TWIXX 10 Vitale functies

Vitale functies

Basiszorg theorie

Anne Claessen-Vrancken





1 / 45
volgende
Slide 1: Slide
newEditorVerpleging en verzorgingMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 45 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 90 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Vitale functies

Basiszorg theorie

Anne Claessen-Vrancken





Lesdoelen

Student kan na deze lessenreeks uitleggen:

  • Wat de vitale functies zijn

  • Hoe je deze kan observeren/ meten

  • Wanneer er sprake is van afwijkende waarden

  • Wat mogelijke risico's zijn bij afwijkende waarden

Wat zijn volgens jou de vitale functies?

Wat bedoelen we met vitale functies?

Vitale functies

  • Ademhaling

  • Bloedcirculatie

  • Bewustzijn


Vitale functies in de zorg

  • Ademhaling (respiratie)

  • Bloedcirculatie / bloeddruk

  • Hartfrequentie/ pols

  • Bewustzijn (AVPU-methode of EMV -methode)

  • Temperatuur



Vitale functies komt van 'vitae. Wat betekent vitae?

A

Belangrijk

B

Krachtig

C

Leven

D

Vitamine


In een Eerste Hulp situatie

  • Airway

  • Breathing

  • Circulation

  • Disability

  • Enviroment


ABCDE - methodiek




Definitie vitale functies

  • De vitale functies zijn de belangrijkste functies van het lichaam.

  • Vitale functies zijn noodzakelijk voor het behoud van leven.

  • De vitale functies werken nauw samen, doorgaans zal een stoornis in de ene functie al snel leiden tot een stoornis in de andere functie.

Vitale functies worden geregeld in de hersenstam



Observatie van de bloeddruk, pols en lichaamstemperatuur Hoe doe je dat?

Kijken
Luisteren
Voelen
Meten



Bloeddruk

Meten van de druk waarmee het bloed vanaf het hart in de aorta komt, de druk die de vaten ervaren, er zijn 2 waarden:


  • Systolische druk (bovendruk)

    • Ontstaat wanneer hart zich samentrekt


  • Diastolische druk (onderdruk)

    • Ontstaat wanneer hart zich ontspant

RR = Riva Rocci

(ontdekker/uitvinder)

Schrijfwijze -> RR 125/80

(eerst bovendruk dan onderdruk)


Normaalwaarden:

Volwassen vrouwen : 115/75

Volwassen mannen : 120/80

Ouderen: : 160/90



Factoren die invloed hebben op de bloeddruk op korte termijn;

  • Spanning/stress

  • Net gegeten

  • Pijn

  • Moment van de dag

  • Mate van inspanning


Hoge RR - hypertensie

Kijk met name naar diastolische druk

Meestal geen klachten!


Klachten:
Hoofdpijn, oorsuizingen, hartkloppingen, dansende vlekjes voor de ogen, neusbloedingen, kortademigheid, spierzwakte, krampen


Behandeling:

  • Leefstijl aanpassen door middel van voorlichting

  • Medicatie (bloeddrukverlagers of diuretica)


Primaire/ secundaire hypertensie

Primaire hypertensie

In 95 % van de gevallen geen aanwijsbare ziekte, wel risicofactoren!


Secundaire hypertensie
Oorzaak is aanwijsbare ziekte.
Bijv. nierziekte, hormoonstoornissen, aangeboren hartafwijkingen, vaatvernauwing van bepaalde aders



Lage RR - hypotensie


  • Klachten:

Duizelig, bleek, klam, flauwvallen, shock


  • Orthostatische hypotensie



Rapporteren van gemeten bloeddruk

  • RR rapporteren

  • Waarschuwen bij veranderingen

  • Verband leggen tussen waarden verschillende vitale functies,

    • Bijvoorbeeld, lage bloeddruk en hoge polsfrequentie = gevaarlijk

Vragen?

“Tellen van de pols”

Oftewel, hoe beoordeel ik hoe snel het hart van iemand klopt? Dit noemen we de hartfrequentie.

Waar voel ik een “pols”?

  • Pols- arteria radialis

  • Lies – arteria femoralis

  • Slaapslagader – arteria temporalis

  • Halsslagader – arteria carotis



Nervus Vagus (geel)

Het sympathisch en het parasympatisch zenuwstelsel reguleren bloeddruk en hartslagfrequentie

“Wat voel ik?”

  • Frequentie: hoeveel slagen per minuut?

  • Ritme: regulair of irregulair?

  • Spanning en volume: is lastiger, maar lees: sterk of zwak

  • Gelijkmatigheid: zijn alle slagen die je voelt even krachtig of “gevuld”?



“Normaal-waardes”

  • Baby 120-140

  • Kind 90-110

  • Volwassene 60-90


Slagen per minuut!


Belangrijk!

