iets zit. Elk plakje is een doorsnede, net als bij je komkommer.
Vraag leerlingen of ze weleens een scan of röntgenfoto hebben gezien. Een röntgenfoto is geen doorsnede (alles ligt over elkaar), een CT-scan wel. Een mooi punt om het verschil te laten bedenken. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 8
Paragraaf 8.3
Checklist leerdoelen
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
8.3.1 Vorm van een doorsnede benoemen
8.3.2 Oppervlakte van een doorsnede
Ik kan ze allemaal
In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.
Image credit: LessonUp