thema 3 - erfelijkheid en evolutie (p1 en p2)

• newEditor
• Biologie
• Middelbare school
• vmbo t
• Leerjaar 2

Paragraaf 5; seksualiteit

• ga naar www.socrative.com

• ROOM NAME: DOGAN7899

• Maak de vragen van thema 4 - paragraaf 5: seksualiteit

10

minute

00

second

add30s

Thema 5 - erfelijkheid en evolutie

Startopdracht: paragraaf 1

10

minute

00

second

add30s

Paragraaf 1 (genotype en fenotype): leerdoelen

• je kunt benoemen dat alle cellen van je lichaam dezelfde erfelijke informatie bevat

• je kunt omschrijven wat het genotype en het fenotype zijn

• je kunt uitleggen dat cellen alleen de erfelijke informatie gebruiken die ze nodig hebben

Alle cellen in je lichaam is opgebouwd uit chromosomen

• chromosomen = lange dunne draden met DNA

• 23 chromosomen krijg je van je moeder

• 23 chromosomen krijg je van je vader

• zaadcel (23 chromosomen): in chromosomen zit DNA

• eicel (23 chromosomen): in chromosomen zit DNA

• bevruchte eicel; mix van DNA van moeder/vader

• Hierdoor krijg je genotype en fenotype

Hoe krijg je de chromosomen van je moeder en vader?

Wat is genotype en fenotype?

• Genotype = alle informatie over je erfelijke eigenschappen (in je DNA)

• Ontstaan van genotype; moment van bevruchting

• Fenotype = verzameling van alle eigenschappen die zichtbaar zijn

Een gen in een chromosoom

• elke lichaamscel heeft alle genen, maar niet alle genen zijn actief.

• Een gen is alleen actief bij de plek waar het actief hoort te zijn:

• maagcel heeft een genen voor het aanmaak maagzuur. Deze genen heb je ook in je oogcel, maar zijn niet actief.

Wat betekent fenotype?

A

Zichtbare eigenschappen

B

Alle genen samen

C

De bevruchting

D

Een soort chromosoom

Wanneer ontstaat je genotype?

A

Bij de geboorte

B

Bij de puberteit

C

Bij bevruchting

D

Bij het leren lopen

Hoe krijgt een kind chromosomen van moeder en vader?

A

Via de huid

B

Via bloed

C

Via zaadcel en eicel

D

Via voedsel

Wat betekent genotype?

A

Zichtbare eigenschappen

B

Alle informatie in DNA

C

Aantal chromosomen

D

Vorm van een cel

Welk gen is actief in een maagcel?

A

Gen voor maagzuur

B

Gen voor oogkleur

C

Gen voor wimpers

D

Gen voor tandglazuur

Welke zin is waar over genen in lichaamscellen?

A

Elke cel heeft andere genen

B

Alle genen zijn altijd actief

C

Alleen spiercellen hebben genen

D

Niet alle genen zijn actief

Wat is een gen?

A

Een bot

B

Een celkern

C

Een stukje DNA

D

Een bloedcel

Hoeveel chromosomen krijgt een kind van de moeder?

A

46

B

23

C

12

D

92

Waaruit bestaan chromosomen vooral?

A

DNA

B

Zuurstof

C

Water

D

Suiker

Maakwerk

• opdracht 1

• opdracht 2

• opdracht 3

• opdracht 5

• opdracht 6

• opdracht 7

15

minute

00

second

add30s

Startopdracht - Wat weet je nog?

1. Pak je spullen: boek deel b, aantekeningschrift en laptop

2. Wat weet je nog van de volgende begrippen? Leg ze kort uit.

• erfelijke informatie

• DNA

• Chromosomen

• genen

• fenotype

• genotype

5

minute

00

second

add30s

Leerdoelen; paragraaf 2 (chromosomen en genen)

• je kunt uitleggen hoe elk van de ouders 50% van de chromosomen levert

• je kunt uitleggen dat bij mensen het geslacht wordt bepaald door de geslachtschromosomen

Samensmelting van chromosomen tijdens bevruchting

• lichaamscellen = 46 chromosomen (23 paar)

• geslachtscellen (zaadcel/eicel) = 23 chromosomen

Kijk even naar deze chromosomen.

vraag 1; is dit van een lichaamscel of geslachtscel?

vraag 2: is dit van een man of een vrouw?

Genen

Genen = stukje van een DNA dat iets zegt over 1 erfelijke eigenschap

Genen in de haarvorm

Welke gen sterker is, gebeurt per toeval!

Chromosomen van klei

• werk in tweetallen

• maak 1 chromosomenpaar van klei

• 1 van moeder 1 van vader

• Kies minimaal 5 genen (bijv. haarkleur)

• geef elk gen een eigen kleur

• Zet hetzelfde gen op beide chromosomen op dezelfde plek

• Vul de legenda in op je werkblad

Maakwerk

• opdracht 1

• opdracht 2

• opdracht 3

• opdracht 5

• opdracht 6