VO I Voorbereiding en verwerking I Frankenthaler / Judd
1 / 15
Lesduur is: 30 minIntroductie
In Kunsthal KAdE is de tentoonstelling 'Frankenthaler / Judd' te zien. Maak kennis kennis met het werk van twee belangrijke kunstenaars uit het naoorlogse New York: Helen Frankenthaler en Donald Judd. Ze maakten allebei abstracte kunst, maar met een verschillende aanpak. Ontdek hoe beide kunstenaars ieder op hun eigen manier kleur, vormen en vlakken gebruiken in hun werk.
In deze les maak je kort kennis met 'abstracte kunst' en de kunstenaars.
Instructies
Deze LessonUp bestaat uit de volgende onderdelen:
- Voorbereidingsles vóór het bezoek
- Duur: 30 minuten
- Verwerkingsles na het bezoek
- Duur: 30 minuten
Onderdelen in deze les
Slide 1 - Tekstslide
Vertel binnenkort brengen jullie een bezoek aan Kunsthal KAdE. Daar is een tentoonstelling te zien met werk van Helen Frankenthaler en Donald Judd. In deze les maken jullie kort kennis met de kunstenaars en de abstracte kunst die ze maken.
* Let op
Tijdens een rondleiding van één uur is het onmogelijk om alle kunstwerken in KAdE te bekijken en te bespreken. De museumdocenten kiezen er (samen met jullie) een aantal uit om te bekijken en bespreken.
Wat weet je al over
abstracte kunst?
abstracte kunst?
Slide 2 - Woordweb
Vertel
In de tentoonstelling die jullie gaan bekijken maak je kennis met twee kunstenaars: Helen Frankenthaler en Donald Judd. Zij maakten allebei abstracte kunst, maar met een verschillende aanpak.
Doen
Wat weet je al over abstracte kunst? Noem zoveel mogelijk dingen die je te binnen schieten.
In de tentoonstelling die jullie gaan bekijken maak je kennis met twee kunstenaars: Helen Frankenthaler en Donald Judd. Zij maakten allebei abstracte kunst, maar met een verschillende aanpak.
Doen
Wat weet je al over abstracte kunst? Noem zoveel mogelijk dingen die je te binnen schieten.
Tip! Je kan klassikaal een woordweb maken of leerlingen zelf antwoorden laten invullen via hun telefoon.
Bekijk en bespreek de antwoorden.
Vertel
Abstracte kunst draait om kleuren, vormen en lijnen, in plaats van herkenbare beelden. Het gaat vooral om wat je voelt of ervaart bij een kunstwerk.
Bekijk en bespreek de antwoorden.
Vertel
Abstracte kunst draait om kleuren, vormen en lijnen, in plaats van herkenbare beelden. Het gaat vooral om wat je voelt of ervaart bij een kunstwerk.
Abstracte kunst...
Abstract expressionisme
Abstract expressionisme<br>& colourfield painting
Colourfield painting
Minimalisme
Slide 3 - Sleepvraag
Vertel
Het abstract expressionisme is een beweging die ontstond na de Tweede Wereldoorlog (vooral in New York), dat toen het nieuwe centrum van de moderne kunst werd. Kunstenaars wilden vooral hun gevoelens en emoties uitdrukken door middel van kleur, vormen en de manier waarop ze schilderden. De schilderijen zijn vaak 'abstract' en stellen geen herkenbare dingen voor.
Je ziet hier stromingen binnen de abstracte kunst, kunstwerken én kunstenaars die belangrijk waren binnen deze stroming.
Opdracht
Verbind het kunstwerk met de kunststroming. Als je de opdracht klassikaal doet kun je er ook lijnen tussen tekenen. Bespreek na. Wat ben je te weten gekomen?
Het abstract expressionisme is een beweging die ontstond na de Tweede Wereldoorlog (vooral in New York), dat toen het nieuwe centrum van de moderne kunst werd. Kunstenaars wilden vooral hun gevoelens en emoties uitdrukken door middel van kleur, vormen en de manier waarop ze schilderden. De schilderijen zijn vaak 'abstract' en stellen geen herkenbare dingen voor.
Je ziet hier stromingen binnen de abstracte kunst, kunstwerken én kunstenaars die belangrijk waren binnen deze stroming.
Bekijk de kunstwerken 'vergroot' door op de afbeeldingen te klikken. Welk kunstwerk/ welke kunstenaar hoort bij welke kunststroming?
Tip! Klik op het vraagteken of de kunstenaarsnaam als je meer informatie wil over wat er op de afbeelding te zien is. Dat helpt je misschien op weg om de kunststroming eraan te koppelen. Of doe dit ná de opdracht om meer te leren over de stroming.
Tip! Klik op het vraagteken of de kunstenaarsnaam als je meer informatie wil over wat er op de afbeelding te zien is. Dat helpt je misschien op weg om de kunststroming eraan te koppelen. Of doe dit ná de opdracht om meer te leren over de stroming.
