PO I Voorbereiding en verwerking I Frankenthaler / Judd

• Kunst
• Kunstzinnige oriëntatie
• Basisschool
• Speciaal Onderwijs
• Groep 4-8

Introductie

In Kunsthal KAdE zie je de tentoonstelling ‘Frankenthaler / Judd’. Ontdek de abstracte kunst van Helen Frankenthaler en Donald Judd. Beide kunstenaars werkten met kleur, vormen en vlakken, maar ieder op hun eigen manier. In deze les maak je alvast kort kennis met de kunstenaars en het begrip 'abstracte kunst'.

Instructies

Deze LessonUp bestaat uit de volgende onderdelen:

• Voorbereidingsles vóór het bezoek 
• Duur: 30 minuten
  
  
• Verwerkingsles na het bezoek
• Duur: 30 minuten

       Tentoonstelling       

Vertel Binnenkort brengen jullie een bezoek aan Kunsthal KAdE. Daar is een tentoonstelling te zien met werk van Helen Frankenthaler en Donald Judd. In deze les maken jullie kort kennis met de kunstenaars en de abstracte kunst die ze maken.

* Let op 

Tijdens een rondleiding van één uur is het onmogelijk om alle kunstwerken in KAdE te bekijken en te bespreken. De museum docenten kiezen er (samen met jullie) een aantal uit om te bekijken en bespreken.

Abstracte kunst =

 

draait om kleuren, vormen en lijnen in plaats van herkenbare beelden  

In de tentoonstelling die jullie gaan bezoeken maak je kennis met twee kunstenaars: Helen Frankenthaler en Donald Judd. Zij maakten allebei abstracte kunst, maar allebei op hun eigen manier. 

Vertel

Abstracte kunst is kunst waarin je geen herkenbare dingen ziet, zoals mensen, dieren of landschappen. In plaats daarvan gebruikt de kunstenaar kleuren, vormen en lijnen. Het gaat niet om wat het voorstelt, maar om wat je voelt of ervaart als je ernaar kijkt.

Bespreek

Wat weet jij verder al over abstracte kunst? Ken je misschien kunstenaars die abstracte kunst maken of heb je wel eens een abstract kunstwerk gezien in een museum of op een andere plek? 

<div>Emotie, spontaniteit en het schilderproces<span style="font-weight:bold"> </span>staan centraal bij de kunststroming <b>abstract expressionisme</b>. Kunstenaar Jackson Pollock werd bekend door verf te gooien en spatten op zijn doeken.&nbsp;</div>

Helen Frankenthaler werkte met kleuren en vormen. Ze liet verdunde verf in het doek trekken, waardoor zachte kleurvlakken ontstonden. Ze was een <b>colourfield</b> <b>(kleurvlak) kunstenaar. </b>Over haar leren jullie deze les nog meer.

Bij de kunststroming<b> colourfield painting</b> staan grote kleurvlakken centraal. Kunstenaar Mark Rothko maakte kleurvelden die emoties bij de kijker konden oproepen.

Dit is Donald Judd. Hij werd bekend door de kunststroming <b>minimalisme.</b> Zijn kunst bestaat uit eenvoudige vormen en materialen, zonder emotie of verhaal. Over deze kunstenaar leren jullie straks nog meer.

<div>Kunstenaar Piet Mondriaan maakte <b>abstracte kunst</b> met lijnen, vlakken en primaire kleuren zoals rood, geel en blauw. Misschien ken je zijn kunst wel?</div>

<b><u>Geen</u> abstracte kunst</b>

<b>Abstracte kunst</b>

Opdracht

Sleep de kunstwerken die volgens jullie abstracte kunst zijn naar ‘abstracte kunst’. Sleep de andere kunstwerken naar ‘geen abstracte kunst’.  Als je de opdracht klassikaal doet kun je er ook lijnen tussen tekenen.

Tip! Bekijk de kunstwerken 'vergroot' door op de afbeeldingen te klikken. 

Vertel
Je bent er waarschijnlijk inmiddels achter dat alle kunstwerken in de slide abstracte kunstwerken zijn! Abstracte kunst is eigenlijk een soort verzamelnaam voor verschillende kunststromingen die niet-realistisch werken, dus geen herkenbare dingen laten zien in hun werken. En toch kan abstracte kunst er heel verschillend uitzien als je kijkt naar de kunstwerken in deze slide.

Klik op de vraagtekens voor meer informatie over de afbeeldingen, soorten kunst en kunstenaars. Wat ben je te weten gekomen?

Helen Frankenthaler

Donald Judd

Vertel
Je hebt in de vorige slide al kort kennisgemaakt met Helen Frankenthaler en Donald Judd. Beiden maakten ze abstracte kunst, maar ieder op hun eigen manier zoals je hier ook kunt zien. 

Vraag
Bekijk de kunstwerken.
- Wat zie je? Welke kleuren en vormen?
- Waarin lijken de kunstwerken op elkaar?
- En waarin verschillen de kunstwerken? 

0

Vertel

Helen Frankenthaler was een belangrijke colourfield painter, een kunstenaar die werkte met grote kleurvlakken. Ze bedacht een eigen manier van schilderen.

Bekijk de video (duur: 1 min)
Zet het geluid uit en kijk goed naar de kunstenaar. Let op hoe ze schildert en wat ze met de verf doet. Kijk de video eventueel nog een tweede keer.

Vraag
Je hebt de kunstenaar net aan het werk gezien. 
- Wat doet ze met de verf?
- Wat gebeurt er als de verf op het doek komt?

- Wat maakt haar manier van schilderen anders dan schilderen met een kwast?
- Zijn je nog andere dingen opgevallen?