  • De snelheid van de hartslag altijd zien in relatie tot de omstandigheden: koorts, pijn, angst, inspanning en emotie zal hartslag verhogen


  • Hartslag altijd in relatie tot de bloeddruk meten, samen met lichamelijke/geestelijke toestand van de patiënt, eventueel aangevuld met de temperatuur, het totaal plaatje zegt namelijk iets over de actuele toestand van de patiënt.

Vragen?



Werking van de ademhaling

Twee fasen:

Inademing: lucht wordt in de longen gezogen

Uitademing: lucht wordt uitgestoten


Twee ademhalingstechnieken

Buikademhaling; borstkas wordt ruimer door gebruik van middenrif en de buikspieren


Borstademhaling; borstkas wordt ruimer doordat de tussenribspieren zich aanspannen


Frequentie ademhaling

  • Volwassenen 14 - 18 maal per minuut

  • Kinderen 20 – 25 maal per minuut

  • Baby’s 30 – 40 maal per minuut


  • Onder normale omstandigheden is de verhouding tussen de hartfrequentie en de ademfrequentie 4:1


Afwijkende ademhaling

  • Kusssmaul ademhaling

  • Cheyne-stokes -ademhaling


Vragen?

Meten van de lichaamstemperatuur

  • Lichaam produceert warmte door de verbranding van voedingsstoffen in de cellen.

  • De verbranding in de cellen is ook bedoeld als energiebron voor de spieren

  • Naast produceren van warmte, verliest het lichaam ook warmte:

    • Via de huid

    • Via uitademing

    • Met de uitscheiding van urine en ontlasting



Afwijkingen lichaamstemperatuur

  • Normaalwaarde tussen 35,5-37,5 graden Celsius

  • Lichaamstemperatuur is in de ochtend meestal lager dan ‘s avonds.

  • Bij zware lichamelijke inspanning kan temperatuur oplopen naar 39 graden Celsius  zweten om af te koelen

  • Een hogere temperatuur dan normaal kan wijzen op dat er iets niet in orde is (symptoom), koorts op zich is dus geen ziekte.



Soorten thermometers





  • Analoge thermometer

  • Digitale of elektronische thermometer

  • Infrarode digitale thermometer



Soorten thermometers (2)





  • Oor thermometer

  • Speen thermometer

  • Sonde thermometer (IC)



Opnemen lichaamstemperatuur

  • In het rectum (rectaal)

  • Onder de oksel (axillair) (+0,5 °C)

  • In de mond (oraal) (+0,3 °C)

  • In de lies (femoraal) (+0,5 °C)

  • In het oor (intra-auraal of tympanisch)

  • Via het voorhoofd of slaap



Zorg bij afwijkende waarden

  • Verhoging: 37,6 – 38,0 °C

  • Koorts: > 38,0 °C


  • Koorts is afweermechanisme van het lichaam tegen schadelijke micro organismen, hun overlevingsklimaat wordt ongunstiger

  • Door hogere temperatuur worden er meer witte bloedcellen aangemaakt, waardoor afweer verhoogt.



Verschijnselen bij koorts

Bron: ThiemeMeulenhoff


De koude rilling



Verpleging bij koorts

  • Bedrust

  • Omgevingstemperatuur

  • Licht

  • Voeding

  • Vocht

  • Hygiëne

  • Koortswerende medicijnen

  • Preventieve maatregelen bij bedverzorging- en complicaties

  • Observatie

  • Psychische aspecten



Ondertemperatuur

  • Er is sprake van ondertemperatuur als de lichaamstemperatuur < 36° C is


  • Denk b.v. aan:

    • Oudere, verwarde mensen die zijn gaan dwalen en ergens verkleumd worden gevonden

      • De militair collega die met natte kleding te lang buiten heeft gelegen in de wind of bij lage temperaturen



Warmte toepassen





  • Warmte toepassen om:

    • Lichaamstemperatuur te verhogen

    • Pijn verminderen

    • Koude gevoel bestrijden

    • Zweetproductie bevorderen

    • Bloeddoorstroming verbeteren door verwijding van de bloedvaten



Koude toepassen

  • Koude toepassen bij:

    • Pijn te verminderen

    • Stuwing bij borstvoeding te verminderen

    • Bloedingen te voorkomen

Een parameter die hoort bij de circulatie is:

A

Saturatie

B

Pijnscore

C

Bloeddruk

D

Temperatuur

De eenheid die je benoemt wanneer je de ademhaling meet is:

A

%

B

Ademhaling per minuut

C

mmHg

D

Slagen per minuut

Hypertensie is:

A

Hoge bloeddruk

B

Onregelmatige bloeddruk

C

Lage bloeddruk

Opdracht en praktijk:

  • Lezen van de theorie en maken van de verwerkingsopdrachten

  • Zoek de protocollen op die gaan over de vitale functies (vilans.nl)

  • Lees de protocollen goed door voor de skills lessen

  • Kijk eventueel filmpjes van de vaardigheden