§1.4 De Nederlandse Opstand
§5.2 De Nederlandse Opstand
Lesduur is: 50 minIntroductie
Onderdelen in deze les
§5.2 De Nederlandse Opstand
Deze slide heeft geen instructies
§ 5.2 De Nederlandse Opstand
Leerdoelen:
Je weet hoe Nederland bestuurd werd door Filips II en je kunt uitleggen waarom de burgers hierover ontevreden waren.
Je kunt uitleggen hoe Nederlanders in opstand kwamen tegen hun vorst.
Je weet hoe een onafhankelijke Nederlandse republiek ontstond.
Je begrijpt waarom veel mensen naar de Republiek verhuisden en welke gevolgen dat had.
Deze slide heeft geen instructies
Rijk van Karel V
Deze slide heeft geen instructies
De Nederlanden
In de 16e eeuw kreeg Karel V de soevereiniteit in de Nederlanden. Toch moest hij ook rekening houden met de Staten in de zeventien gewesten.
elk gewest had eigen wetten, regels en belastingen
steden met hun stadsrechten hadden veel zelfstandigheid
Het bestuur van de gewesten liet Karel V over aan stadhouders. Als hij niet in de Nederlanden was, liet hij zich vervangen door een landvoogd(es).
Deze slide heeft geen instructies
De Nederlanden
Karel V en zijn opvolger Filips II werkten aan staatsvorming en centralisatie in de Nederlanden. Zij wilden meer belastingen en wetten die overal golden.
Edelen en burgers waren ontevreden over de gevolgen van deze politiek voor hun rechten en welvaart.
Karel V en Filips II vervolgden ook protestanten. Veel Nederlanders vonden de manier waarop dit ging meedogenloos.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
De opstand tegen Spanje
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Alva in de Nederlanden
1567
Filips II heeft Alva de opdracht gegeven een einde te maken aan de opstand en de 'Beeldenbrekers' te straffen, ongeacht hun rang.
Alva dacht hier binnen zes maanden wel klaar mee te zijn...
Margaratha van Parma staat niet achter harde optreden van Alva, en treedt af. Alva volgt haar als landvoogd op.
Deze slide heeft geen instructies
Voor het straffen van de schuldigen aan de Beeldenstorm, stelt Alva een rechtbank in: de Raad van Beroerte, die al snel 'Bloedraad' wordt genoemd.
Om het Spaanse leger te betalen, voert Alva nieuwe belastingen in, waarvan de 'Tiende Penning' het meest gehaat is.
Edelen, die volgens Alva een rol hadden gespeeld, maar niet waren gevlucht, werden opgepakt en geëxecuteerd.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Willem van Oranje
Op 11-jarige leeftijd erfde Willem van Nassau (Dld.) het prinsdom Orange (Fr.).
Dat maakte hem in één keer een van de machtigste mannen in Europa.
De protestantse Willem kreeg een katholieke opvoeding aan het hof van Karel V. Zowel Karel als Filips konden goed opschieten met Willem.
Als stadhouder van Holland weigerde Willem hard op te treden tegen protestanten. Hierdoor ontstond een langdurig conflict met Filips II.
Deze slide heeft geen instructies
Verdeeldheid in de Nederlanden
Deze slide heeft geen instructies
Verdeeldheid in de Nederlanden
In 1566 worden de Nederlandse edelen bij landvoogdes Magaretha spotten geuex (bedelaar armoedzaaier) genoemd ==> geuzen
1 april 1572: watergeuzen veroveren den Briel
1 december 1572: het bloedbad van Naarden
N'ayez pas peur, Madame, ce ne sont que des gueux (vertaling: 'Wees niet bang, mevrouw, het zijn slechts bedelaars').
Deze slide heeft geen instructies
Verdeeldheid in de Nederlanden
Olv van Willem van Oranje voerden de geuzen oorlog tegen het Spaanse leger. Filips II voerde ook oorlog op andere fronten.
Toen zijn geld opraakte, konden de geuzen oprukken in verschillende gewesten.
Drie zuidelijke gewesten keerden zich tegen de opstandelingen en sloten een verbond met Filips II. Als reactie hierop vormden de opstandige noordelijke gewesten de Unie van Utrecht. De Opstand had de Nederlanden verdeeld.
Deze slide heeft geen instructies
Belegerd en uitgemoord
Kiezen voor de Prins was voor de steden gevaarlijk
De legers van Alva deden er alles aan om een stad terug te veroveren voor de koning van Spanje
Steden werden maandenlang belegerd en als een stad zich overgaf, vaak uitgemoord, zoals Naarden, Haarlem en Oudewater.
Leiden en Alkmaar hadden wel geluk en werden ze ontzet.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Nederland wordt onafhankelijk
In 1580 probeerde Filips II de Opstand te beëindigen door een beloning uit te loven voor de moord op de leider: Willem van Oranje.
De noordelijke gewesten besloten hierop in 1581 Filips II niet langer te erkennen als vorst. In 1588 stichtten ze een onafhankelijke Nederlandse staat: de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden (de Republiek ).
Het ontstaan van een onafhankelijke Nederlandse staat is een kenmerkend aspect van de tijd van ontdekkers en hervormers.
Deze slide heeft geen instructies
Moord!
10 juli 1584
Filips II had Willem van Oranje in 1580 vogelvrij verklaard: iedereen mocht hem ongestraft vermoorden en zou daarvoor goed worden beloond.
Na een mislukte aanslag door Jean Jaureguy (1582), lukte het de Fransman Balthasar Gerards wél om Willem van Oranje te vermoorden.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Oorlog en vrede
1588-1648
Na 1588 werd er vooral gevochten in het oosten van de Republiek en in de Zuidelijke Nederlanden (België/Noord-Frankrijk)
Tussen 1609 en 1621 werd 12 jaar lang niet gevochten: het Twaalfjarig bestand
In 1648 sloten de Staten-Generaal in de Duitse stad Münster vrede met Spanje. Spanje erkende de Republiek als zelfstandig land.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd
Deze slide heeft geen instructies
Stel 1 vraag over iets dat je deze les nog niet zo goed hebt begrepen.
Deze slide heeft geen instructies
