Hoofdstuk 1 - De samenleving en het individu

De samenleving en het individu
Hoofdstuk 1
1 / 78
volgende
Slide 1: Tekstslide
MaatschappijwetenschappenMiddelbare schoolvwoLeerjaar 4-6

In deze les zitten 78 slides, met interactieve quizzen, tekstslides en 16 videos.

time-iconLesduur is: 150 min

Onderdelen in deze les

De samenleving en het individu
Hoofdstuk 1

Slide 1 - Tekstslide

Hier vindt u de notities bij een dia. Die kunnen bestaan uit voorbeeldantwoorden maar ook uit tips.
De starttip is: LessonUp is een interactief hulpmiddel dat een soort powerpoint is waarbij u uw leerlingen met hun mobiel kunt actief kunt laten meedoen met klassikale instructie + oefeningen. Het werkt zeer eenvoudig: u presenteert uw LessonUp in de klas en de leerlingen gebruiken hun telefoon er bij. Vergelijkbaar met hoe Kahoot werkt maar dan veelzijdiger.

Slide 2 - Video

Deze slide heeft geen instructies

Wat is de Nederlandse identiteit?
Wat is de Nederlandse
identiteit?

Slide 3 - Woordweb

Deze slide heeft geen instructies

Wat leer ik deze les?
  • verschillende aspecten van identiteit
  • wat socialisatie is en hoe dit tot stand komt
  • de functies van socialisatie
  • verschillende elementen van cultuur
  • individualisering, globalisering en de gevolgen hiervan
Leerdoelen

Slide 4 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

§1.1 Identiteit

Slide 5 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 6 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Referentiekader
Het geheel van kennis, ideeën, ervaringen en overtuigingen van waaruit iemand denkt en handelt.

Slide 7 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

0

Slide 8 - Video

Deze slide heeft geen instructies

Identiteit
Het beeld dat iemand van zichzelf heeft, uitdraagt en anderen voorhoudt en dat hij als kenmerken beschouwd voor zijn eigen persoon. Dat is afgeleid van de perceptie over de groep(en) waar hij wel of juist niet deel van uitmaakt. 

Slide 9 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Sleep de term naar de juiste beschrijving.
Het beeld dat iemand van zichzelf heeft
Het deel dat past bij de groepen waar iemand deel van uitmaakt.
Het beeld dat de samenleving heeft van een groep en het beeld dat ze blijvend kenmerkend voor die groep vindt.
Persoonlijke identiteit
Sociale identiteit
Collectieve identiteit

Slide 10 - Sleepvraag

Deze slide heeft geen instructies




Wat is jouw sociale identiteit?
Wat is jouw sociale identiteit?

Slide 11 - Open vraag

Verduidelijking voor de leerlingen: Bij welke groep hoor jij? De docent kan hier ingaan op het begrip groepsidentificatie (pagina 15 uit het boek)
Collectieve identiteit
Twee soorten collectieve identiteit:
  1. Interne collectieve identiteit: het antwoord op de vraag: Wie zijn wij?
  2. Externe collectieve identiteit: het antwoord op de vraag: Wie zijn zij?

Slide 12 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 13 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies




Welk soort identiteit herken je in de afbeelding?

Welk soort identiteit herken je in de afbeelding?
A
Persoonlijke identiteit
B
Sociale identiteit
C
Collectieve identiteit
D
Externe collectieve identiteit

Slide 14 - Quizvraag

Hier kan eventueel het verschil tussen collectieve identiteit en externe collectieve identiteit uitgelegd worden (pagina 15 in het boek)


'Ik ben sociaal, vriendelijk en behulpzaam.'

Over welk aspect van identiteit gaat het hier?
'Ik ben sociaal, vriendelijk en behulpzaam'

Over welk soort identiteit gaat het hier?
A
Persoonlijke identiteit
B
Sociale identiteit
C
Collectieve identiteit
D
Externe collectieve identiteit

Slide 15 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

Identiteit
  • Identiteit kan leiden tot spanningen, bijvoorbeeld een loyaliteitsconflict en iemand moet kiezen tussen meerdere groepen
  • Identiteit kan veranderen door de tijd heen.

