Methodiek
Licentie Methodiek en gedragsbevordering MZ
Module 2 hoofdstuk 2
Les 6 Paragraaf 2.2 Methodieken gericht op het vergroten van de eigen regie
-2.2.3 Oplossingsgericht werken: de achtstappendans
Methodiek
Licentie Methodiek en gedragsbevordering MZ
Module 2 hoofdstuk 2
Les 6 Paragraaf 2.2 Methodieken gericht op het vergroten van de eigen regie
-2.2.3 Oplossingsgericht werken: de achtstappendans
Leerdoelen
Aan het einde van de les kan de student:
Uitleggen wat oplossingsgericht werken is en wat het doel ervan is.
Herkennen wanneer een cliënt zijn oplossend vermogen dreigt te verliezen.
De acht vaardigheden van de achtstappendans herkennen in praktijksituaties.
Zelf oplossingsgerichte vragen formuleren.
Uitleggen hoe oplossingsgericht werken de eigen regie versterkt.
Wat zou jij zeggen?
Meneer Bos is 79 jaar en woont in een woonzorgcentrum.
Hij zegt tegen jou:
"Vroeger deed ik alles zelf. Nu kan ik niks meer. Het heeft geen zin om nog iets te proberen."
Wat zou jij als begeleider tegen meneer Bos zeggen?
Wanneer gebruik je oplossingsgericht werken?
Als een cliënt de grip op problemen verliest
Oplossingsgericht werken kun je inzetten wanneer een cliënt het gevoel heeft zijn problemen niet meer zelf te kunnen aanpakken.
Volgens het boek kan de cliënt drie dingen ervaren:
Verlies van eigen kracht: "Ik kan dit niet."
Verlies van copingvaardigheden: "Ik weet niet hoe ik dit moet aanpakken."
Verlies van zelfbeschikking: "Ik heb geen grip meer op mijn leven."
Vraag: Welke uitspraak van meneer Bos past bij verlies van eigen kracht?
Het doel van oplossingsgericht werken
Het oplossend vermogen herstellen
Het hoofddoel is dat de cliënt weer in staat is om, eventueel met hulp van zijn netwerk, problemen zelf aan te pakken, op te lossen of te verminderen.
Als het oplossend vermogen is hersteld:
weet de cliënt wat hij wil;
weet hij hoe hij zijn doel kan bereiken;
heeft hij hoop en vertrouwen;
zet hij zelfgekozen stappen.
De kern: je bedenkt niet de oplossing vóór de cliënt, maar helpt hem om zelf oplossingen te ontdekken.
Hoe werk je oplossingsgericht?
Kijk naar wat wél mogelijk is
Als oplossingsgerichte begeleider help je de cliënt om:
zijn probleem en wensen te verhelderen;
eigen kwaliteiten en hulpbronnen te ontdekken;
concrete doelen te formuleren;
hoop en vertrouwen te ontwikkelen;
zelfgekozen stappen te zetten;
te bepalen wanneer professionele hulp niet meer nodig is.
Drie regels uit het boek:
Als iets niet stuk is, repareer het dan niet.
Als je weet wat werkt, doe het dan vaker.
Als het niet werkt, doe het dan niet nog een keer. Doe eens iets nieuws.
Wat betekent regel 2 voor jouw begeleiding van een cliënt?
De achtstappendans
1 Contact leggen Toon belangstelling, luister en neem een niet-wetenhouding aan.
2 Context bevragen Onderzoek de situatie en hoe de cliënt en anderen die ervaren.
3 Doelen helpen stellen Help de cliënt zelf te formuleren wat hij wil veranderen.
4 Uitzonderingen opsporen Zoek momenten waarop het probleem minder aanwezig is.
5 Bronnen aanboren Ontdek kwaliteiten, vaardigheden en steun uit het netwerk.
6 Complimenten geven Benoem sterke punten, inzet en mogelijkheden.
7 Schaalvragen stellen Laat de cliënt de situatie beoordelen op een schaal van 1 tot 10.
8 Toekomstprojecties laten maken Help de cliënt zich de gewenste toekomst voor te stellen.
Belangrijk: je begint altijd met contact leggen. De andere vaardigheden gebruik je in een volgorde die past bij het gesprek. Complimenteren staat centraal en komt steeds terug.
Welke stap uit de achtstappendans herken je?
"Wanneer lukte het u voor het laatst om zelf uw ontbijt te maken?"
Doelen helpen stellen
Uitzonderingen opsporen
Bronnen aanboren
Toekomstprojecties laten makentellen
Welke stap uit de achtstappendans herken je?
"Wat zou u graag weer zelfstandig willen kunnen?"
Doelen helpen stellen
Uitzonderingen opsporen
Toekomstprojecties laten maken
Schaalvragen stellen
Welke stap uit de achtstappendans herken je?
"Wie zou u hierbij kunnen ondersteunen?"
Doelen helpen stellen
Uitzonderingen opsporen
Bronnen aanboren
Schaalvragen stellen
Welke stap uit de achtstappendans herken je?
"Op een schaal van 1 tot 10: hoe goed lukt het u nu?"
Doelen helpen stellen
Uitzonderingen opsporen
Bronnen aanboren
Schaalvragen stellen
Welke stap uit de achtstappendans herken je?
"Hoe zou uw dag eruitzien als het probleem minder groot was?"
Toekomstprojecties laten maken
Uitzonderingen opsporen
Bronnen aanboren
Schaalvragen stellen
Casus: mevrouw Van Leeuwen
Hoe help je zonder het over te nemen?
Mevrouw Van Leeuwen is 84 jaar. Sinds een val durft ze niet meer alleen naar de gezamenlijke huiskamer te lopen.
Ze zegt: "Ik ben bang dat ik weer val. Ik blijf liever op mijn kamer."
Tijdens een gesprek vertelt ze dat ze vorige week samen met haar dochter wel naar de huiskamer is gelopen.
Bespreek in tweetallen:
Welke uitzondering op het probleem herken je?
Welke hulpbron heeft mevrouw Van Leeuwen?
Welke vraag zou jij stellen om haar eigen oplossing te ontdekken?
Oefenen: voer een oplossingsgericht gesprek
Werk in tweetallen. Eén student speelt mevrouw Van Leeuwen. De andere student is de begeleider.
Opdracht voor de begeleider:
Begin met contact leggen.
Stel een vraag over wat mevrouw wil bereiken.
Zoek een moment waarop iets wél lukte.
Stel een schaalvraag.
Geef een passend, oprecht compliment.
Voorbeeld van een schaalvraag
"Op een schaal van 1 tot 10: hoeveel vertrouwen heeft u dat u weer naar de huiskamer kunt lopen?"
Vervolgvraag: "Wat maakt dat u op een 4 zit en niet op een 2?"
Wissel na vier minuten van rol. Bespreek kort welke vraag de cliënt het meest hielp.
Exit-ticket
Beantwoord individueel:
Wat is het belangrijkste doel van oplossingsgericht werken?
Wat is het verschil tussen een oplossing geven en een cliënt helpen zelf een oplossing te bedenken?
Schrijf één oplossingsgerichte vraag op die je tijdens je stage kunt gebruiken.
Huiswerk
Licentie Methodiek en gedragsbevordering MZ
Module 2 hoofdstuk 2
Lees onderstaande theorie door:
Les 5 Paragraaf 2.2 Methodieken gericht op het vergroten van de eigen regie
-2.2.3 Oplossingsgericht werken: de achtstappendans
Je kent de behandelde theorie voor de volgende les
Opdrachten die tijdens de les niet af zijn, is huiswerk