Iemand missen
E E N L E S O V E R R O U W
Iemand missen
Over verdriet, herinneren en er zijn voor elkaar.
Lesduur is: 45 minIntroductie
Onderdelen in deze les
E E N L E S O V E R R O U W
Iemand missen
Over verdriet, herinneren en er zijn voor elkaar.
Deze les gaat over rouw: wat je voelt als je iemand of iets mist, en hoe je er voor een ander kunt zijn. Aanleiding is het NOS-artikel "Roep om meer aandacht voor rouw in de klas, veel scholen worstelen ermee" (25 juni 2026). Psychologen, pedagogen en rouwonderzoekers vragen daarin om structureel aandacht voor rouw op school. Meer dan driekwart van de kinderen onder de 16 heeft al eens een dierbare verloren, en ongeveer één op de tien loopt vast in het rouwproces.
De les past goed in de week van Allerzielen (2 november), maar kan op elk moment. Duur: ongeveer 50 minuten. Groep 7 en 8 en de onderbouw van het vo.
Een paar dingen die helpen bij de voorbereiding:
Weet vooraf of er leerlingen zijn die kort geleden iemand verloren hebben. Overleg met hen en met thuis of en hoe ze mee willen doen. Zij kiezen zelf.Laat de intern begeleider of zorgcoördinator weten dat je deze les geeft.Houd na de les wat tijd vrij voor leerlingen die nog willen napraten.Voor dia 17 heb je per leerling een papieren lichtje of kaartje nodig. Een (led-)kaarsje in het midden van de kring maakt het af.
Image credit: Jess Mann / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
V O O R D A T W E B E G I N N E N
Onze afspraken
Je hoeft niets over jezelf te vertellen.
Luisteren is ook meedoen.
We gaan zorgvuldig om met wat een ander vertelt.
Dat blijft in de klas.
Alle gevoelens mogen er zijn.
Er is geen goed of fout in wat je voelt.
Wordt het je even te veel?
Geef een seintje. Je mag even rustig op de gang zitten.
Neem de afspraken rustig door en vraag of de klas er nog een wil toevoegen. Spreek een teken af voor "ik wil even weg", zodat een leerling niets hoeft uit te leggen.
Hoe voel jij je bij dit onderwerp?
Rustig
Nieuwsgierig
Een beetje ongemakkelijk
Ik vind het moeilijk
De antwoorden zijn anoniem. Er is geen goed of fout antwoord: laat merken dat al deze gevoelens normaal zijn bij dit onderwerp.
I N H E T N I E U W S
Rouw hoort ook in de klas
Bijna iedereen verliest weleens iemand die belangrijk voor hem of haar is. Een opa of oma, een ouder, een broer of zus, een vriend.
Psychologen en onderzoekers vinden dat scholen daarom meer aandacht moeten geven aan rouw. Veel scholen vinden dat nog lastig.
3 van de 4
kinderen onder de 16 jaar is al eens iemand verloren van wie ze veel hielden.
Bron: NOS, 25 juni 2026, "Roep om meer aandacht voor rouw in de klas, veel scholen worstelen ermee". Rouwonderzoekers en orthopedagogen, onder wie bijzonder hoogleraar Lonneke Lenferink, vragen om vaste aandacht voor rouw op school. Rouw staat niet in de kerndoelen van de basisschool. Staatssecretaris Tielen van Onderwijs vindt wel dat scholen elke dag ruimte moeten maken voor gesprekken over gevoelens.
Vraag de klas: waarom zou het moeilijk zijn om het in de klas over rouw te hebben?
W A T D E N K J I J ?
Wanneer mis je iemand of iets?
Je kunt niet alleen iemand missen die is overleden. Ook bij een verhuizing, een scheiding, een vriendschap die stopt, een opa of oma die ver weg woont of een huisdier dat doodgaat, kun je rouwen. Laat de klas zo veel mogelijk voorbeelden noemen. Namen van mensen zijn niet nodig.
U I T L E G
Wat is rouw?
Rouw is alles wat je voelt, denkt en doet als je iemand of iets kwijtraakt die belangrijk voor je is.
verdriet
boosheid
angst
schuld
opluchting
eenzaam
niets voelen
moe
buikpijn
heimwee
Iedereen rouwt op zijn eigen manier.
Benadruk dat er geen goede of foute manier van rouwen is. Sommige kinderen voelen opluchting, bijvoorbeeld na een lange ziekte, en schamen zich daarvoor. Ook dat is normaal. Rouw zit niet alleen in je hoofd: je kunt er ook moe van worden, slecht van slapen of buikpijn van krijgen.
U I T L E G
Rouwen in plassen
Kinderen en jongeren rouwen vaak in plassen. Het ene moment spring je in een plas verdriet. Even later speel je weer, of lach je om een grap. Dat is normaal en gezond.
Verdriet kan later ook terugkomen: op een verjaardag, met de feestdagen, of als je ouder wordt.
verdriet
voetballen
missen
kletsen
verdriet
Het beeld van rouwen in plassen komt van rouwdeskundige Riet Fiddelaers-Jaspers. Volwassenen lopen soms lang door een rivier van verdriet. Kinderen springen in een plas en er weer uit. Dat ze daarna gewoon buiten spelen, betekent niet dat het verdriet weg is. Vraag: herkennen jullie dat, bij jezelf of bij iemand anders?
W A A R O F N I E T W A A R ?
Na een paar weken hoort je verdriet wel over te zijn.
Waar
Niet waar
Niet waar. Rouw heeft geen einddatum. Het verdriet verandert wel: het wordt vaak minder scherp, maar het kan jaren later nog opkomen. Dat betekent niet dat er iets mis met je is.
W A A R O F N I E T W A A R ?
Je kunt heel verdrietig zijn en even later lachen om een grap.
Waar
Niet waar
Waar. Dat is rouwen in plassen. Lachen betekent niet dat je iemand niet mist.
W A A R O F N I E T W A A R ?
Iemand missen kun je ook in je lijf voelen, bijvoorbeeld als buikpijn.
Niet waar
Waar
Waar. Rouw kan zorgen voor buikpijn, hoofdpijn, slecht slapen, moe zijn of moeite met concentreren.
E E N E C H T V E R H A A L
Het verhaal van Maaike
Maaike was 17 toen haar broertje van 12 omkwam bij een verkeersongeluk. Thuis praatte ze er wel over.
Maar veel andere volwassenen vroegen niet hoe het met haar ging. Ze waren bang dat ze Maaike nog verdrietiger zouden maken.
Daardoor kreeg Maaike het gevoel dat ze niet verdrietig mocht zijn. Ze liep vast met haar verdriet.
“
Veel volwassenen vroegen mij niet hoe het ging.
Maaike Kok in het NOS-artikel
Uit het NOS-artikel van 25 juni 2026. Maaike Kok is nu 21. Haar broertje van 12 kwam vier jaar geleden om bij een verkeersongeluk. Ze praatte erover met haar ouders, maar andere volwassenen vroegen vaak niet hoe het ging, uit angst haar nog verdrietiger te maken. Daardoor kreeg ze het gevoel dat ze niet verdrietig mocht zijn, en liep ze vast.
Wat had Maaike kunnen helpen, denk je?
Een goed antwoord gaat over gewoon vragen hoe het gaat, ook na een tijdje nog, luisteren, en laten merken dat verdriet er mag zijn. De namen van leerlingen staan niet bij de antwoorden.
E R Z I J N V O O R E E N A N D E R
Wat kun jij doen?
Vraag hoe het gaat. Ook na een paar weken nog.
Luister. Je hoeft niets op te lossen.
Weet je niet wat je moet zeggen? Zeg dat dan: "Ik weet niet goed wat ik moet zeggen, maar ik vind het heel rot voor je."
Doe gewoon normaal. Vraag of iemand meedoet met spelen of sporten.
Noem de naam. Praten over wie er niet meer is, mag. Vaak is het fijn.
Vraag de klas of ze nog meer ideeën hebben. Benadruk dat iedereen anders is: vraag het gewoon aan degene die verdriet heeft. "Wil je erover praten, of liever even niet?"
Helpt dit iemand die verdriet heeft?
