Argumentatieschema's (Nederlands vwo), les 3: Terugblik quiz

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4-6

Introduction

Terugblik met elf vragen over alle zes de schema's, met een korte leestekst. Geschikt als afsluiting of herhaling.

Een lezer met een krant aan zee, Tarquinia Lido (Italië), 2007

EXAMENSTOF NEDERLANDS · ARGUMENTATIE · SCHEMA'S

Quiz

Terugblik: Argumentatieschema's

Les 3 van 3. Leerlingen beantwoorden individueel; bespreek na elke paar vragen kort de antwoorden. Image credit: Roberto Ferrari / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

Welk schema past bij deze zin?

De binnenstad moet autovrij: de lucht wordt schoner en winkels bereiken meer wandelaars.

A

voor- en nadelen

B

oorzaak en gevolg

C

kenmerk of eigenschap

D

vergelijking

Het standpunt is een voorstel (autovrij maken); het argument noemt de gevolgen en winst van die actie. Verwachte fout: oorzaak en gevolg.

Welk schema past bij deze zin?

Het meer is dichtgevroren, dus het moet al dagen onder nul zijn geweest.

A

kenmerk of eigenschap

B

voorbeelden

C

oorzaak en gevolg

D

autoriteit

Het gevolg (dichtgevroren meer) maakt de oorzaak (dagen onder nul) aannemelijk. Verwachte fout: kenmerk of eigenschap.

Welk schema past bij deze zin?

Volgens verkeerskundige ir. Bram Oosterhuis is de rotonde de veiligste oplossing, dus de gemeente moet hem aanleggen.

A

voor- en nadelen

B

autoriteit

C

kenmerk of eigenschap

D

oorzaak en gevolg

De schrijver beroept zich op een deskundige. Dat het standpunt een voorstel is (moet aanleggen), maakt het nog geen voor- en nadelen: het argument noemt geen gevolgen. Verwachte fout: voor- en nadelen.

Welk schema past bij deze zin?

Een kapper sluit zijn zaak ook niet zomaar midden in de week, dus een huisarts mag dat evenmin.

A

voorbeelden

B

autoriteit

C

kenmerk of eigenschap

D

vergelijking

Twee situaties (kapper en huisarts) worden gelijkgesteld: wat in de ene niet gepast is, is dat in de andere ook niet. Verwachte fout: voorbeelden, omdat er twee gevallen worden genoemd.

Welk schema past bij deze zin?

Buurtwinkels sluiten overal: in Wijnsveld, Oudenbeek en Maarlo is de laatste supermarkt dicht.

A

vergelijking

B

oorzaak en gevolg

C

voor- en nadelen

D

voorbeelden

Drie dorpen zijn gevallen die laten zien dat het verschijnsel (sluiting van buurtwinkels) algemeen voorkomt. Verwachte fout: oorzaak en gevolg.

Welk schema past bij deze zin?

Frans is lastig te leren, want de uitspraak wijkt sterk van de spelling af en er zijn veel uitzonderingen.

A

voorbeelden

B

kenmerk of eigenschap

C

oorzaak en gevolg

D

vergelijking

De uitspraak en de uitzonderingen zijn kenmerken van het Frans en onderbouwen een andere eigenschap (lastig). Verwachte fout: oorzaak en gevolg, door 'want' te lezen als oorzaak.

Welk standpunt hoort bij voor- en nadelen?

A

Jongeren slapen te weinig

B

Dit is de mooiste school van de stad

C

Scholen zouden later moeten beginnen

D

Dit probleem komt overal voor

Alleen een voorstel (zouden moeten) over een handeling is een standpunt over de wenselijkheid van een actie. De afleiders zijn een feitelijke, een waarderende en een algemene bewering. Verwachte fout: de feitelijke bewering kiezen.

EXAMENSTOF NEDERLANDS · ARGUMENTATIE · SCHEMA'S

Tekst 6: Een autovrije binnenstad

(1) De gemeente zou de binnenstad voor auto's moeten afsluiten. Dat levert minder uitstoot en lawaai op, en de vrijgekomen ruimte kan naar terrassen en groen. De enige prijs is dat bewoners hun auto iets verderop parkeren.

(2) Het is geen gewaagd experiment. In Haverstede, Lindenmeer en Oostwijck zijn de winkelstraten al jaren autovrij, en overal is de sfeer er beter op geworden.

(3) Niemand verwacht dat je met een bromfiets door een museum rijdt. Dus hoef je evenmin met de auto door een winkelstraat te rijden.

(4) Verkeerskundige drs. Naima El Idrissi, die winkelgebieden onderzoekt, stelt dat winkeliers van een autovrije straat op termijn meer klanten krijgen.

Eigen tekst voor Examenstof

Korte bron in de quiz. Alinea 1 voor- en nadelen, alinea 2 voorbeelden, alinea 3 vergelijking, alinea 4 autoriteit. Plaatsen en deskundige zijn verzonnen.

Welk schema gebruikt de schrijver in alinea 3?

A

vergelijking

B

kenmerk of eigenschap

C

voor- en nadelen

D

autoriteit

Museum en winkelstraat zijn twee situaties; wat in de ene ongepast is, is het volgens de schrijver ook in de andere. Verwachte fout: kenmerk of eigenschap.

Welk schema gebruikt de schrijver in alinea 2? Leg uit.

Modelantwoord (2 punten): voorbeelden (1 punt); drie plaatsen worden genoemd als gevallen om te onderbouwen dat autovrije straten in het algemeen goed werken (1 punt). Verwachte fout: vergelijking, omdat er plaatsen worden genoemd.

Zet de schema's op de volgorde van de alinea's

1

Voor- en nadelen

2

Autoriteit

3

Voorbeelden

4

Vergelijking

Alinea 1 voor- en nadelen, 2 voorbeelden, 3 vergelijking, 4 autoriteit. Verwachte fout: alinea 2 als vergelijking zetten.

Vul in

Het schema bepaal je aan de hand van het standpunt, niet aan een signaalwoord als 'want'.

standpunt

signaalwoord

argument

voorbeeld

Verwachte fout: argument invullen. Het schema geeft juist aan hoe het argument het standpunt ondersteunt.

Hoe zeker voel je je over dit onderwerp?

1

Heel zeker

2

Redelijk zeker

3

Niet zo zeker

4

Helemaal niet zeker

Gebruik de uitslag om te bepalen of je een onderdeel herhaalt.

EXAMENSTOF NEDERLANDS · ARGUMENTATIE · SCHEMA'S

Goed gedaan!

Je kunt nu de zes argumentatieschema's herkennen, ook als een alinea of betoog er meer dan één gebruikt. Zoek eerst het standpunt en vraag dan wat het argument daarover zegt.