Les 3: ademhalingsstelsel & aandoeningen

Pathologie van luchtwegaandoeningen

1 / 60
volgende
Slide 1: Slide
newEditorPathologieMBOStudiejaar 2

In deze les zitten 60 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 90 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Pathologie van luchtwegaandoeningen

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoel

Ik kan veelvoorkomende luchtwegaandoeningen uitleggen door het ziekteproces, de symptomen, de diagnostiek en de hoofdlijnen van de behandeling te beschrijven.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden koppel jij aan longziekten?

Gebruik de woordwolk om voorkennis op te halen. Laat studenten kort toelichten waarom zij bepaalde woorden noemen, zoals benauwdheid, slijm, infectie, roken of ontsteking.

Een longaandoening onder de loep nemen en presenteren

  • Wat? Je gaat in een groepje een longaandoening onder de loep nemen. De aandoening ga je uiteindelijk met je groepje presenteren d.m.v. een presentatie van max 5 min (PowerPoint, Canva etc.). Je groepje en longaandoening staan op de volgende slide. Je stuurt je presentatie naar mijn teams: Fabienne de Poorter

  • Hoe? In je groepje

  • Hulp? Steek je vinger op of vraag aan een medestudent

  • Tijd? 30 min voorbereiden, 25 min aan presenteren

  • Uitkomst? Je hebt de aangewezen longaandoening samen behandeld, hiervan een presentatie gemaakt en naar mij doorgestuurd

  • Klaar? Bereid voor wie wat gaat zeggen!

Deze slide heeft geen instructies

Astma


Shurmenne

Mohamed

Amy


COPD

Akasya

Desi

Myrthe


Cystic fibrosis


Vitoria

Fay

Judith

George


Pneumonie


Yicauris

Amber

Anouk

Pneumothorax


Melissa

Xionea

Naomi

Lina

Longemfyseem


Thijs

Jizzy

Ryan

Longembolie

Hamdi

Nina

Misa

Deze slide heeft geen instructies

Presenteren maar!

Deze slide heeft geen instructies

10 min pauze!

Deze slide heeft geen instructies

Patiënt A

Een patiënt van 19 jaar wordt benauwd na contact met een kat. De patiënt piept bij het uitademen en heeft vaker zulke aanvallen gehad. Tussen de aanvallen door zijn er weinig klachten.


Welke aandoening past hier het best bij?

Deze slide heeft geen instructies

Patiënt B

Een patiënt van 68 jaar heeft jarenlang gerookt. De patiënt hoest dagelijks slijm op, is steeds sneller benauwd bij inspanning en heeft moeite met uitademen.


Welke aandoening past hier het best bij?

Deze slide heeft geen instructies

Patiënt C

Een patiënt van 22 jaar heeft al vanaf jonge leeftijd terugkerende longinfecties, hoest taai slijm op en heeft moeite om op gewicht te blijven door problemen met de vertering.


Welke aandoening past hier het best bij?

Deze slide heeft geen instructies

Patiënt D

Een patiënt wordt plotseling kortademig en krijgt pijn bij het inademen. De patiënt heeft onlangs een operatie ondergaan en heeft sindsdien veel in bed gelegen.


Welke aandoening moet je overwegen?

Deze slide heeft geen instructies

Patiënt E

Een patiënt heeft koorts, hoest slijm op en voelt zich erg ziek. De ademhaling is versneld en de zuurstofsaturatie is lager dan normaal. Op de thoraxfoto is een ontstekingsgebied in de long zichtbaar.


Welke aandoening past hier het best bij?

Deze slide heeft geen instructies

Patiënt F

Een patiënt krijgt plotseling pijn aan één kant van de borstkas en wordt benauwd. Na onderzoek blijkt dat er lucht tussen de long en de borstwand zit, waardoor de long gedeeltelijk is ingeklapt.


Welke aandoening past hier het best bij?

Deze slide heeft geen instructies

  • Wat? ga naar Quizlet Live. Voer de code in die je op het bord ziet staan. Ga vervolgens bij de studenten zitten waar je bent ingedeeld. Jullie gaan samen de juiste antwoorden zoeken! De groep die het snelste is, wint!

  • Hoe? Op je laptop/telefoon

  • Hulp? Steek je vinger op of vraag aan je medestudent.

  • Tijd? 5 minuten

  • Uitkomst? Je oefent met een aantal begrippen door samen te overleggen en vragen te beantwoorden.

  • Klaar? Wacht op de docent.

Deze slide heeft geen instructies

Astma: wat is het?

  • Astma is een chronische ontsteking van de luchtwegen

  • De luchtwegen zijn overgevoelig voor prikkels

  • Daardoor ontstaat vernauwing van de bronchiën

  • Klachten zijn vaak wisselend en kunnen aanvallen geven

Benadruk dat astma meestal een reversibele luchtwegvernauwing geeft: de klachten kunnen spontaan of door behandeling afnemen.

Astma: wat gebeurt er in de luchtwegen?

Bij astma raken de slijmvliezen in de luchtwegen ontstoken. Daardoor zwelt de wand op, wordt extra slijm gemaakt en trekken de spieren rond de bronchiën samen. Deze combinatie zorgt voor benauwdheid, piepen en hoesten.

Koppel structuur aan functie: zwelling, slijm en bronchoconstrictie maken de luchtweg nauwer, waardoor uitademen vooral moeilijker wordt.

Exacerbatie en status astmaticus

  • Een exacerbatie is een plotselinge verergering van astmaklachten

  • Vaak nemen benauwdheid, piepen en hoesten snel toe

  • Een status astmaticus is een ernstige astma-aanval die onvoldoende reageert op de gebruikelijke behandeling

  • Dit is een acute medische noodsituatie

Leg het verschil helder uit: een exacerbatie kan mild tot ernstig zijn; status astmaticus is de ernstige, aanhoudende vorm met groot risico op respiratoire insufficiëntie.

Oorzaken en risicofactoren van astma

  • Erfelijke aanleg

  • Allergieën, zoals huisstofmijt of pollen

  • Rook, luchtvervuiling en beroepsmatige prikkels

  • Inspanning, koude lucht, stress of infecties

Noem dat prikkels niet bij iedereen hetzelfde zijn. Bij astma gaat het vaak om een combinatie van aanleg en uitlokkende factoren.

Diagnose en behandeling van astma

  • De diagnose steunt op anamnese, lichamelijk onderzoek en longfunctieonderzoek

  • Bij longfunctie wordt gekeken of er sprake is van luchtwegvernauwing en of die reversibel is

  • De behandeling richt zich op verminderen van ontsteking en verwijden van de luchtwegen

  • Daarnaast is het vermijden van prikkels belangrijk

Je kunt zo nodig benoemen dat inhalatiemedicatie centraal staat: luchtwegverwijders en ontstekingsremmers.

Wat past het best bij status astmaticus?

A

Aanhoudende ernstige aanval

B

Lichte allergische reactie

C

Chronisch hoesten met sputum

D

Blijvende longschade

Toetst het onderscheid tussen een gewone exacerbatie en status astmaticus. Distractors verwijzen naar andere longproblemen of een te milde interpretatie.

Astma samengevat

Astma is een chronische ontsteking van de luchtwegen. Bij onderzoek kijkt men of de luchtwegvernauwing reversibel is. De behandeling richt zich op het verminderen van ontsteking en het verwijden van de luchtwegen.

ontsteking
reversibel
verwijden
infectie
onomkeerbaar
vernauwen
sluiten

Alle kernwoorden komen letterlijk of bijna letterlijk uit de behandelde astmaslides.

COPD: wat is het?