Slide 16 - Tekstslide

Pagina 16-17 in het boek
§1.2 Socialisatie

Slide 17 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Socialisatie
Het proces van overdracht en verwerving van de cultuur van de groep(en) en de samenleving waar mensen toe behoren. Het proces bestaat uit opvoeding, opleiding en andere vormen van omgang met anderen.

Slide 18 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 19 - Video

Deze slide heeft geen instructies

Proces van socialisatie
  • Proces van overdracht: leren wat er verwacht wordt
  • Proces van verwerving:  een samenleving of cultuur eigen maken
Socialisatie bestaat uit 2 onderdelen:

Slide 20 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Wie zijn jouw belangrijkste 
socialisatoren?
Wie zijn jouw belangrijkste
socialisatoren?

Slide 21 - Woordweb

Aan de hand van dit woordweb kan besproken worden wat socialisatoren zijn. 
Internalisatie
Een langdurig proces waarbij mensen zich een cultuur eigen maken.

Slide 22 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

1

Slide 23 - Video

Deze slide heeft geen instructies

01:30


Heb je dit liedje vroeger op de basisschool geleerd?
Heb je dit liedje vroeger op de basisschool geleerd?
Ja
Nee

Slide 24 - Poll

Deze slide heeft geen instructies

Slide 25 - Video

Dit filmpje toont aan dat socialisatie ook negatieve gevolgen kan hebben, zoals stereotypen en vooroordelen. (Pagina 19 in het boek)


Hoe trek jij een trui uit?
Hoe trek jij een trui uit?
Ik pak de kraag van mijn trui vast in mijn nek en trek 'm over mijn hoofd
Ik pak de trui bij de boord aan de onderkant en trek 'm over mijn hoofd
Op een andere manier

Slide 26 - Poll

Het doel van deze poll is om leerlingen te laten zien dat socialisatie ook impliciet kan zijn door middel van imitatie en identificatie (pagina 19 in het boek).

Uit onderzoek is namelijk gebleken dat mannen over het algemeen optie 1 gebruiken en vrouwen optie 2. We leren we onze kinderen een notie van gender aan, zonder dat we daar ons bewust van zijn en waarschijnlijk zonder dat er iemand expliciet heeft gezegd dat je op deze manier je trui uittrekt als je man/vrouw bent.
Primaire socialisatie
Socialisatie binnen kleinere groepen zoals het gezin of de vriendengroep. Dit proces is vaak informeel. 

Slide 27 - Tekstslide

Pagina 19 in het boek.
Secundaire socialisatie
Socialisatie die plaatsvindt in een formele omgeving, zoals op school of bij een vereniging. Groepsleden nemen de waarden en normen van de groep over.

Slide 28 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Tertiaire socialisatie
Socialisatie die impliciet plaatsvindt, bijvoorbeeld door literatuur, de massamedia en de overheid.

Slide 29 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Sleep de afbeeldingen naar de juiste vorm van socialisatie.
Primaire socialisatie
Secundaire socialisatie
Tertiaire socialisatie

Slide 30 - Sleepvraag

Deze slide heeft geen instructies

Functies van socialisatie
1. Voortzetten van een (sub)cultuur
2. Veranderen van een (sub)cultuur
3. Identificatie van het individu met anderen
4. Identiteitsontwikkeling
5. Gedragsregulatie

Slide 31 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

1

Slide 32 - Video

In 2020 was er in verschillende wereldsteden sprake van Black Lives Matter protesten. Deze protesten zou je kunnen zien als een vorm van socialisatie: het publieke debat over racisme werd aangewakkerd en de Nederlandse bevolking heeft veel meer geleerd over racisme. Ook laat dit debat zien dat acculturatie weer kan leiden tot nieuwe subculturen of verandering van cultuur.
00:36




Welke twee functies van socialisatie herken je in dit filmpje over de Black Lives Matter beweging?
Welke twee functies van socialisatie herken je in dit filmpje over de Black Lives Matter beweging?
A
Voortzetten van een (sub)cultuur
B
Veranderen van een (sub)cultuur
C
Identificatie met anderen
D
Gedragsregulatie

Slide 33 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies

§1.3 Cultuur

Slide 34 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Nature-nurture
Het debat over de vraag of menselijke eigenschappen eerder aangeboren (genetisch) of aangeleerd (socialisatie en cultuur) zijn.

Slide 35 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies



Zijn overeenkomsten tussen broers en zussen eerder aangeboren of aangeleerd?
Zijn overeenkomsten tussen broers en zussen eerder aangeboren of aangeleerd?
Aangeboren
Aangeleerd
Beide

Slide 36 - Poll

Deze slide heeft geen instructies

0

Slide 37 - Video

De film Three Identical Strangers gaat over een drieling die apart van elkaar zijn opgegroeid en niet van elkaars bestaan afwisten totdat hun paden kruisden. Uiteindelijk blijkt dat ze bewust in pleeggezinnen zijn opgegroeid, vanuit het idee onderzoek te kunnen doen naar nature-nurture. De (trailer van deze) film kan de leerlingen aanzetten om een discussie te voeren over het nature-nurture debat (pagina 20 in het boek)
Cultuur
Cultuur is het geheel van voorstellingen, uitdrukkingsvormen, opvattingen, waarden en normen die mensen als lid van een groep of samenleving hebben verworven.

Slide 38 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 39 - Video

Deze slide heeft geen instructies

Elementen van cultuur
1. Wat mensen in hun hoofd meedragen:
  • Waarden: idealen, zoals vrijheid en gelijkheid
  • Opvattingen: ideeën over iets
  • Voorstellingen: beelden, ideeën en verhalen over een gebeurtenis.

Slide 40 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Elementen van cultuur
2. Hoe gedrag geregeld wordt:
  • Normen: regels die horen bij waarden.
  • Instituties: geheel aan gedragsregels die het gedrag van mensen reguleren. 

3. Wat je aan de buitenkant kunt zien of merken:
  • Uitdrukkingsvormen: symbolen, taal, mode.

Slide 41 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies



De Iraanse cultuur staat bekend om haar gastvrijheid.
Welk element van cultuur is gastvrijheid?
De Iraanse cultuur staat bekend om haar gastvrijheid. Welk element van cultuur is gastvrijheid? 
A
Opvatting
B
Voorstelling
C
Waarde
D
Uitdrukkingsvorm

Slide 42 - Quizvraag

Deze slide heeft geen instructies



Noem een uitdrukkingsvorm die past bij de hipster-cultuur.
Noem een uitdrukkingsvorm die past bij de 
hipster-cultuur.

Slide 43 - Open vraag

Goede antwoorden kunnen zijn: baarden, vintage kleding, racefietsen, rugzakken, lange haar, gekleurde haren etc.

Slide 44 - Video

Deze slide heeft geen instructies

0

Slide 45 - Video

Deze slide heeft geen instructies



Noem een materieel aspect dat past bij het meisje van de video.

Noem een materieel aspect van cultuur dat past bij het meisje uit de video.

Slide 46 - Open vraag

Deze slide heeft geen instructies

Slide 47 - Video

Deze slide heeft geen instructies



Welke immateriële aspecten van de subcultuur herken je?
Welke immateriële aspecten van de subcultuur herken je?

Slide 48 - Open vraag

Deze slide heeft geen instructies

§1.4 Acculturatie en subculturen

Slide 49 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Dominante cultuur
De cultuur van de groep in de samenleving met de invloedrijkste politieke of economische positie. 
Vaak is dat de grootste groep, maar niet altijd.

Slide 50 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Subcultuur
Kleinere culturen met eigen waarden en normen die deels overlappen en licht afwijken van de dominante cultuur.

Slide 51 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies




Welke voorbeelden van subculturen ken je?
Welke voorbeelden van subculturen ken je?

Slide 52 - Open vraag

Deze slide heeft geen instructies

Tegencultuur
Mensen die een tegencultuur vormen kunnen zich geweldloos of gewelddadig verzetten tegen de dominante cultuur.