Vertel

Donald Judd werd bekend als een belangrijke kunstenaar van het 'minimalisme'. Dat kwam na de schilderstijl van Helen Frankenthaler. Weet je nog wat minimalisme ook alweer is? Kunst met zo weinig mogelijk: eenvoudige vormen, kleuren en geen onnodige details. De kunstenaar laat vooral de vorm, het materiaal en de ruimte zien.

Bekijk de video (1 min) 

Zet je geluid weer uit en let goed op de beelden, de omgeving en kunstwerken die voorbij komen in de video. 

Vraag

Wat heb je gezien? Herkende je ook materialen waarvan de kunst werd gemaakt? En wat voor soort werken maakt de kunstenaar? 

Welke manier van werken vind jij het meest interessant: zelf schilderen
zoals Helen Frankenthaler of laten maken zoals Donald Judd? Waarom?

Zelf kunst maken!

Kunst laten maken?

Bespreek

Wist je dat Donald Judd zijn kunst niet zelf maakte? Hij bedacht het idee, maar liet het maken door fabrieken of vakmensen. Zo werd zijn werk heel strak en netjes en zonder emotie.  

Helen Frankenthaler maakte haar kunst juist zelf. Ze goot verdunde verf op het doek en liet het intrekken. Zo ontstonden zachte kleurvlakken. Je kunt vaak nog goed zien hoe ze heeft gewerkt, haar manier van schilderen is heel persoonlijk.

Vraag
Welke manier van werken vind jij het meest interessant: zelf schilderen zoals Helen Frankenthaler of laten maken zoals Donald Judd? Waarom? 

Tip! Laat de leerlingen stemmen op hun keuze via een device of vingers opsteken.

Tot snel!

Vertel 
Je hebt nu al even kort kennis gemaakt met de kunstenaars en 'abstracte kunst'. 

Heb je vragen? Neem ze mee en stel ze aan de museumdocent tijdens de rondleiding! 

Tot snel bij de kunsthal!

Tot snel?

Vivian Suter

Heb je een combinatiebezoek aan Kunsthal KAdE en de Elleboogkerk geboekt? Bekijk deze slide dan ook ter voorbereiding.

Vertel 

In de Elleboogkerk ontdek je het werk van kunstenaar Vivian Suter. Haar manier van schilderen is heel vrij, kleurrijk en groots. Dat doet denken aan de kunstwerken van kunstenaar Helen Frankenthaler. Over haar heb je net meer geleerd in deze les.

Vraag
Bekijk de foto van Vivian Suter en de korte video. Kun je ontdekken waar ze is op de foto? Wat voor materialen ze gebruikt om haar kunstwerken te maken en wat voor kunst ze maakt?

Vertel
De kunstenaar woont en werkt in de jungle, echt waar! Haar grote, kleurrijke schilderijen laten de natuur zien. Je gaat haar schilderijen straks bekijken in de Elleboogkerk. 

Vanuit gevoel óf vanuit regels een kunstwerk maken

Verwerkingsles voor na het bezoek

Let op deze les is voor na het bezoek aan de tentoonstelling in Kunsthal KAdE. 

Vertel

Jullie hebben de tentoonstelling Frankenthaler / Judd bekeken in Kunsthal KAdE. Welke kunstenaar is jou het meest bijgebleven? Waarom kies je voor deze kunstenaar?

Doen
In deze les ga je zelf aan de slag door in de stijl en werkwijze van de kunstenaar(s) een 'abstract' kunstwerk te maken: dus met vormen, lijnen en kleuren. 

 Bij Helen Frankenthaler draait alles 

om kleur, beweging en gevoel. 

1. Kies kleuren die passen bij jouw gevoel.
 

2. Begin ergens op je papier, zonder er te veel over na te denken wat je gaat tekenen.  

3. Maak kleine en grote bewegingen met je potlood of kwast over het papier. 

Hoe voelt het om los te laten
en dingen uit te proberen?

Helen Frankenthaler

kleur, beweging en gevoel

Opdracht

Maak twee abstracte werken en volg daarbij de werkwijze van de kunstenaars.

Materiaal

Deel per leerling 2x A4 formaat papieren uit. Voor iedere kunstenaar een blad. Afhankelijk van het materiaal dat er op school aanwezig is, leg je klaar: stiften, verf, eventueel tape, linealen en gekleurd papier. 

Op de volgende slides staan de opdrachten uitgewerkt.

Laat leerlingen aan het eind vertellen hoe ze het vonden om op deze manier te werken en welke stijl ze makkelijker of juist moeilijker vonden.  

Bij Donald Judd draait  het om vormen, regels en herhaling. 

1. Kies één vorm, lijn of vlak om mee te werken. 

2. Maak een plan: hoe groot, hoe vaak en waar komt het op het papier? 

3. Waar komen je vormen: naast elkaar of onder elkaar? 

4. Kijk wat er gebeurt als je de vormen blijft herhalen. 

 

Hoe is het om met zoveel regels te werken?

 

Donald Judd

 vormen, regels en herhaling

Opdracht

Maak twee abstracte werken en volg daarbij de werkwijze van de kunstenaars.

Materiaal

Deel per leerling 2x A4 formaat papieren uit. Voor iedere kunstenaar een blad. Afhankelijk van het materiaal dat er op school aanwezig is, leg je klaar: stiften, verf, eventueel tape, linealen en gekleurd papier. 

Op de volgende slides staan de opdrachten uitgewerkt.

Laat leerlingen aan het eind vertellen hoe ze het vonden om op deze manier te werken en welke stijl ze makkelijker of juist moeilijker vonden.