  • COPD is een chronische longziekte met blijvende luchtwegbeperking

  • De vernauwing is niet volledig reversibel

  • Klachten nemen meestal langzaam toe

  • COPD hangt sterk samen met roken

Gebruik hier het contrast met astma: bij COPD is de luchtwegbeperking blijvender en vaak progressief.

Chronische bronchitis

Bij chronische bronchitis zijn de luchtwegen langdurig ontstoken. Er wordt veel slijm geproduceerd en de patiënt heeft vaak langdurig hoesten met sputum. De wand van de bronchiën raakt verdikt, waardoor lucht moeilijker kan stromen.

Houd het op mbo-niveau praktisch: nadruk op slijmproductie, ontsteking en vernauwing van de luchtwegen.

Longemfyseem

Bij longemfyseem raken de longblaasjes beschadigd en verliezen ze hun elasticiteit. Kleine longblaasjes kunnen samenvloeien tot grotere ruimten. Daardoor wordt gaswisseling minder efficiënt en blijft er makkelijker lucht in de longen achter.

Benadruk dat het probleem hier vooral in het longweefsel en de elasticiteit zit, niet alleen in het slijm van de luchtwegen.

Verschil tussen beide aandoeningen

Chronische bronchitis

  • Vooral probleem in het longweefsel

  • Beschadigde longblaasjes en verlies van elasticiteit

  • Meer kortademigheid op de voorgrond

  • Vooral probleem in de luchtwegen

  • Ontsteking en slijm staan op de voorgrond

  • Veel hoesten en sputum

Longemfyseem

Leg uit dat beide vormen vaak samen voorkomen binnen COPD. Het verschil is dus didactisch belangrijk, maar in de praktijk kunnen kenmerken overlappen.

Oorzaken en symptomen van COPD

  • Belangrijkste oorzaak: roken

  • Ook luchtvervuiling en beroepsmatige blootstelling spelen mee

  • Klachten: hoesten, sputum en dyspneu

  • Vaak minder inspanningstolerantie en frequente luchtweginfecties

Noem dyspneu als medische term voor benauwdheid of kortademigheid.

Ziekteverloop van COPD

  • COPD heeft meestal een geleidelijk progressief verloop

  • Patiënten kunnen perioden van relatieve stabiliteit hebben

  • Tussendoor kunnen exacerbaties optreden met plots meer klachten

  • In een later stadium kunnen dagelijkse activiteiten sterk beperkt raken

Benadruk dat stoppen met roken het beloop gunstig kan beïnvloeden, maar bestaande schade niet volledig herstelt.

Diagnostiek van COPD

  • Anamnese en lichamelijk onderzoek geven een eerste indruk

  • Spirometrie is belangrijk om de mate van luchtwegbeperking vast te stellen

  • Bij een bronchoscopie kan de arts in de luchtwegen kijken

  • Aanvullend onderzoek helpt om andere oorzaken van klachten uit te sluiten

Houd bronchoscopie functioneel: niet standaard voor iedereen, maar wel een diagnostisch middel dat ingezet kan worden.

GOLD-classificatie en behandeling

  • De GOLD-classificatie deelt COPD in op basis van ernst en klachten

  • Zo wordt het risico op verslechtering beter ingeschat

  • Behandeling richt zich op klachten verminderen, longfunctie ondersteunen en exacerbaties voorkomen

  • Belangrijk zijn stoppen met roken, medicatie en leefstijlbegeleiding

Je hoeft geen volledige GOLD-tabel op de slide te zetten; het doel is dat studenten weten dat deze classificatie helpt bij ernstinschatting en behandelkeuze.

Waar zit bij longemfyseem vooral het probleem?

A

In het borstvlies

B

In de longblaasjes

C

In de keelholte

D

In de neusholte

Checkt of studenten het verschil zien tussen luchtwegprobleem bij bronchitis en weefselprobleem bij emfyseem.

COPD onderscheiden

Bij chronische bronchitis staan slijm en ontsteking van de luchtwegen op de voorgrond. Bij longemfyseem zijn vooral de longblaasjes beschadigd. De ernst van COPD wordt onder andere ingeschat met de GOLD-classificatie.

slijm
longblaasjes
GOLD-classificatie
pleuraholte
allergie
bronchoscopie
stembanden

Verbindt drie kernpunten uit dit blok: bronchitis, emfyseem en GOLD.

Noem één duidelijk verschil tussen bronchitis en emfyseem.

Bespreek dat studenten minimaal moeten noemen: chronische bronchitis vooral in de luchtwegen met ontsteking/slijm/hoesten; longemfyseem vooral in het longweefsel met beschadigde longblaasjes, verlies van elasticiteit en meer kortademigheid.

Cystic fibrosis: oorzaak

  • Cystic fibrosis is een erfelijke aandoening

  • Door een genetische afwijking ontstaat taai slijm

  • Dat slijm verstopt onder andere de luchtwegen en afvoergangen van organen

  • De aandoening heet ook taaislijmziekte

Gebruik beide termen en houd ze daarna consequent: cystic fibrosis en taaislijmziekte.

Ziekteproces bij cystic fibrosis

Taai slijm is moeilijk af te voeren. In de longen leidt dit tot verstopping, terugkerende infecties en blijvende beschadiging van het longweefsel. Door dit proces nemen de longklachten in de loop van de tijd toe.

Leg uit dat het probleem niet alleen het slijm zelf is, maar vooral de combinatie van verstopping, infectie en weefselschade.

Klachten in longen en spijsvertering

  • Chronisch hoesten

  • Taai sputum

  • Recidiverende luchtweginfecties

  • Benauwdheid

Luchtwegen

  • Verstopping van afvoergangen van de alvleesklier

  • Problemen met vertering en opname van voedingsstoffen

  • Slechte groei of gewichtsproblemen

Spijsverteringsstelsel

Maak het verband expliciet: dezelfde slijmproblematiek speelt in meerdere orgaansystemen.

Prognose, diagnostiek en behandeling

  • Cystic fibrosis is een chronische, ernstige aandoening

  • De diagnose wordt gesteld met gericht onderzoek, vaak vanaf jonge leeftijd

  • Behandeling richt zich op slijm verwijderen, infecties behandelen en voeding ondersteunen

  • Goede behandeling kan de levenskwaliteit en levensduur verbeteren

Je kunt benoemen dat de prognose verbeterd is door betere behandeling, zonder te vervallen in details die buiten de succescriteria vallen.

Waarom geeft cystic fibrosis ook spijsverteringsklachten?

A

Door zwelling van het borstvlies

B

Door afsluiting van afvoergangen

C

Door minder bloed in de longen

D

Door plots samenvallen van de long

Laat studenten het verband leggen tussen taai slijm en meerdere orgaansystemen.

Cystic fibrosis begrijpen

Cystic fibrosis is een erfelijke aandoening. Door taai slijm ontstaan in de longen verstopping en terugkerende infecties. De behandeling richt zich onder andere op slijm verwijderen en voeding ondersteunen.

erfelijke
infecties
slijm verwijderen
acute
bloedingen
lucht draineren
embolie

Toetst oorzaak, ziekteproces en behandeling in één korte samenhangende tekst.

Longembolie: wat is het?

  • Een longembolie is een afsluiting van een longslagader

  • Meestal door een bloedstolsel

  • Daardoor krijgt een deel van de long minder bloed

  • De gaswisseling kan plots verslechteren

Koppel dit aan de ernst: de gevolgen hangen af van de grootte en plaats van de embolie.

Hoe ontstaat een longembolie?

Trombosebeen → stolsel laat los → stolsel gaat via de bloedbaan naar de longen → afsluiting van een longslagader. Daarom hangt een longembolie vaak samen met diepe veneuze trombose.

Gebruik deze slide om de keten helder uit te leggen. Dat helpt studenten later bij het begrijpen van risicofactoren en behandeling.