Slide 53 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Sleep de afbeeldingen naar de juiste vorm van cultuur.
Dominante cultuur
Subcultuur
Tegencultuur

Slide 54 - Sleepvraag

Deze slide heeft geen instructies

Slide 55 - Video

Deze slide heeft geen instructies

Slide 56 - Video

Deze slide heeft geen instructies




Welk begrip past het beste bij de inburgeringscursus?
Welk begrip past het beste bij de inburgeringscursus?
A
Enculturatie
B
Acculturatie
C
Tegencultuur
D
Socialisatie

Slide 57 - Quizvraag

Het gaat hier om een specifieke vorm van socialisatie, namelijk acculturatie. Mensen die een inburgeringscursus doen zijn zijn bezig met het aanleren en het verwerven van een nieuwe cultuur.
Socialisatie is milieuafhankelijk
  • Economisch kapitaal: bezit of inkomen
  • Sociaal kapitaal: connecties, netwerk en mate van respect die mensen hebben
  • Cultureel kapitaal: kennis, opvattingen, houdingen en smaak die kenmerkend zijn voor sociale posities.

Slide 58 - Tekstslide

Pagina 26 in het boek.


Noem een voorbeeld van cultureel kapitaal
Noem een voorbeeld van cultureel kapitaal.

Slide 59 - Open vraag

Voorbeelden van goede antwoorden zijn: kennis van klassieke muziek of filosofen, etiquetten, bepaald soort kledingstijlen.
Cultuur is relatief
  • Cultuurelementen worden overgedragen via socialisatie, maar veranderen ook constant.
  • Cultuur is dus dynamisch en tijd- en plaats gebonden.  
  • Wat op de ene plek normaal is, kan ergens anders vreemd zijn.

Slide 60 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

§1.5 Vorming in een veranderende samenleving

Slide 61 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 62 - Video

Deze slide heeft geen instructies

Individualisering
Het proces waarbij individuen hun zelfstandigheid op verschillende gebieden in de samenleving kunnen vergroten.

Slide 63 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Gevolgen van indvidualisering
Verandering van cultuur: 
  • Ideeën over het huwelijk
  • Secularisering
  • Invulling van het gezin

Slide 64 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies



Waarom vieren we Pinksteren in Nederland?
Waarom vieren we Pinksteren in Nederland?

Slide 65 - Open vraag

Deze slide heeft geen instructies

Slide 66 - Video

Deze slide heeft geen instructies

Secularisering
Ook wel: ontkerkelijking. Het proces waarbij steeds minder mensen zich met een religie identificeren. 

Slide 67 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Slide 68 - Link

Eventueel met leerlingen te bekijken: het fragment 'Das Weisse Band' van 3:20 tot 6:06. Dit fragment laat de rolverdeling van het gezin zien net voor WOI en kan gebruikt worden als een opening van het onderwerp van de verandering die het gezin en de rolverdeling tussen man en vrouw heeft doorgemaakt de afgelopen 100 jaar. 


Koop jij weleens producten uit het buitenland?
Koop jij weleens producten uit het buitenland?
Ja, vaak.
Soms
Nee, nooit.

Slide 69 - Poll

Deze vraag helpt leerlingen om na te denken over het bestaan van globalisering.

Slide 70 - Video

Deze slide heeft geen instructies

Globalisering
Het proces van uitbreiding en intensivering van contacten en afhankelijkheden over zeer grote afstanden en over landsgrenzen heen.

Slide 71 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies


Zonder globalisering was het coronavirus nooit over de hele wereld uitgebroken.
Zonder globalisering was het coronavirus nooit over de hele wereld uitgebroken.
Eens
Oneens

Slide 72 - Poll

Een stelling waarbij de leerlingen kunnen nadenken over de (negatieve) gevolgen van globalisering (Pagina 31 in het boek)

Slide 73 - Link

Optioneel als extra materiaal bij de les

Slide 74 - Link

Optioneel als samenvatting van het hoofdstuk


Wat heb je geleerd deze les?
Wat heb je geleerd deze les?

Slide 75 - Open vraag

Deze slide heeft geen instructies



Wat vind je nog lastig?
Wat vind je nog lastig?

Slide 76 - Open vraag

Deze slide heeft geen instructies

Wat heb ik geleerd deze les?
  • verschillende aspecten van identiteit
  • wat socialisatie is en hoe dit tot stand komt
  • de functies van socialisatie
  • verschillende elementen van cultuur
  • individualisering, globalisering en de gevolgen hiervan
Leerdoelen

Slide 77 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Einde van hoofdstuk 1
De samenleving en het individu

Slide 78 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies