Dag van de Verenigde Naties: 193 landen, één tafel

• newEditor
• Geschiedenis
• Maatschappijleer
• +1
• Middelbare school
• vmbo g, t, havo, vwo
• Leerjaar 3-6

Introductie

Op 24 oktober is het de Dag van de Verenigde Naties. In deze themales voor het voortgezet onderwijs ontdekken leerlingen waarom de VN in 1945 werd opgericht, hoe de organisatie in elkaar zit en waarom de Veiligheidsraad met zijn vijf vetolanden zo vaak in het nieuws is. Ze nemen stelling over het vetorecht, leren de zeventien duurzame ontwikkelingsdoelen kennen en bedenken wat zij zelf aan een doel kunnen bijdragen. Met een tijdlijn, quizvragen, een stelling, een categorievraag en uitleg en doorvragen in de notities. Ongeveer 45 minuten, geschikt voor mentorles, maatschappijleer, geschiedenis en aardrijkskunde in klas 2 tot en met 4.

ZATERDAG 24 OKTOBER 2026 · DAG VAN DE VERENIGDE NATIES

193 landen.

Eén tafel.

Hoe de wereld na de oorlog besloot om voortaan te praten, en waarom dat nog steeds lastig is.

THEMALES · 45 MIN

51

landen richtten de VN op in 1945

193

landen zijn nu lid

17

doelen voor een betere wereld in 2030

Opening (2 min). Op 24 oktober 1945 trad het Handvest van de Verenigde Naties in werking: dat is de verjaardag van de VN. In 2026 valt de dag op een zaterdag, dus je geeft deze les in de week ervoor of erna.

Vraag de klas: wie heeft weleens iets over de VN gehoord in het nieuws? Waarover ging het?

Wat weet je al over de Verenigde Naties?

Voorkennis activeren (4 min). Laat leerlingen woorden, landen, nieuwsberichten of plaatsen insturen. Verwachte antwoorden: New York, vrede, vredesmissie, blauwhelmen, Veiligheidsraad, UNICEF, vluchtelingen, Oekraïne, Gaza, klimaat.

Wijs aan het eind twee of drie woorden aan die verderop in de les terugkomen, zoals Veiligheidsraad, vetorecht of duurzame doelen.

DAG VAN DE VN

24 OKTOBER · THEMADAG

1945

Nooit meer oorlog

De Tweede Wereldoorlog kostte naar schatting zo'n zeventig miljoen mensen het leven. Een eerdere poging tot samenwerking, de Volkenbond (1920), had de oorlog niet kunnen tegenhouden: grote landen deden niet mee of stapten op.

In het voorjaar van 1945 kwamen vijftig landen bijeen in San Francisco. Op 26 juni tekenden ze het Handvest van de Verenigde Naties: de regels van een nieuwe, sterkere organisatie. Polen tekende later en werd het 51e oprichtende land. Nederland was er vanaf het begin bij.

"Wij, de volken van de Verenigde Naties, vastbesloten de komende generaties te behoeden voor de gesel van de oorlog ..."

Begin van het Handvest, 1945

Uitleg (4 min). Benadruk het verschil met de Volkenbond: de VN kreeg een Veiligheidsraad met échte bevoegdheden, en de grote overwinnaars van de oorlog (de VS, de Sovjet-Unie, het VK, Frankrijk en China) deden vanaf het begin mee.

Doorvraag: waarom is het belangrijk dat juist de machtigste landen meedoen? (Zonder hen heeft een afspraak weinig waarde; dat was precies het probleem van de Volkenbond.)

WAAROM VIEREN WE HET OP 24 OKTOBER?

24 oktober 1945

Een handtekening alleen is niet genoeg: elk land moest het Handvest ook thuis laten goedkeuren. Op 24 oktober hadden genoeg landen dat gedaan, ook de vijf grote. Vanaf die dag bestond de VN echt.

Sinds 1948 is 24 oktober wereldwijd de Dag van de Verenigde Naties.

Kort (1 min). Goedkeuren door het eigen parlement heet ratificeren. Het hoofdkwartier van de VN staat sinds 1952 in New York.

Zet in de goede volgorde, van vroeg naar laat.

1

De VN bestaat officieel

2

De Tweede Wereldoorlog begint

3

De Volkenbond wordt opgericht

4

De VN kiest zeventien duurzame ontwikkelingsdoelen

5

De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens

6

Vijftig landen tekenen het Handvest in San Francisco

Tijdlijn (3 min). Goede volgorde met jaartallen:

1. Volkenbond: 1920

2. Begin Tweede Wereldoorlog: 1939

3. Handvest getekend: 26 juni 1945

4. VN officieel: 24 oktober 1945

5. Universele Verklaring van de Rechten van de Mens: 10 december 1948

6. Duurzame ontwikkelingsdoelen: september 2015

De laatste komt verderop in de les terug.