Opdracht
Verbind het kunstwerk met de kunststroming. Als je de opdracht klassikaal doet kun je er ook lijnen tussen tekenen. Bespreek na. Wat ben je te weten gekomen?
Slide 4 - Tekstslide
Vertel
Je hebt in de vorige slide al kort kennisgemaakt met Donald Judd en Helen Frankenthaler en de stromingen binnen de abstracte kunst waardoor ze bekend zijn geworden: minimalisme en abstract expressionisme/ colourfield painting. En ook met andere kunstenaars zoals Jackson Pollock en Mark Rothko, die een inspiratiebron waren voor zowel Donald Judd als Helen Frankenthaler.
Je hebt in de vorige slide al kort kennisgemaakt met Donald Judd en Helen Frankenthaler en de stromingen binnen de abstracte kunst waardoor ze bekend zijn geworden: minimalisme en abstract expressionisme/ colourfield painting. En ook met andere kunstenaars zoals Jackson Pollock en Mark Rothko, die een inspiratiebron waren voor zowel Donald Judd als Helen Frankenthaler.
Beiden maakten ze abstracte kunst, maar ieder op hun eigen manier zoals je hier kunt zien. De tentoonstelling laat ook deze verschillen en overeenkomsten zien.
Vraag
Bekijk de kunstwerken. Benoem wat je ziet per kunstwerk. Vergelijk de kunstwerken daarna met elkaar. Waarin lijken de werken op elkaar en waarin verschillen ze?
Bekijk de kunstwerken. Benoem wat je ziet per kunstwerk. Vergelijk de kunstwerken daarna met elkaar. Waarin lijken de werken op elkaar en waarin verschillen ze?
Slide 5 - Video
Vertel
Helen Frankenthaler was een belangrijke colourfield painter - 'kleurvlak kunstenaar'. Haar werk legde de nadruk op de werking en ervaring van kleur.
Bekijk de video (1 min, EN)
Bekijk de video (1 min, EN)
Let goed op de werkwijze en techniek van de kunstenaar. Tip! Zet de ondertitels aan (cc).
Vraag
In de video vertelt ze dat ze haar eigen techniek moest ontwikkelen. Die techniek werd uiteindelijk bekend als de 'soak-stain' techniek.
Je hebt de kunstenaar net aan het werk gezien. Hoe werkt haar soak-stain techniek? Wat gebeurt er met de verf bij deze techniek? Bekijk de video eventueel nog een keer.
* De video loopt na het beantwoorden van de vraag nog 20 seconden door.
Sluit af met
Met haar vernieuwende soak-stain techniek viel Frankenthaler op en onderscheidde ze zich in een kunstwereld die in die tijd vooral door mannen werd bepaald. Hier komen we later in de les nog op terug.
Wat voor techniek ontwikkelde Helen Frankenthaler?
En hoe werkt deze techniek? Wat gebeurt er met de verf?
Slide 6 - Open vraag
Deze slide heeft geen instructies
Slide 7 - Video
Vertel
Donald Judd werd bekend als een belangrijke kunstenaar van het minimalisme. Hij vond dat kunst niet persoonlijk of emotioneel hoefde te zijn. Het minimalisme ontstond na het abstract expressionisme van Helen Frankenthaler.
Bekijk de video (2 min, EN)
De zoon van Donald Judd vertelt hier over het werk dat zijn vader maakte en het waarom. Tip! Zet de ondertitels aan (cc).
Bespreek
Na twee minuten komt er een vraag in beeld om klassikaal te bespreken of laat leerlingen hun antwoorden via hun telefoon invoeren en bespreek daarna.
Vat eventueel kort samen wat er besproken is in de video: Donald Judd maakte kunst die op zichzelf staat, zonder verhaal of betekenis. Werkte veel met materiaal zoals metaal, hout en plexiglas. Zijn werken zijn geen schilderijen meer, maar 3D objecten die de ruimte eromheen laten zien.
Donald Judd werd bekend als een belangrijke kunstenaar van het minimalisme. Hij vond dat kunst niet persoonlijk of emotioneel hoefde te zijn. Het minimalisme ontstond na het abstract expressionisme van Helen Frankenthaler.
Bekijk de video (2 min, EN)
De zoon van Donald Judd vertelt hier over het werk dat zijn vader maakte en het waarom. Tip! Zet de ondertitels aan (cc).
Bespreek
Na twee minuten komt er een vraag in beeld om klassikaal te bespreken of laat leerlingen hun antwoorden via hun telefoon invoeren en bespreek daarna.
Welke rol spelen ruimte, vorm en kleur in het werk van Donald Judd?
Vat eventueel kort samen wat er besproken is in de video: Donald Judd maakte kunst die op zichzelf staat, zonder verhaal of betekenis. Werkte veel met materiaal zoals metaal, hout en plexiglas. Zijn werken zijn geen schilderijen meer, maar 3D objecten die de ruimte eromheen laten zien.
Welke rol spelen ruimte, vorm en kleur
in het werk van Donald Judd?
in het werk van Donald Judd?