Risicofactoren voor longembolie

  • Langdurige immobiliteit, zoals bedrust of lange reis

  • Operatie of trauma

  • Eerdere trombose of embolie

  • Verhoogde stolbaarheid van het bloed

Als passend kun je voorbeelden noemen zoals maligniteit of hormonale factoren, maar houd de kern bij verhoogd tromboserisico.

Symptomen en diagnostiek van longembolie

  • Plotselinge dyspneu

  • Pijn op de borst, vaak ademhalingsafhankelijk

  • Snelle ademhaling of snelle hartslag

  • De diagnose steunt op klachten, onderzoek en aanvullend beeldvormend of laboratoriumonderzoek

Benadruk dat symptomen soms aspecifiek zijn en dat snelle herkenning belangrijk is.

Behandeling van longembolie

  • Behandeling richt zich op voorkomen van verdere stolselvorming

  • Antistolling speelt meestal een centrale rol

  • Bij ernstige situaties is snelle intensieve behandeling nodig

  • Ook de onderliggende oorzaak moet worden aangepakt

Noem eventueel dat ernstige instabiliteit om spoedbehandeling vraagt, zonder te diep in specialistische therapieën te gaan.

Hoe ontstaat een longembolie meestal?

A

Virus via de luchtwegen

B

Lucht in de pleuraholte

C

Losgeschoten bloedstolsel

D

Slijmprop in de bronchiën

De foutopties komen uit andere longaandoeningen uit de les: pneumonie, pneumothorax en astma/COPD.

Longembolie in stappen

Bij een longembolie raakt een longslagader afgesloten, meestal door een bloedstolsel. Een risicofactor is langdurige immobiliteit. De behandeling richt zich vooral op verdere stolselvorming voorkomen.

longslagader
immobiliteit
stolselvorming
bronchie
hyperventilatie
slijmvorming
ontsteking

Herhaalt definitie, risicofactor en behandeldoel van longembolie.

Pneumonie: wat is het?

  • Pneumonie is een ontsteking van het longweefsel

  • Meestal veroorzaakt door micro-organismen

  • De longblaasjes kunnen zich vullen met vocht en ontstekingsmateriaal

  • Daardoor wordt ademhalen minder efficiënt

Gebruik ook het bekende woord longontsteking, maar houd pneumonie als hoofdterm aan.

Oorzaken en symptomen van pneumonie

  • Mogelijke oorzaken zijn vooral bacteriën en virussen

  • Veelvoorkomende symptomen: koorts, hoesten, sputum en dyspneu

  • Ook pijn bij ademhalen en algehele malaise kunnen voorkomen

  • Ernst en klachten verschillen per patiënt

Benadruk dat oudere of kwetsbare patiënten soms minder typische symptomen laten zien.

Diagnostiek en behandeling van pneumonie

  • De diagnose wordt gesteld op basis van anamnese, lichamelijk onderzoek en aanvullend onderzoek

  • Luisteren naar de longen en beeldvorming kunnen helpen

  • Behandeling bestaat uit rust, ondersteuning en zo nodig medicatie tegen de oorzaak

  • Bij ernstige pneumonie kan opname nodig zijn

Houd de behandeling algemeen en passend bij de succescriteria; noem dat antibiotica alleen zinvol zijn bij een bacteriële oorzaak.

Wat is de beste omschrijving van pneumonie?

A

Afsluiting van een longslagader

B

Ontsteking van het longweefsel

C

Lucht in de pleuraholte

D

Blijvende luchtwegbeperking

Distractors zijn bewust gekozen uit longembolie, pneumothorax en COPD.

Pneumonie samenvatten

Pneumonie wordt vaak veroorzaakt door micro-organismen. Veelvoorkomende klachten zijn koorts, hoesten en dyspneu. Voor de diagnose helpen anamnese, lichamelijk onderzoek en beeldvorming.

micro-organismen
dyspneu
beeldvorming
allergenen
bradycardie
drainage
pleuravocht

Sluit aan op de kernpunten: oorzaak, symptomen en diagnostiek.

Pneumothorax: wat is het?

  • Een pneumothorax is een klaplong

  • Er komt lucht in de pleuraholte

  • Daardoor kan de long gedeeltelijk of volledig samenvallen

  • Dit veroorzaakt plotselinge ademhalingsklachten

Leg kort uit dat de negatieve druk tussen long en borstwand verstoord raakt.

Oorzaken en symptomen van pneumothorax

  • Mogelijke oorzaken: spontaan ontstaan, trauma of onderliggende longaandoening

  • Belangrijkste symptomen zijn plotselinge pijn op de borst en dyspneu

  • Soms zijn ademgeruis en ademexcursies aan één kant verminderd

  • De ernst hangt af van de grootte van de klaplong

Je kunt kort onderscheid maken tussen spontane en traumatische pneumothorax als de groep dat nodig heeft.

Diagnostiek en behandeling van pneumothorax

  • De diagnose wordt gesteld met lichamelijk onderzoek en beeldvorming

  • Een kleine pneumothorax kan soms met observatie gevolgd worden

  • Bij meer lucht in de pleuraholte is ontlasten of draineren nodig

  • Snelle behandeling voorkomt verdere benauwdheid en complicaties

Noem zo nodig dat een spanningspneumothorax een spoedsituatie is, maar houd de slide zelf algemeen.

Wat gebeurt er bij een pneumothorax?

A

De bronchiën raken ontstoken

B

De longslagader raakt verstopt

C

De long valt samen

D

De longblaasjes vullen met slijm

Toetst het kernmechanisme van een klaplong.

Pneumothorax herkennen

Bij een pneumothorax komt lucht in de pleuraholte. Belangrijke klachten zijn plotselinge pijn op de borst en dyspneu. Bij meer lucht is vaak draineren nodig.

pleuraholte
dyspneu
draineren
bronchus
koorts
antistolling
spirometrie

Verbindt oorzaak, symptoom en behandeling van pneumothorax.

Welke aandoening uit deze les begrijp je nu het best?

Vrije reflectie. Mogelijke onderwerpen: verschil tussen aandoeningen, diagnostiek, alarmsymptomen of behandeldoelen.

Welk onderdeel vond je nog lastig en waarom?

Vrije reflectie op lastige onderdelen. Denk aan verschil astma/COPD, bronchitis versus emfyseem, of diagnostische onderzoeken.

Eén begrip dat jij uit deze les onthoudt

Gebruik dit als korte afsluiting en laat enkele studenten hun keuze toelichten.

Begrippenlijst

astma - chronische ontsteking van de luchtwegen met overgevoelige bronchiën en wisselende vernauwing

exacerbatie - plotselinge verergering van bestaande klachten

status astmaticus - ernstige astma-aanval die onvoldoende reageert op de gebruikelijke behandeling

COPD - chronische longziekte met blijvende luchtwegbeperking

chronische bronchitis - langdurige ontsteking van de bronchiën met veel slijmproductie

longemfyseem - beschadiging van longblaasjes met verlies van elasticiteit

spirometrie - longfunctieonderzoek waarmee de luchtstroom en longfunctie worden gemeten

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

GOLD-classificatie - indeling die helpt om de ernst van COPD te beschrijven

cystic fibrosis - erfelijke aandoening waarbij taai slijm meerdere organen aantast

longembolie - afsluiting van een longslagader, meestal door een bloedstolsel

pneumonie - ontsteking van het longweefsel, ook wel longontsteking

pneumothorax - aanwezigheid van lucht in de pleuraholte waardoor de long kan samenvallen

dyspneu - benauwdheid of kortademigheid

bronchoscopie - onderzoek waarbij met een kijkinstrument in de luchtwegen wordt gekeken

Deze slide heeft geen instructies