Jagers en boeren
1.3 Machtige rijken in het Midden-Oosten
1
Jagers en boeren
1.3 Machtige rijken in het Midden-Oosten
1
Huiswerk
Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.
Maken casus op blz. 14
Maken vraag 7 t/m 10 (basis) of vraag 1 HD blz. 26
uitwerken leerdoelen 1.1 in schrift of schema oorzaak/gevolg (padlet?)
op volgende les: lezen fragment uit het epos van Gilgamesh blz. 137 t/m 143 tot regel 155 (tablet XI), zie magister
Het Epos van Gilgamesh - De grote vloed
Lees het fragment uit het Epos van Gilgamesh
Het Epos van Gilgamesh is een van de oudste literaire verhalen die op schrift zijn gesteld en heeft grote invloed gehad op latere literaire werken als de Griekse mythologieën en de Bijbel. Welke invloeden uit dit fragment zie je terug bij Griekse mythologieën en de Bijbel?
Het beschreven zondvloedverhaal heeft mogelijk een historische achtergrond. Geef een argument voor en een argument tegen de mogelijke historiciteit van het beschreven zondvloedverhaal.
Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.
Herhalen leerdoelen
Ik kan benoemen op welke plekken al vroeg stedelijke gemeenschappen ontstonden en verklaren waarom dat juist daar gebeurde.
Ik kan beschrijven waardoor stedelijke gemeenschappen op sociaaleconomisch en politiek-bestuurlijk gebied complexer waren dan de eerste landbouwsamenlevingen
Ik kan het ontstaan van het schrift verklaren en beschrijven dat het als snel verschillende functies kreeg.
Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.
Oefenen
Leg uit dat:
uit deze archeologische vondst blijkt dat de levenswijze van deze jager verzamelaars afweek van de jager-verzamelaars in dezelfde tijd in Europa;
deze afwijkende levenswijze verklaard kan worden door de carrying capacity in het leefgebied van deze jager-verzamelaars;
een verandering in deze carrying capacity mogelijk de oorzaak is geweest van de neolithische revolutie.
Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.
Leerdoelen
Ik kan uitleggen waar de eerste staten werden gevormd.
Ik kan uitleggen dat de farao een centrale rol had in de Egyptische staat, op politiek-bestuurlijk, economisch, sociaal en religieus gebied.
Ik kan verschillen en overeenkomsten beschrijven tussen religies in Egypte, Mesopotamië en andere vroege staten.
Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.
Waar ontstonden de eerste staten?
Ik kan uitleggen waar de eerste staten werden gevormd.
Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.
In sommige delen van het Midden-Oosten gingen stadstaten samenwerken. Soms vrijwillig, soms onder dwang. Zo ontstonden grote aaneengesloten gebieden die onder leiding van een heerser stonden: Staten.
Waar ontstonden de eerste staten?
Ik kan uitleggen waar de eerste staten werden gevormd.
Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.
Eerste staten ontstonden rond grote rivieren:
Mesopotamië (tussen de Eufraat en Tigris, huidige Irak)
Egypte (langs de Nijl)
Indusbeschaving (huidig Pakistan en India)
China (langs de Gele Rivier)
Waarom juist daar?
Vruchtbare grond door overstromingen
Genoeg water voor landbouw
Voedseloverschotten mogelijk
Groei van bevolking en steden
.
Conclusie: Door landbouwoverschotten konden grotere samenlevingen ontstaan die bestuur nodig hadden
Waar ontstonden de eerste staten?
Ik kan uitleggen waar de eerste staten werden gevormd.
Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.
Een staat is een gebied met:
een vast grondgebied
inwoners
wetten en regels
een bestuur
Centraal bestuur
Een regering die vanuit één plek beslissingen neemt voor het hele gebied.
Geweldsmonopolie
Alleen de staat mag geweld gebruiken via:
leger
politie (in moderne staten)
In vroege staten zorgde het leger voor bescherming en orde.
Waar ontstonden de eerste staten?
Ik kan uitleggen waar de eerste staten werden gevormd.
Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.
In Mesopotamië voltrok zich vanaf 3000 v.C. een proces van staatsvorming. Grote stadstaten betwistten elkaar de macht. Dit resulteerde in een aantal grote rijken die elkaar afwisselden, zoals Babylon en Assyrië.
Waar ontstonden de eerste staten?
Ik kan uitleggen waar de eerste staten werden gevormd.
Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.
Ook in Egypte ontstond een staat. Rond 3000v.C. bracht Narmur het noorden en het zuiden van Egypte samen in een groot rijk door een aantal steden te veroveren.
De leider van de staat Egypte werd Farao genoemd, of 'heerser van Boven- en Beneden-Egypte.
Egypte als vroege staat
Ik kan uitleggen dat de farao een centrale rol had in de Egyptische staat, op politiek-bestuurlijk, economisch, sociaal en religieus gebied.
Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.
De Egyptische staat
Ontstond rond 3000 v.Chr.
