Tijdlijn van spanningen in het Midden-Oosten
Tijdlijn van spanningen in het Midden-Oosten
Leerdoel
Aan het eind van deze les kun je de belangrijkste gebeurtenissen, conflicten en ontwikkelingen in het Midden-Oosten verklaren en met elkaar verbinden.
De Arabische Opstand 1915
De Arabische bevolking kwam in 1915 in opstand tegen het Ottomaanse Rijk, geïnspireerd door nationalistische gevoelens. Groot-Brittannië stimuleerde deze opstand in ruil voor beloften over onafhankelijkheid.
Begin van dekolonisatie
Arabische beloften van Groot-Brittannië
Sykes-Picot Akkoord (1916)
Britse leiders beloofden de Arabieren na de opstand onafhankelijkheid, maar deze beloften werden later niet volledig nagekomen.
Geheime afspraak tussen Groot-Brittannië en Frankrijk om na de Eerste Wereldoorlog het Midden-Oosten in invloedssferen te verdelen.
Balfourverklaring (1917)
De Britse regering belooft steun aan het zionistische streven naar een 'nationaal tehuis' voor Joden in Palestina, terwijl het gebied deels aan Arabieren werd toegezegd.
Het einde van het Ottomaanse Rijk
Na WOI valt het Ottomaanse Rijk uiteen. Door de mandaten van de Volkenbond komen veel Arabische gebieden onder Frans en Brits gezag.
Arabische landen worden onafhankelijk
Syrië wordt in 1946 onafhankelijk van Frankrijk. Irak wordt in 1932 onafhankelijk van Groot-Brittannië.
Egypte
Krijgt in 1922 gedeeltelijke en in 1952 volledige onafhankelijkheid na revolutie.
Syrië en Irak
Nationale identiteiten en de Arabische Liga (1945)
Het ontstaan van de Arabische Liga
In 1945 richten onafhankelijke Arabische staten de Arabische Liga op om te streven naar meer eenheid, samenwerking en het versterken van hun positie.
Joodse migratie naar Palestina
Vanaf eind 19e eeuw migreren steeds meer Joden, vooral uit Europa, naar Palestina. Het aantal neemt sterk toe door de opkomst van het zionisme en na de Holocaust.
Oprichting van Israël (1948)
De VN stelt in 1947 een verdelingsplan op. Na het einde van het Britse mandaat volgt in 1948 de oprichting van Israël, wat direct tot oorlog leidt met Arabische buurlanden.
De Arabisch-Israëlische oorlogen
1948: Onafhankelijkheidsoorlog. 1956: Suezcrisis. 1967: Zesdaagse Oorlog. 1973: Jom Kipoeroorlog. Na elke oorlog veranderen de grenzen en ontstaan er nieuwe spanningen.
Palestijnse kwestie en vluchtelingen
Opkomst van de PLO
Na 1948 raken ruim 700.000 Palestijnen ontheemd. Deze vluchtelingen blijven tot nu een bron van conflict in de regio.
De Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO) wordt in 1964 opgericht en streeft naar een onafhankelijke Palestijnse staat.
Vlucht van Palestijnen
Irak: van monarchie naar dictatuur
Irak heeft na de onafhankelijkheid in 1932 te maken met staatsgrepen. In 1968 komt de Baath-partij aan de macht en onder Saddam Hoessein verandert Irak in een dictatuur.
Iran: revolutie en invloed
Vóór 1979 is Iran een westerse bondgenoot onder de sjah. In 1979 leidt een islamitische revolutie tot een theocratische staat. Iran wordt daarna een belangrijke regionale macht.
Egypte: invloed en conflicten
Nationalisatie van het Suezkanaal leidt tot militair optreden van Israël, Groot-Brittannië en Frankrijk. Egypte houdt stand.
Suezcrisis 1956
Van monarchie tot republiek
In 1952 voert Nasser een staatsgreep uit. Egypte wordt een Arabisch-nationalistische republiek en belangrijke speler in de regio.
Syrië: onafhankelijkheid en burgeroorlog
Na onafhankelijkheid (1946) raakt Syrië verstrikt in staatsgrepen, rivaliteit met Israël en, sinds 2011, in een gewelddadige burgeroorlog.
Libanon: spanningen en burgeroorlog
Libanon wordt in 1943 onafhankelijk. Etnisch-religieuze spanningen leiden in 1975 tot een langdurige burgeroorlog. Het conflict blijft sluimeren.
Nieuwe verhoudingen: olie en supermachten
Invloed van VS en Sovjet-Unie
Olie als machtsmiddel
Na de ontdekking van olie groeit de strategische waarde van de regio. OPEC speelt een centrale rol.
Vanaf de Koude Oorlog raken de VS en Sovjet-Unie direct bij conflicten betrokken en steunen verschillende partijen.
Blijvende spanningen tot nu
De regimes, grenzen en conflicten gevormd door koloniale erfenissen, rivaliteit en religie vormen tot vandaag de basis van instabiliteit in het Midden-Oosten.
Reflectie
Hoe hangen de historische, religieuze en koloniale factoren met elkaar samen in de spanningen van het Midden-Oosten?
Slide heading
Slide text