Nepnieuws herkennen
Nepnieuws herkennen
Onderdelen in deze les
Nepnieuws herkennen
Open eenvoudig: kinderen zien vaak filmpjes, berichten en plaatjes op een scherm. Deze les gaat over hoe je kunt merken dat iets niet echt of niet helemaal waar is.
Dit ga ik leren
Ik kan uitleggen wat nepnieuws is en hoe ik kan zien of iets misschien niet waar is.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is nepnieuws?
Nepnieuws is nieuws dat niet waar is.
Soms is het helemaal verzonnen.
Soms klopt een stukje, maar niet alles.
Het lijkt vaak op echt nieuws.
Gebruik korte voorbeelden: een bericht, een filmpje, een foto met tekst. Benadruk dat 'nieuws' niet alleen op tv is, maar ook online.
Waarom maken mensen nepnieuws?
Mensen maken nepnieuws om verschillende redenen:
om aandacht te krijgen
om anderen te laten schrikken
om mensen iets te laten geloven
soms als grap, maar dat kan toch lastig zijn
Houd het simpel en zonder zware termen. Leg uit dat een grap online soms echt lijkt, ook als iemand het grappig bedoelde.
Waarom is nepnieuws lastig?
Het ziet er vaak echt uit
Er staan soms plaatjes bij
Veel mensen sturen het door
Dan denk je sneller: het zal wel waar zijn
Noem dat herhaling niet betekent dat iets waar is. Iets kan vaak gedeeld worden en toch niet kloppen.
Waar kun je nepnieuws zien?
Je kunt nepnieuws tegenkomen:
op een telefoon
op een tablet of computer
in filmpjes
in berichtjes
op websites of apps
Koppel aan hun leefwereld: YouTube, korte filmpjes, appjes van thuis. Noem geen specifieke moeilijke platforms als dat niet nodig is.
Voorbeeld van nepnieuws
Stel, je leest:
'Morgen hoeven alle kinderen niet naar school!'
Dat klinkt leuk.
Maar als alleen één vreemd bericht dat zegt, is het niet meteen waar.
Zeg erbij dat echt schoolnieuws meestal komt van school of van je juf of meester, niet van zomaar iemand online.
Nog een voorbeeld
Stel, je ziet:
'Deze hond kan praten als een mens.'
Een filmpje kan grappig zijn.
Maar geluid en beeld kunnen ook aangepast zijn.
Gebruik dit voorbeeld om duidelijk te maken dat filmpjes niet altijd laten zien wat echt gebeurd is.
Wat is nepnieuws?
Nieuws dat niet waar is
Nieuws van school
Nieuws in een boek
Nieuws zonder plaatje
Toetst de basisdefinitie uit slide 2. Afleiders sluiten aan bij wat kinderen kunnen verwarren met 'nieuws'.
Maak de zinnen af
Nepnieuws is nieuws dat niet waar is. Het lijkt soms op echt nieuws. Je kunt het zien in een filmpje of in een bericht.
Herhaalt kernwoorden uit de eerste uitleg en voorbeelden.
Hoe kun je beter kijken?
Lees rustig
Geloof niet meteen alles
Kijk wie het vertelt
Vraag een volwassene om mee te kijken
Benadruk dat twijfel slim is. Het doel is niet wantrouwen tegen alles, maar eerst even checken.
Let op deze tekenen
Misschien is iets nep als:
de titel heel gek of heel spannend is
er veel hoofdletters of uitroeptekens zijn
niemand zegt waar het nieuws vandaan komt
het bericht je snel iets wil laten doen
Je kunt een voorbeeld noemen als: 'NU DELEN!!!' of 'IEDEREEN MOET DIT WETEN!!!'. Kinderen herkennen zulke taal vaak snel.
Kijk naar de bron
De bron is: waar komt het nieuws vandaan?
Komt het van school?
Van het Jeugdjournaal?
Of van iemand die je niet kent?
Leg 'bron' heel eenvoudig uit als 'de plek waar het bericht begon'.
Niet meteen doorsturen
Zie je een vreemd bericht?
Stuur het niet meteen door.
Eerst denken.
Dan kijken.
Dan pas beslissen.
Dit is een kernboodschap voor veilig mediagedrag. Houd het ritme kort en duidelijk.
Wat kun je doen?
Bij twijfel kun je:
nog eens goed lezen
kijken of een bekende bron hetzelfde zegt
een ouder, juf of meester vragen
het bericht wegklikken als het vreemd voelt
Noem dat kinderen het niet alleen hoeven op te lossen. Hulp vragen is slim.
Onthoud dit goed
Nepnieuws lijkt soms echt.
Daarom kijk je rustig.
Je checkt de bron.
En je vraagt hulp als je twijfelt.
Dit is de samenvattende landingsslide van de les. Herhaal eventueel de leerdoelzin mondeling in eenvoudiger woorden.
Wat kun je het best eerst doen bij een vreemd bericht?
Meteen delen
Weglachen
Rustig kijken
Niet lezen
Sluit aan bij slides 8 t/m 11: eerst denken en kijken, niet meteen doorsturen.
Vul de goede woorden in
Bij twijfel lees je rustig. Je checkt de bron. Je vraagt een volwassene om mee te kijken. Je stuurt niet meteen door.
De woorden zijn kernbegrippen uit de handelingsslides: rustig, bron, volwassene, door.
Wat helpt jou het meest bij twijfel?
Rustig lezen
Bron kijken
Volwassene vragen
Niet doorsturen
Deze slide heeft geen instructies
Wat ga jij onthouden van deze les?
Reflectie op het leren. Laat kinderen iets kleins noemen, zoals: kijk naar de bron, niet meteen geloven, hulp vragen, niet doorsturen.
Hoe moeilijk vond jij nepnieuws herkennen?
Deze slide heeft geen instructies
Woorden om te kennen
nepnieuws - nieuws dat niet waar is
nieuws - iets wat vertelt wat er gebeurd zou zijn
bron - de plek waar een bericht vandaan komt
checken - goed kijken of iets klopt
doorsturen - een bericht naar iemand anders sturen
twijfelen - niet zeker weten of iets waar is
media - plekken waar je nieuws en berichten ziet
Deze slide heeft geen instructies