Gevormd langs de rivier de Nijl
Eén centraal bestuur met de farao aan het hoofd
Waarom was dit belangrijk?
Irrigatie moest worden geregeld.
Belastingen moesten worden geïnd.
Grote bouwprojecten moesten worden georganiseerd.
Politiek-bestuurlijke rol van de Farao
Ik kan uitleggen dat de farao een centrale rol had in de Egyptische staat, op politiek-bestuurlijk, economisch, sociaal en religieus gebied.
Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.
Politieke rol van de farao
Hoogste bestuurder van Egypte
Maakte wetten
Benoemde ambtenaren
Leidde het leger
Centraal bestuur
Via ambtenaren bestuurde de farao heel Egypte vanuit één centraal gezag.
De farao was de hoogste macht in de staat.
Economische rol van de Farao
Ik kan uitleggen dat de farao een centrale rol had in de Egyptische staat, op politiek-bestuurlijk, economisch, sociaal en religieus gebied.
Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.
Economische rol
Grond werd gezien als eigendom van de farao.
Boeren betaalden belasting.
De farao organiseerde opslag van voedsel.
Resultaat
Voedseloverschotten konden worden bewaard.
Mensen konden werken aan tempels, paleizen en piramides.
Sociale rol van de Farao
Ik kan uitleggen dat de farao een centrale rol had in de Egyptische staat, op politiek-bestuurlijk, economisch, sociaal en religieus gebied.
Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.
Sociale rol
De farao stond bovenaan de samenleving.
Hij zorgde volgens de Egyptenaren voor orde en stabiliteit.
Maatschappelijke piramide
Farao
Priesters en bestuurders
Ambachtslieden en handelaren
Boeren
Slaven
Religieuze rol van de Farao
Ik kan uitleggen dat de farao een centrale rol had in de Egyptische staat, op politiek-bestuurlijk, economisch, sociaal en religieus gebied.
Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.
Religieuze rol
De farao werd gezien als een goddelijke heerser.
Hij vormde de verbinding tussen de goden en de mensen.
Hij moest zorgen voor harmonie en evenwicht.
Magisch wereldbeeld
Mensen geloofden dat:
goden invloed hadden op het dagelijks leven;
natuurverschijnselen door bovennatuurlijke krachten werden veroorzaakt.
Polytheïsme in Egypte
Ik kan uitleggen dat de farao een centrale rol had in de Egyptische staat, op politiek-bestuurlijk, economisch, sociaal en religieus gebied.
Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.
Polytheïsme
Geloof in meerdere goden.
Voorbeelden van Egyptische goden
Ra (zonnegod)
Osiris (god van de onderwereld)
Isis (godin van moederschap en magie)
Horus (god van het koningschap)
De Egyptenaren dachten dat deze goden de wereld bestuurden.
Religie in Mesopotamië
Ik kan verschillen en overeenkomsten beschrijven tussen religies in Egypte, Mesopotamië en andere vroege staten.
Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.
Ook polytheïstisch
Belangrijke goden:
Anu
Enlil
Ishtar
Marduk
Kenmerken
Tempels stonden centraal.
Priesters hadden veel macht.
Koningen werden meestal gezien als vertegenwoordigers van de goden, niet als goden zelf.
Overeenkomsten en verschillen
Ik kan verschillen en overeenkomsten beschrijven tussen religies in Egypte, Mesopotamië en andere vroege staten.
Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.
Overeenkomsten
Polytheïsme
magisch wereldbeeld
tempels belangrijk
religie verbonden met bestuur
priesters hadden invloed
Overeenkomsten en verschillen
Ik kan verschillen en overeenkomsten beschrijven tussen religies in Egypte, Mesopotamië en andere vroege staten.
Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.
In Mesopotamië en Egypte speelde religie een belangrijke rol. Elke god symboliseerde een bepaald natuurverschijnsel.
Mesopotamië - goden lijken op dieren
Egypte - half mens half dier
Goden werden vereerd in tempels door priesters. Heersers werden gezien als link tussen de goden en de mensen.
Overeenkomsten en verschillen
Ik kan verschillen en overeenkomsten beschrijven tussen religies in Egypte, Mesopotamië en andere vroege staten.
Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.
Men geloofde dat het leven na de dood doorging in het hiernamaals.
Hiernamaals:
Egypte - paradijs, fijne plek voor de ziel
Mesopotamië - duistere onderwereld
Het graf vertelde veel over iemands status.
Leerdoelen
Ik kan uitleggen waar de eerste staten werden gevormd.
Ik kan uitleggen dat de farao een centrale rol had in de Egyptische staat, op politiek-bestuurlijk, economisch, sociaal en religieus gebied.
Ik kan verschillen en overeenkomsten beschrijven tussen religies in Egypte, Mesopotamië en andere vroege staten.
Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.
Huiswerk
Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.
Uitwerken leerdoelen 1.2 in schrift
Maken opdracht 1 t/m 3 op blz. 18