Doen alsof er niets is gebeurd
Vragen hoe het met je gaat
Zeggen: "Niet huilen, het komt wel goed"
Samen iets leuks doen
Zeggen: "Ik weet precies hoe je je voelt"
Luisteren zonder meteen advies te geven
Helpt vaak wel
Helpt vaak niet
Helpt vaak wel: vragen hoe het gaat, samen iets leuks doen, luisteren zonder meteen advies.
Helpt vaak niet: doen alsof er niets is gebeurd (dat voelde Maaike), "niet huilen" (verdriet mag er zijn) en "ik weet precies hoe je je voelt" (ieder verdriet is anders, ook als je zelf iemand hebt verloren). Bespreek ook dat het per persoon verschilt: de een wil graag praten, de ander liever afleiding.
H E R I N N E R E N
Overal ter wereld herdenken mensen
Allerzielen
2 november. Veel mensen zetten lichtjes op het graf van wie ze missen.
Día de los Muertos
Mexico, 1 en 2 november. Een altaar met foto's, bloemen en lievelingseten.
Obon
Japan, in de zomer. Lantaarns drijven over het water.
Overal ter wereld hebben mensen manieren om hun doden te herdenken. Allerzielen (2 november) is een katholieke herdenkingsdag. In Nederland en België branden dan lichtjes op begraafplaatsen. De foto is gemaakt in Polen, waar op 1 en 2 november miljoenen lichtjes branden.
Bij Día de los Muertos maken families een ofrenda: een altaar met foto's, goudsbloemen, kaarsen en het lievelingseten van wie er niet meer is. Bij het Japanse Obon-feest worden aan het eind lantaarns op het water gezet om de geesten van de voorouders uitgeleide te doen.
Vraag welke gewoontes leerlingen zelf kennen, bijvoorbeeld uit hun geloof of familie. Image credit: Zorro2212 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 Image credit: Comunicación wmmx, Wikimedia México / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 Image credit: Ka23 13 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Hoe kun je iemand herinneren die er niet meer is?
Voorbeelden: een foto neerzetten, naar het graf gaan, een kaarsje aansteken, het lievelingseten koken, een herinneringsdoos maken, verhalen vertellen op een verjaardag, een liedje luisteren. Er zijn geen foute antwoorden.
O P D R A C H T
Een lichtje voor...
Denk aan iemand of iets die je mist. Dat mag ook een huisdier zijn, of iemand die ver weg woont.
Schrijf of teken op je lichtje een herinnering. Iets wat jullie samen deden. Iets wat je van diegene hebt geleerd. Iets waar je blij van wordt als je eraan denkt.
Je lichtje is van jou. Je hoeft het niet te laten zien.
8
minute
00
second
Geef elke leerling een papieren lichtje of kaartje. Wie niemand mist, kan iets maken voor iemand die ver weg woont, een huisdier, of iets wat voorbij is, zoals een oude school of een vriendschap.
De lichtjes zijn van de leerlingen zelf. Wie wil, mag het in de kring leggen of iets vertellen. Wie dat niet wil, neemt het mee naar huis of houdt het in een envelop. Een (led-)kaarsje in het midden maakt er een rustig moment van.
P R A A T E R O V E R
Hier kun je terecht
Thuis
Je ouders, verzorgers of iemand anders uit je familie die je vertrouwt.
Op school
Je juf, meester of mentor, de intern begeleider of de vertrouwenspersoon.
De Kindertelefoon
Bel gratis en anoniem 0800-0432 of chat op kindertelefoon.nl.
Vul eventueel de naam in van de intern begeleider, zorgcoördinator of vertrouwenspersoon van jullie school. De Kindertelefoon is er voor kinderen en jongeren van 8 tot 18 jaar.
Hoe voel jij je nu, na deze les?
Rustig
Een beetje verdrietig
Ik heb er wat aan gehad
Ik wil er nog met iemand over praten
Kijk wie er aangeeft dat het moeilijk was, en zoek die leerlingen na de les even op. De poll is anoniem, dus nodig de hele klas uit om naar je toe te komen als ze nog willen praten.
Iemand missen hoort bij van iemand houden.
Zorg goed voor jezelf, en voor elkaar.
Rond rustig af. Laat de lichtjes eventueel nog even in de klas staan, bijvoorbeeld tot na Allerzielen.
Meer lessen van LessonUp Original vind je via de link op deze dia.