De Koude Oorlog
jaren eind '60 - '90
De Koude Oorlog
jaren eind '60 - '90
Leerdoel
Aan het eind van deze presentatie kun je herkennen en uitleggen welke gebeurtenissen de Koude Oorlog in de jaren '70 - '90 bepaalden.
Waar waren we gebleven eind jaren '60?
Chroesjtsjov leek in eerste instantie een redelijke verhouding te willen met het westen door de 'vreedzame coëxistentie', MAAR: hij startte de ruimtewedloop, opstanden in het Oostblok werden met geweld beëindigd, de Berlijnse Muur werd gebouwd en de Cubacrisis veroorzaakt ... positief: na de Cubacrisis gingen de VS en USSR akkoord met de Ontspanning (ca. 1962 - 1977)
In Zuid-Vietnam was een oorlog uitgebroken tussen de Vietcong (gesteund door China en de USSR) en de regering (gesteund door de VS)
In China is de Culturele Revolutie van Mao nog in volle gang.
Brezjnev
1964 tot 1982
(Opvolger Chroesjtsjov)
Formuleert Brezjnevdoctrine
Stuurt leger om Praagse Lente te
beëindigen
Stuurt Rode Leger naar Afghaanse Oorlog
Brezjnev doctrine
De Brezjnev-doctrine stelde dat de USSR het recht had om in te grijpen in elk communistisch land waar het communisme bedreigd word.
de Praagse Lente was de directe aanleiding voor de Brezjnev-doctrine.
Praagse Lente - 1968
Leider van Tsjechoslowakije (foto boven) maakt communisme in het land minder streng: meer vrijheden voor burgers.
=> burgers kunnen nu protesteren tegen macht van USSR in het land (en doen dat ook).
Brezjnev ziet dit als bedreiging => stuur leger Warschaupact er op af => na veel gevechten wint leger => einde Praagse Lente.
Anti-communisme
propaganda door de VS
Welke boodschap wordt gegeven?
Ongelijkheid en onvrede in de VS
Tot 1964 wettelijke ongelijkheid tussen blank en zwart.
Vrouwenrechten beperkt => man de baas.
Onvrede over grote uitgaven belasting aan o.a. wapenwedloop
Grote afkeer van inmenging VS in Vietnamoorlog
Martin Luther King
Dominee
Voorvechter burgerrechtenbeweging
Riep op tot geweldloos protest
1964: Civil Rights Act: discriminatie op basis van 'ras' wettelijk verboden.
(in praktijk nog veel ongelijkheid)
1968: Vermoord door politieke tegenstander(s)
'I have a dream that one day this nation will rise up and live out the true meaning of its creed: "We hold these truths to be self-evident: that all men are created equal." I have a dream that one day on the red hills of Georgia the sons of former slaves and the sons of former slave owners will be able to sit down together at a table of brotherhood. ...'
Anti-VS propaganda door de USSR
Welke boodschap wordt gegeven?
Nog meer westerse ongelijkheid: Apartheid
Naam voor wettelijke rassenongelijkheid in Zuid-Afrika
Vanaf eind jaren '60 groeiend verzet.
Een van leiders verzet: Nelson Mandela (beland in cel)
Pas na val USSR (1991) valt westerse steun aan blanke overheersers weg
1994 Apartheid Afgeschaft.
Afghanistan 1979-1989
1978: Afghanistan communistisch na staatsgreep/ rev.
Islamitische Moedjahedien verzetten zich => burgeroorlog.
Communisme bedreigt => Brezjnevdoctrine in werking => USSR stuurt troepen om communisten te helpen (1979).
Bijnaam Afghaanse Oorlog: "Vietnam van de USSR".
Overeenkomsten:
USSR vecht tegen een (relatief) kleine guerrillagroep.
VS steunt Moedjahedien met wapens en andere middelen
Miljoenen doden aan alle zijden
Roemloos terugtrekken uit oorlog door USSR.
Gorbatsjov
1985 - 1991
"Erft" een bijna failliete USSR.
Neemt maatregelen:
Perestroika en Glasnost
Ontwapening i.s.m. de VS
Stoppen met Brezjnevdoctrine
Terugtrekken uit Afghanistan
Gevolg: demonstraties in DDR leidden tot Val van de Muur (1989) en uiteindelijk Val van USSR (1991)
Einde USSR - 1991
Slide tekst