Slide 8 - Open vraag
Deze slide heeft geen instructies
Denk je dat musea tegenwoordig anders kiezen welke kunstenaars ze tentoonstellen dan vroeger? Waarom?
Slide 9 - Open vraag
Vertel
De tentoonstelling gaat ook over tegenstellingen. Zo werd werk van Donald Judd vanaf de jaren '70 veel tentoongesteld en verzameld, terwijl het werk van Helen Frankenthaler en andere vrouwelijke kunstenaars binnen de abstracte kunst vaak werd genegeerd. In Europa kreeg Frankenthaler minder waardering, terwijl Judds werk populair was en veel werd aangekocht door musea.
Het is niet zo dat museumdirecteuren in die tijd Frankenthaler niet kenden. Ze stelden haar alleen niet tentoon en verzamelden haar werk niet.
De tentoonstelling gaat ook over tegenstellingen. Zo werd werk van Donald Judd vanaf de jaren '70 veel tentoongesteld en verzameld, terwijl het werk van Helen Frankenthaler en andere vrouwelijke kunstenaars binnen de abstracte kunst vaak werd genegeerd. In Europa kreeg Frankenthaler minder waardering, terwijl Judds werk populair was en veel werd aangekocht door musea.
Het is niet zo dat museumdirecteuren in die tijd Frankenthaler niet kenden. Ze stelden haar alleen niet tentoon en verzamelden haar werk niet.
De directeur en tentoonstellingsmaker van Kunsthal KAdE vraagt zich af: “Hoe hebben we zo’n groot kunstenaar als Helen Frankenthaler zo lang over het hoofd kunnen zien in Nederland?”
Bespreek
Wat zegt deze tekst over de kunstwereld in die tijd? Welke invloed hebben musea op de aandacht die kunstenaars krijgen? En waarom is het belangrijk dat musea verschillende kunstenaars laten zien?
Doen
Laat de leerlingen hun gedachtes invullen via hun telefoon. De antwoorden verschijnen op het scherm. Of bespreek bovenstaande vragen klassikaal.
Laat de leerlingen hun gedachtes invullen via hun telefoon. De antwoorden verschijnen op het scherm. Of bespreek bovenstaande vragen klassikaal.
Slide 10 - Tekstslide
Vertel
Je hebt nu al even kort kennis gemaakt met de kunstenaars en 'abstracte kunst'.
Je hebt nu al even kort kennis gemaakt met de kunstenaars en 'abstracte kunst'.
Heb je vragen? Neem ze mee en stel ze aan de museumdocent tijdens de rondleiding!
Tot snel bij de kunsthal!
Tot snel bij de kunsthal!
Slide 11 - Tekstslide
Heb je een combinatiebezoek aan Kunsthal KAdE en de Elleboogkerk geboekt? Bekijk deze slide dan ook ter voorbereiding.
Vertel
Vertel
In de Elleboogkerk ontdek je de installatie van Vivian Suter. Haar vrije manier van schilderen doet denken aan het werk van Helen Frankenthaler, dat te zien is in Kunsthal KAdE en waar je net meer over geleerd hebt.
Vraag
Bekijk de portretfoto van Vivian Suter en de video (duur: 1 min). Wat kom je al te weten over de kunstenaar zelf, waar ze werkt, de materialen die ze gebruikt en de kunst die ze maakt?
Vertel
De kunstenaar woont en werkt in de jungle van Guatemala. Haar grote, kleurrijke schilderijen laten de natuur, het weer en de seizoenen uit haar omgeving zien. Deze ga je in de Elleboogkerk beter bekijken!
Bekijk de portretfoto van Vivian Suter en de video (duur: 1 min). Wat kom je al te weten over de kunstenaar zelf, waar ze werkt, de materialen die ze gebruikt en de kunst die ze maakt?
Vertel
De kunstenaar woont en werkt in de jungle van Guatemala. Haar grote, kleurrijke schilderijen laten de natuur, het weer en de seizoenen uit haar omgeving zien. Deze ga je in de Elleboogkerk beter bekijken!
Slide 12 - Tekstslide
Let op deze les is voor na het bezoek aan de tentoonstelling in Kunsthal KAdE.
Vertel
Jullie hebben de tentoonstelling Frankenthaler / Judd bekeken in Kunsthal KAdE. Welke kunstenaar is je het meest bijgebleven en waarom deze kunstenaar?
Doen
In deze les ga je zelf aan de slag door in de stijl en werkwijze van de kunstenaar(s) een abstract kunstwerk te maken.
In deze les ga je zelf aan de slag door in de stijl en werkwijze van de kunstenaar(s) een abstract kunstwerk te maken.
Slide 13 - Tekstslide
Opdracht
Laat leerlingen individueel aan deze opdracht werken met materiaal naar keuze. Bijvoorbeeld: stiften, verf, tape en papier.
Op de volgende slides staat de opdracht per kunstenaar.
Op de volgende slides staat de opdracht per kunstenaar.
Laat leerlingen hun werken aan elkaar presenteren en vertellen over hoe ze te werk zijn gegaan.
Slide 14 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 15 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies