SCHOOLFILM VAN DE MAAND APRIL: Teken mij een thuisland
1 / 17
Lesduur is: 50 minIntroductie
Dit is een les over TEKEN MIJ EEN THUISLAND. Lees eerst de instructie door.
Documentairemaker Nour Alkheder gaat in gesprek met drie gevluchte jongeren, die openhartig praten over hun ervaring met het vluchten naar Nederland en de verwachtingen en obstakels die hierbij komen kijken. Na hun aankomst worden ze direct het integratieproces in gesleurd, terwijl ze nog de zware pijn van het verlies van hun thuisland meedragen. Hoe behouden zij hun menselijkheid in een procedure waarin zij gedwongen worden hun culturele identiteit en verleden te laten gaan? Kunnen zij blijven dromen in een land dat deze dromen niet omarmt? De prachtige en poëtische shots creëren een bijna beklemmende sfeer, waardoor de gevoelens van onzekerheid en frustratie van de jongeren écht te voelen zijn.
In deze les kijken jullie een korte documentaire over drie jonge vluchtelingen die hun verhaal vertellen vanaf het moment dat ze hun land moesten verlaten. Je gaat met je leerlingen, mede aan de hand van meerdere stellingen, het gesprek aan over wat 'je thuis voelen' betekent, wat een AZC is en hoe een asielprocedure werkt.
Deze les is geschikt voor leerlingen van het voortgezet onderwijs en mbo.
Doelgroep:
> vmbo-t leerjaar 4
> havo/vwo 4,5,6
> mbo niveau 3 & 4
Deze filmles is ontwikkeld door Movies that Matter als Schoolfilm van de Maand april 2026. Elke maand lichten we, in samenwerking met Schooltv, NPO, en het Nederlands Film Festival (onder de noemer Film in de Klas), een film uit met een bijbehorende les, die je gratis in de klas kunt kijken en bespreken.
Instructies
Zie de bijlage voor een PDF-handleiding van deze les!
Thema’s:
- culturele identiteit
- vluchten / migratie
- asielzoekers
- thuis voelen
- inburgering / integratie
Leerdoelen:
- Uitleggen wat 'je thuis voelen' inhoudt;
- Begrijpen dat integratie/inburgeren zowel fysiek als mentaal complex kan zijn;
- In hoofdlijnen uitleggen wat een AZC is en hoe een asielprocedure werkt.
NB: Deze les bevat een (of meerdere) slide(s) met (een deel/delen van) de film Teken mij een thuisland (2024).
Regie: Nour Alkheder / Productie: Nederlandse Filmacademie / Omroep: EO.
Het is niet toegestaan om de film of delen daarvan buiten de context van de les te vervaardigen of te distribueren.
Instructies
Onderdelen in deze les
Slide 1 - Tekstslide
Introductie film (1 min)
Teken mij een thuisland (2024) is een korte documentaire afstudeerfilm door Nour Alkheder over drie mensen en hun integratieproces in Nederland. De film laat zien hoe zij proberen hun plek te vinden in een nieuwe wereld, terwijl herinneringen aan hun thuisland en hun eigen cultuur blijven doorwerken.
Lesopbouw:
> voorbespreking (15 minuten)
> film kijken (30 minuten)
> nabespreking (15 minuten)
Slide 2 - Tekstslide
Leerdoelen bespreken (1 min)
Na deze les kun je:
- Uitleggen wat 'je thuis voelen' inhoudt;
- Begrijpen dat integratie/inburgeren zowel fysiek als mentaal complex kan zijn;
- In hoofdlijnen uitleggen wat een AZC is en hoe een asielprocedure werkt.
Slide 3 - Tekstslide
Vraag/Brainstorm: Wat betekent je thuis voelen voor jou? (7 min)
Introduceer de vraag “Wat betekent je thuis voelen voor jou” en benadruk dat er geen goede of foute antwoorden zijn. Geef leerlingen eerst 1-2 minuten om individueel te brainstormen. Dit kan in woorden, volle zinnen of korte zinnen.
Vraag leerlingen daarna om hun antwoorden te delen, klassikaal of in kleine groepjes. Noteer kernwoorden op het bord (denk aan een woordweb).
Vervolgvragen:
- Kun je je op meerdere plekken thuis voelen? Waarom wel/niet?
- Waardoor kun je je ergens juist niet thuis voelen?
- Is thuis een plek, een gevoel, of iets anders?
Toelichting: Je thuis voelen gaat niet alleen over een plek, maar vooral over hoe je je voelt. Het gaat om je veilig voelen, jezelf kunnen zijn en het gevoel hebben dat je erbij hoort. Voor de één is thuis een huis of een land, voor de ander zijn het mensen, herinneringen, taal of dagelijkse gewoontes. Of je eigen plek of ruimte waar je je terug kan trekken en op jezelf kunt zijn.
Dat gevoel van thuis ontstaat vaak als je weet waar je aan toe bent en je geaccepteerd wordt. Maar het kan ook veranderen, bijvoorbeeld als je moet verhuizen, buitengesloten wordt of veel onzekerheid ervaart.
Slide 4 - Tekstslide
Korte uitleg film (1 min)
Leg uit dat de drie personages die je leerlingen in de film gaan zien hun land zijn ontvlucht. Dat betekent dat zij vaak jarenlang hebben moeten wachten op een beslissing over hun verblijf in Nederland. In die tijd leven zij in onzekerheid over hun toekomst, terwijl er tegelijkertijd al verwachtingen zijn rondom integratie en inburgering.
Voordat je leerlingen de film gaan kijken neem je als docent eerst nog een aantal stellingen met ze door.
Het doel van de stellingen is je leerlingen laten nadenken over wat het betekent om een gevluchte jongere te zijn en hoe integratie en inburgering al beginnen terwijl iemand nog in onzekerheid leeft.
Slide 5 - Tekstslide
Stelling: Als je naar Nederland vlucht krijg je meteen een verblijfstatus (2 min)
Toelichting: Nee, als je naar Nederland vlucht krijg je niet meteen een verblijfsstatus; je moet eerst een asielprocedure doorlopen bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) om te bepalen of je in aanmerking komt voor een verblijfsvergunning. Het duurt gemiddeld lang om statushouder te worden, omdat de wettelijke termijn van 6 maanden voor de asielprocedure vaak wordt verlengd naar 15 maanden (of langer) vanwege achterstanden bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Dus dat betekent dat mensen die een verblijfsvergunning willen krijgen, vaak lang moeten wachten. Dat betekent dat ze leven in onzekerheid, spanning en frustratie.
Slide 6 - Tekstslide
Stelling: Inburgering betekent dat je leert hoe het leven in Nederland werkt, zoals de taal en samenleving (2 min)
Toelichting: Ja, inburgering betekent dat iemand leert hoe het leven in Nederland werkt. Dit gaat bijvoorbeeld om het leren van de Nederlandse taal, het kennen van regels en gebruiken, en weten hoe zaken zoals school, werk en zorg geregeld zijn.
Voor gevluchte mensen met een verblijfsvergunning (statushouders) is inburgering verplicht. Zij leren de taal en doen kennis op over de Nederlandse samenleving en de arbeidsmarkt. Het doel van inburgering is dat iemand zo zelfstandig mogelijk kan meedoen in de samenleving. De inburgeringsplicht begint zodra iemand een verblijfsvergunning krijgt.
Slide 7 - Tekstslide
We gaan nu naar de film kijken (29 min)
Bekijk voorafgaand aan de film een korte introductie van de regisseur (Nour Alkheder) en producent (Mayra Soares) van de film op deze slide.
Bekijk de film op de volgende slide >>>
Slide 8 - Video
Bekijk de film
Teken mij een thuisland (Nour Alkheder, 2024) - 29 minuten.
Slide 9 - Tekstslide
We gaan nu de film nabespreken
Bekijk een laatste boodschap van de regisseur (Nour Alkheder) en producent (Mayra Soares) van de film op deze slide voorafgaand aan het nabespreken van de film.
Bekijk ook de inleidende video waarin het personage Anas Al Halabi uit de film de nabespreking aankondigt.
Slide 10 - Tekstslide
Nabespreking film (2 min)
- Welke emotie viel jou het meest op bij een personage?
- Waardoor werd deze emotie veroorzaakt?
- Denk je dat dit personage zich thuis voelt? Waarom wel of niet?
Slide 11 - Tekstslide
Stelling: Bij integratie moet je je eigen cultuur opgeven (2 min)
Toelichting: Deze vraag is bedoeld om het gesprek te openen over wat integratie wel en niet betekent. Leerlingen denken bij integratie soms automatisch aan aanpassen of loslaten. Misschien ook wel van je eigen cultuur. Met deze vraag maak je zichtbaar dat integratie op verschillende manieren kan worden opgevat en dat hier geen eenduidig antwoord op is. Benadruk dat integratie vaak gaat over meedoen in de samenleving, maar dat dit niet hoeft te betekenen dat iemand zijn of haar identiteit of culturele achtergrond opgeeft.