DAG VAN DE VN

24 OKTOBER · THEMADAG

ZO WERKT HET

Vier onderdelen die je moet kennen

Algemene Vergadering

Alle 193 landen, elk één stem, groot of klein. Praat over alles, maar kan landen niets verplichten.

Veiligheidsraad

Vijftien landen die over oorlog en vrede gaan. De enige raad waarvan de besluiten bindend zijn.

Secretaris-Generaal

Het gezicht van de VN en baas van het personeel. Sinds 2017 António Guterres; zijn termijn loopt eind 2026 af.

Internationaal Gerechtshof

De rechtbank van de VN, voor ruzies tussen landen. Het zit in het Vredespaleis in Den Haag.

Uitleg (4 min). Daarnaast heeft de VN veel organisaties die je misschien kent: UNICEF (kinderen), UNHCR (vluchtelingen), het Wereldvoedselprogramma en de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).

In 2026 kiest de VN een nieuwe Secretaris-Generaal. Check vlak voor de les in het nieuws hoe het daarmee staat; het is een mooie actualiteit om mee te beginnen of af te sluiten.

Waar zit het Internationaal Gerechtshof?

A

New York

B

Genève

C

Den Haag

D

Brussel

Goed antwoord: Den Haag. New York is het hoofdkwartier, in Genève zitten veel VN-organisaties, Brussel is de hoofdstad van de EU (een andere organisatie).

Den Haag noemt zichzelf daarom de internationale stad van vrede en recht.

DE VEILIGHEIDSRAAD

15 stoelen, 5 met een veto

Vijf vaste leden zitten er altijd en hebben vetorecht: stemt één van hen tegen, dan gaat een besluit niet door.

Tien gekozen leden zitten er twee jaar.

Een besluit heeft negen stemmen nodig en geen enkel veto. Dan kan de raad sancties opleggen, een vredesmissie sturen of zelfs geweld toestaan.

VASTE LEDEN MET VETORECHT

Verenigde Staten

China

Rusland

Verenigd Koninkrijk

Frankrijk

TIEN GEKOZEN LEDEN, STEEDS TWEE JAAR

Wisselen per regio. Nederland zat er al zes keer in, voor het laatst in 2018 (een jaar, gedeeld met Italië).

Uitleg (4 min). De vijf vaste leden zijn de grote overwinnaars van 1945. China werd tot 1971 vertegenwoordigd door Taiwan; de plek van de Sovjet-Unie ging in 1991 naar Rusland.

Laat de klas even nadenken: wat gebeurt er als een van de vijf zelf betrokken is bij een oorlog? Dat is precies de vraag van de volgende dia's.

Welk land heeft GEEN vetorecht?

A

Frankrijk

B

China

C

Duitsland

D

Verenigd Koninkrijk

Goed antwoord: Duitsland. Duitsland verloor de Tweede Wereldoorlog en werd pas in 1973 lid van de VN. Tegenwoordig wil het, net als onder meer India, Brazilië en Japan, graag een vaste plek. Ook Afrikaanse landen vragen al jaren om een vaste zetel voor hun continent.

DAG VAN DE VN

24 OKTOBER · THEMADAG

IN HET NIEUWS

Het veto in de praktijk

Oekraïne, februari 2022

Rusland valt Oekraïne binnen. Een resolutie in de Veiligheidsraad die Rusland oproept zich terug te trekken, haalt elf stemmen. Rusland, zelf de aanvaller, stemt tegen: veto. Een week later steunen 141 landen in de Algemene Vergadering dezelfde oproep, maar die uitspraak is niet bindend.

Gaza, 2023 en 2024

Na de aanval van Hamas op Israël en de oorlog in Gaza stemmen de VS meerdere keren tegen resoluties die om een staakt-het-vuren vragen. Rusland en China blokkeren op hun beurt voorstellen van de VS. Zo staat de raad bij grote conflicten vaak stil.

Sinds 2022 moet een land dat een veto gebruikt dat uitleggen in de Algemene Vergadering.

Uitleg (4 min). Houd het feitelijk en laat leerlingen zelf de vraag stellen: is het eerlijk dat een land dat zelf in een conflict zit, een besluit daarover kan tegenhouden?

Let op: deze onderwerpen kunnen gevoelig liggen in de klas. Spreek vooraf af dat iedereen zijn mening mag geven, met argumenten en zonder iemand persoonlijk aan te vallen.

Achtergrond: op 25 februari 2022 stemden 11 landen voor, China, India en de VAE onthielden zich, Rusland stemde tegen. Op 2 maart 2022 nam de Algemene Vergadering resolutie ES-11/1 aan met 141 stemmen voor. In april 2022 besloot de Algemene Vergadering dat er na elk veto binnen tien werkdagen een debat volgt.

Stelling: schaf het vetorecht af!

1

Eens

2

Oneens

3

Ik twijfel nog

Stelling (2 min). Laat eerst iedereen stemmen en bespreek de uitslag pas na de volgende dia.