Gebruik deze vraag om de film te verbinden aan het thema integratie. In Teken mij een thuisland vertellen gevluchte mensen over hun ervaringen in Nederland, terwijl ze hun verleden, herinneringen en culturele identiteit meedragen. De film laat zien dat integratie niet alleen praktisch is, maar ook emotioneel en persoonlijk. Bespreek met leerlingen dat de mensen in de film zich moeten aanpassen aan een nieuw land, terwijl ze tegelijk proberen vast te houden aan wie ze zijn. De vraag helpt leerlingen om na te denken over de spanning tussen meedoen in een samenleving en het behouden van je eigen identiteit.
Tip: Bekijk ook samen met je klas de begeleidende video waarin het personage Anas Al Halabi uit de film de stelling introduceert.
Slide 12 - Tekstslide
Asiel aanvragen in Nederland (4 min)
Vraag aan de leerlingen: Hoe verloopt het asiel aanvragen in Nederland?
Aanmelden bij de IND: In Nederland start de asielprocedure bijna altijd in Ter Apel. Hier melden asielzoekers zich aan, worden hun papieren gecontroleerd en dienen zij formeel een asielverzoek in. Na het aanmeldgehoor start de algemene asielprocedure.
Verblijf in een AZC: De asielzoeker krijgt onderdak. Dit regelt het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Daarnaast krijgt hij hulp van een advocaat en wordt hij medisch onderzocht. Ook plant de IND de asielprocedure in. Om bij te komen van zijn reis, krijgt een asielzoeker minstens 6 dagen de tijd tijdens de zogenaamde rust- en voorbereidingstijd. Daarna start de echte asielprocedure.
Wachten op een beslissing: De wachttijd voor de behandeling van de asielaanvraag is inmiddels opgelopen tot gemiddeld 21 maanden (soms meer dan 21 maanden). Dit terwijl de wettelijke norm is vastgesteld op zes maanden.
Uitkomst: De IND zal ofwel een vluchtelingenstatus of een verblijfsvergunning op humanitaire gronden toekennen, of de aanvraag afwijzen.
Toelichting: De asielprocedure in Nederland kan jaren duren, en in die tijd leven mensen in onzekerheid, zonder te weten of ze mogen blijven of moeten vertrekken. Het is een zware ervaring die elk deel van het dagelijks leven beïnvloedt, van school en werk tot familie en mentale gezondheid. Onthoud: achter elke aanvraag zit een mens die hoopt op veiligheid en een kans om zijn of haar leven opnieuw op te bouwen.
Bronnen:
https://www.vluchtelingenwerk.nl/nieuws-en-kennis/onze-themas/asiel
https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/asielbeleid/vraag-en-antwoord/procedure-asielzoeker
https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/asielbeleid/vraag-en-antwoord/procedure-asielzoeker
Voor een uitgebreidere uitleg en video’s, zie: NPO Story: https://npokennis.nl/story/456/wat-zijn-statushouders
Slide 13 - Tekstslide
Uitspraak: “Ik vind dat het AZC en al het asielgedoe je je menselijkheid afpakt. Je bent om menselijke redenen gekomen maar juist die menselijkheid wordt je afgepakt.” (3min)
Vraag: Deze uitspraak komt terug in de documentaire. Welke momenten uit de documentaire kun je benoemen die deze uitspraak onderbouwen?
Mogelijke antwoorden:
- Het omgaan met wachten en onzekerheid
- Het verhaal van 14-jarige Ali
- Fysieke omstandigheden in het AZC (moeten kiezen tussen warmte en privacy)
Slide 14 - Tekstslide
Vragen over asielprocedure in Nederland: (3 min)
- Wat heb je uit de film geleerd over het leven in een AZC en de asielprocedure?
- Wat wist je eerst niet over AZC’s, maar nu wel?
- Was er iets dat je heeft verrast?
Toelichting: Laat leerlingen deze vragen bespreken in tweetallen, individueel of klassikaal. Op slide 12 wordt uitleg gegeven over de stappen van de asielprocedure. Activeer hun voorkennis door aan te sluiten bij wat zij al weten.
Slide 15 - Tekstslide
Even terugblikken (1min)
Rond de les af door kort terug te blikken op wat de leerlingen hebben gedaan, en eindig met een relevante conclusie.
Vandaag hebben wij:
- nagedacht over wat ‘thuis’ voor iemand betekent;
- de film Teken mij een thuisland bekeken;
- gesproken over de gevoelens en ervaringen van de personages;
- inzicht gekregen in het leven in een AZC en de asielprocedure.
Slide 16 - Tekstslide
Waardeer de les
We horen graag hoe jij en je leerlingen de les hebben ervaren! Je kunt je waardering en/of feedback via het volgende formulier achterlaten: https://form.jotform.com/243443472669061.
Slide 17 - Tekstslide
Film in de klas
Kijk voor meer gratis films en lespakketten voor het primair- en voortgezet onderwijs op filmeducatie.nl, of op Schooltv.