Argumenten voor afschaffen: het is oneerlijk dat vijf landen meer macht hebben, en de raad staat juist bij grote oorlogen stil. Argumenten tegen: zonder veto zouden de grootmachten misschien uit de VN stappen (zoals bij de Volkenbond), en het veto dwingt de grote landen om met elkaar te blijven praten.

Waarom? Geef je sterkste argument.

Argumenteren (4 min). Kies een paar antwoorden van beide kanten en laat de klas reageren. Een sterk argument houdt rekening met de andere kant, bijvoorbeeld: "Het veto zorgt ervoor dat grote landen blijven meedoen, maar dan zou een land dat zelf in een oorlog zit, niet mogen meestemmen."

DAG VAN DE VN

24 OKTOBER · THEMADAG

17 duurzame ontwikkelingsdoelen

In 2015 spraken alle VN-landen samen af wat er in 2030 beter moet zijn in de wereld.

1

Geen armoede

2

Geen honger

3

Goede gezondheid

4

Goed onderwijs

5

Gelijkheid man en vrouw

6

Schoon water

7

Schone energie

8

Goed werk en economie

9

Industrie en innovatie

10

Minder ongelijkheid

11

Duurzame steden

12

Slim consumeren

13

Klimaatactie

14

Leven in het water

15

Leven op het land

16

Vrede en recht

17

Samenwerken

2030

deadline

Uitleg (4 min). De officiële namen zijn in het Engels de Sustainable Development Goals (SDG's), ook wel de Werelddoelen. Ze gelden voor alle landen, dus ook voor Nederland, niet alleen voor arme landen.

Laat leerlingen in tweetallen kiezen: welk doel lijkt jou het belangrijkst, en welk doel het moeilijkst? Een paar keuzes kort laten toelichten.

HALEN WE 2030?

Ongeveer 1 op de 6

Zoveel subdoelen lagen in 2024 op schema, schreef de VN zelf in haar jaarlijkse rapport. Bij een groot deel ging het te langzaam, en bij sommige ging het zelfs achteruit, onder meer door corona, oorlogen en de klimaatcrisis.

Dus is het zinloos?

Niet per se. Sinds 2015 gaan meer kinderen naar school, hebben meer mensen elektriciteit en sterven minder baby's.

Doelen geven landen, bedrijven en scholen een gezamenlijke richting. En je kunt ze afrekenen op wat ze beloofd hebben.

Uitleg (3 min). Bron: The Sustainable Development Goals Report 2024 van de VN. Daarin lag ongeveer 17 procent van de meetbare subdoelen op koers. Het rapport van 2025 is iets positiever over de vooruitgang, maar het beeld blijft: te langzaam.

Doorvraag: wie is er eigenlijk verantwoordelijk als een doel niet gehaald wordt? (Er is geen straf: de doelen zijn afspraken, geen wetten. Daarom zijn burgers, journalisten en organisaties belangrijk om landen eraan te herinneren.)

Doel 4: Goed onderwijs

Doel 10: Minder ongelijkheid

Doel 12: Slim consumeren

Doel 13: Klimaatactie

Wat kun jij zelf doen? Zet je idee bij een doel.

Toepassen (5 min). Leerlingen sturen concrete ideeën in, zo veel als ze willen. Voorbeelden: bijles geven aan een klasgenoot (4), iemand betrekken die vaak alleen staat (10), tweedehands kleding kopen of repareren (12), fietsen in plaats van met de auto gebracht worden (13).

Bespreek: welk idee is het makkelijkst om morgen al te doen? Welk idee zou je samen met de hele school kunnen doen?

Vul de samenvatting aan.

De Verenigde Naties werden opgericht in 1945, na de Tweede Wereldoorlog. In de Algemene Vergadering hebben alle 193 landen één stem. Alleen de besluiten van de Veiligheidsraad zijn bindend. Vijf vaste leden kunnen een besluit tegenhouden met hun veto. In 2015 kozen de landen zeventien duurzame ontwikkelingsdoelen voor het jaar 2030.

1945

193

Veiligheidsraad

veto

duurzame

2030

1920

51

Volkenbond

stemrecht

2050

Samenvatting (3 min). Laat leerlingen dit alleen doen en bespreek kort de fouten die vaak voorkomen, zoals 51 (aantal oprichters) in plaats van 193 (aantal leden nu).

Is de VN nog nodig? Geef één reden.

Afsluiting (2 min). Er is geen goed of fout antwoord; let op of leerlingen een reden geven die past bij wat ze vandaag geleerd hebben (bijvoorbeeld het veto, de Werelddoelen of het feit dat alle landen aan één tafel zitten).

Verdieping of huiswerk: zoek een nieuwsbericht van deze week waarin de VN of de Veiligheidsraad voorkomt en vat het in drie zinnen samen.

voor meer kant-en-klare themalessen

TOT SLOT

Klik hier

Slotdia van elke LessonUp Original-themales. De link gaat naar de Themalessen in het kanaal LessonUp Inspiratie.