Nieuwsquiz - Week 45
Nieuwsquiz
Schooljaar 2026-2027
Week 45
DEZE WEEK . . .
Crisis in
de Wetstraat
Lesduur is: 15 minIntroductie
Onderdelen in deze les
Nieuwsquiz
Schooljaar 2026-2027
Week 45
DEZE WEEK . . .
Crisis in
de Wetstraat
Image credit: Daniel Huet / Wikimedia Commons, CC0
Premier De Wever bood maandag het ontslag van zijn regering aan, omdat de vijf partijen geen akkoord vonden over de begroting.
Waarover botsten ze vooral?
Vraag 1
Of de kerncentrales open moeten blijven
Of België nieuwe gevechtsvliegtuigen koopt
Of rijkere mensen meer moeten bijdragen
Of scholen meer geld krijgen
Politiek. Uitleg: de federale regering van premier Bart De Wever (N-VA) bestaat uit vijf partijen: N-VA, Vooruit, CD&V, MR en Les Engagés. Ze moeten het eens worden over een begroting die het tekort van de overheid verkleint. In de nacht van zondag op maandag gingen de onderhandelaars uit elkaar zonder akkoord. Het grootste twistpunt: Vooruit, CD&V en Les Engagés willen dat mensen met de "sterkste schouders" meer bijdragen, N-VA en MR willen geen extra belastingen. Maandagochtend bood De Wever koning Filip het ontslag van zijn regering aan.
De koning houdt het ontslag in beraad. Hij beslist dus nog niet of de regering valt, en praat deze week eerst met de voorzitters van de vijf regeringspartijen. Vrijdag ontvangt hij de premier opnieuw. De koning zegt dat België zich geen lange politieke crisis kan veroorloven. Minister van Begroting Vincent Van Peteghem (CD&V) waarschuwt dat België "dichter bij Griekse toestanden zit dan we zouden denken", omdat de rente op de Belgische staatsschuld oploopt. Een jaar geleden zat de regering in een vergelijkbare situatie. Toen kwam er op 24 november 2025 toch nog een akkoord.
Gespreksvraag: wat gebeurt er als een regering valt? Kan er dan zonder verkiezingen een nieuwe regering komen?
Bronnen:
VRT NWS
VRT NWS (Engels)
VRT NWS (Engels)
Image credit: Daniel Huet / Wikimedia Commons, CC0
Tientallen supermarkten in België, onder meer van Delhaize, Carrefour en Spar, werden maandag getroffen door een cyberaanval.
Wat deden de hackers?
Vraag 2
Ze lieten de temperatuur in koelingen oplopen
Ze legden alle kassa's in de winkels plat
Ze stalen de gegevens van klantenkaarten
Ze verhoogden de prijzen in de webshops
Tech. Uitleg: in de nacht van zondag 1 op maandag 2 november vielen hackers de koelinstallaties van supermarkten aan. Ze veranderden de instellingen van koelkasten en diepvriezers, waardoor de temperatuur opliep. In België ging het onder meer om winkels van Delhaize, Carrefour (15 van de 700 winkels) en Spar (5 winkels), en om Ikea in Bergen. Ook in Nederland, Luxemburg, Zweden, Finland, Estland en Ierland waren er problemen. In Estland liep de temperatuur op tot 50 graden. Winkels moesten vlees en diepvriesproducten uit de rekken halen. Een Proxy Delhaize in Hoepertingen gooide voor minstens 60.000 euro eten weg. Volgens IT-specialisten konden de hackers binnen via verouderde software die al jaren geen updates meer kreeg.
Het federaal parket is een strafonderzoek begonnen. Twee pro-Russische hackersgroepen eisten de aanval op via Telegram. Cyberexperts plaatsen vraagtekens bij die claim. Eerder in oktober waren al honderden Franse supermarkten het doelwit.
Gespreksvraag: welke toestellen bij jou thuis hangen aan het internet? Wat zou er gebeuren als iemand die overneemt?
Bronnen:
VRT NWS
Trends
ITdaily
Image credit: Le Sharkoïste / Wikimedia Commons, CC BY 4.0
Bij de midterms kozen de Amerikanen dinsdag een nieuw Congres. Beide Kamers waren in handen van de Republikeinen, de partij van Trump.
Wat is de uitslag?
Vraag 3
De Republikeinen houden Huis en Senaat
De Democraten winnen Huis en Senaat
De Democraten winnen alleen het Huis
De Democraten winnen alleen de Senaat
Buitenland. Uitleg: op dinsdag 3 november waren in de Verenigde Staten de tussentijdse verkiezingen, de midterms. Alle zetels van het Huis van Afgevaardigden en 35 van de 100 zetels in de Senaat werden opnieuw verkozen. Samen vormen die twee het Congres, het parlement van de VS. Beide Kamers waren in handen van de Republikeinen, de partij van president Trump. Krijgen de Democraten een meerderheid, dan kunnen zij de macht van Trump in zijn laatste twee jaar flink inperken, bijvoorbeeld bij de begroting. De president wordt dus niet gekozen, die is nog tot januari 2029 aan de macht. Trump zei vooraf dat hij de uitslag alleen accepteert "als de verkiezingen eerlijk verlopen".
Uitslag: de Democraten wonnen niet alleen zoals verwacht het Huis van Afgevaardigden, maar ook de Senaat. Amerikaanse media spreken van een "blauwe tsunami". In de Senaat gingen zeker zeven zetels van de Republikeinen naar de Democraten, onder meer in Texas, Kansas en Maine. Vanaf januari hebben de Democraten zeker 54 van de 100 Senaatszetels. Er zijn ook primeurs: Abdul El-Sayed (Michigan) wordt de eerste moslim in de Senaat, Peggy Flanagan (Minnesota) de eerste inheemse vrouw in de Senaat en Kansas kiest voor het eerst sinds 1932 een Democraat. Trump zegt de uitslag te accepteren en te willen samenwerken, maar dreigt met veto's als de Democraten niet met hem willen samenwerken.
Gespreksvraag: wat kan het Congres doen als het het niet eens is met de president? En wat kan de president met zijn veto?
Bronnen:
NOS
CBS News
Forbes
Image credit: Architect of the Capitol / Wikimedia Commons, publiek domein
Zondag werd in Oudenaarde de Koppenbergcross gereden, een van de zwaarste veldritten van het jaar.
Wie won bij de mannen?
Vraag 4
Michael Vanthourenhout
Wout van Aert
Gerben Kuypers
Thibau Nys
Sport. Uitleg: de Koppenbergcross in Oudenaarde is de eerste manche van de X²O Trofee en een van de zwaarste veldritten van het jaar, met de steile kasseihelling van de Koppenberg. Thibau Nys reed zondag zijn eerste cross van het seizoen. Hij viel twee keer en liep een flinke achterstand op, maar haalde iedereen nog in. Michael Vanthourenhout werd tweede op 7 seconden, Gerben Kuypers derde. Het is de derde keer dat Nys de Koppenbergcross wint, na 2023 en 2025. Bij de vrouwen won de Nederlandse Lucinda Brand. Sara Casasola werd tweede en Marie Schreiber derde.
Bronnen:
Cyclingnews
CXmagazine
ProCyclingUK
Brujula Bike
Image credit: Rz98 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Woensdag vormden duizenden betogers een menselijke ketting rond het Justitiepaleis in Brussel.
Waartegen protesteerden ze?
Vraag 5
Woningen binnengaan bij mensen zonder papieren
Minder geld voor de rechtbanken en justitie
Strengere straffen voor jongeren die rellen
Langere wachttijden voor asielaanvragen
Binnenland. Uitleg: minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) wil met een nieuwe wet dat de politie, samen met de Dienst Vreemdelingenzaken, een woning mag binnengaan om iemand zonder wettig verblijf op te pakken. Het gaat om mensen die weigeren het land te verlaten en die volgens de overheid een gevaar zijn voor de openbare orde of de nationale veiligheid. Er is telkens toestemming van een rechter nodig. Volgens de minister kunnen politie en Vreemdelingenzaken nu te weinig doen, ook als ze weten waar zo iemand woont.
Tegenstanders vinden dat de wet de onschendbaarheid van de woning en het recht op privéleven schendt. Ze zeggen ook dat zware criminelen nu al via het strafrecht kunnen worden aangepakt. Woensdagavond vormden duizenden mensen een menselijke ketting rond het Justitiepaleis in Brussel. In heel het land waren er meer dan 50 acties, onder meer in Gent, Leuven, Brugge, Namen en Charleroi. De Kamer stemde donderdagnamiddag 5 november over de wet.
Gespreksvraag: wanneer vind jij dat de overheid een woning mag binnengaan? Wie moet daarover beslissen?
Bronnen:
VRT NWS
BRUZZ
VRT NWS
Image credit: Jorge Franganillo / Wikimedia Commons, CC BY 2.0
Bij cryptoplatform Binance is ruim 5,6 miljard euro gestolen, de grootste cryptoroof ooit.
Welk land zit erachter volgens de FBI?
Vraag 6
China
Iran
Noord-Korea
Rusland
Tech. Uitleg: bij Binance, het grootste cryptoplatform ter wereld, werd voor zo'n 6,3 miljard dollar (ruim 5,6 miljard euro) aan cryptomunten buitgemaakt. Het is de grootste cryptoroof en mogelijk de grootste financiële roof ooit. Zo'n 3 miljard dollar is teruggevonden en bevroren. De FBI zegt dat Noord-Korea erachter zit, via de hackersgroep Lazarus. Die groep hackte vorig jaar ook cryptobeurs Bybit. Kim Yo-jong, de zus van leider Kim Jong-un, ontkent en noemt de beschuldiging "absurde retoriek". Volgens kenners gebruikt Noord-Korea gestolen crypto om zijn wapenprogramma te betalen.
Hoe kwamen ze binnen: volgens Binance via een nepsollicitatie. Een ontwikkelaar werd benaderd door een zogenaamde recruiter, die met informatie van zijn sociale media vertrouwen wekte. Bij een tweede videogesprek moest hij een opdracht downloaden met verborgen code. Daarmee kregen de hackers op afstand toegang tot zijn laptop.
Gespreksvraag: hoe kun je je eigen accounts beter beveiligen tegen hackers? Hoe herken je een nepbericht dat te mooi lijkt om waar te zijn?
Bronnen:
NOS
NOS
DW
Image credit: Satheesh Sankaran / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0
Joshua Wong was in 2019 het gezicht van de protesten voor democratie in Hongkong. Hij zit in de cel en zou in januari vrijkomen.
Wat besliste een rechtbank deze week?
Vraag 7
Hij werd vervroegd vrijgelaten
Hij kreeg asiel in Groot-Brittannië
Hij werd uitgewezen naar Taiwan
Hij kreeg 10 jaar extra cel
Buitenland. Uitleg: Joshua Wong (30) was in 2019 een van de bekendste gezichten van de grote protesten in Hongkong, waar betogers meer democratie en vrijheid eisten. Hongkong hoort bij China, maar had lange tijd meer vrijheden dan de rest van het land. In juni 2020 voerde China er een wet op de nationale veiligheid in. Sinds 2020 zit Wong in de cel. In 2024 kreeg hij nog 4 jaar cel voor "staatsondermijnende activiteiten". In januari zou hij vrijkomen, maar een rechtbank in Hongkong veroordeelde hem nu tot 10 jaar extra cel. Volgens de rechtbank spande hij samen met buitenlandse partijen om sancties tegen China te krijgen. Human Rights Watch noemt het vonnis "ongefundeerd", omdat de feiten grotendeels van vóór de veiligheidswet dateren, en vraagt zijn onmiddellijke vrijlating.
Gespreksvraag: waarom is het belangrijk dat je vrij je mening mag zeggen en mag betogen? Wat verandert er als dat niet meer mag?
Bronnen:
VRT NWS
nieuws.nl
NPR
Image credit: Studio Incendo / Wikimedia Commons, CC BY 2.0
Bij een Russische aanval in het zuiden van Oekraïne vielen meer dan 30 doden.
Wat werd er gebombardeerd?
Vraag 8
Een school waar hulp werd uitgedeeld
Een kerk tijdens een drukke dienst
Een markt midden in het dorp
Een sporthal tijdens een wedstrijd
Buitenland. Uitleg: in het dorp Komysjoevacha, vlak bij het front in de regio Zaporizja, bombardeerde Rusland een voormalige school. Daar werden elke week hulpgoederen uitgedeeld aan achtergebleven dorpsbewoners, en de school was ook een schuilplaats. Volgens president Zelensky kwamen na de eerste bom hulpverleners en agenten ter plaatse, waarna er nog negen bommen volgden. Het dodental liep op tot meer dan 30 en zeker 50 mensen worden vermist. Zelensky spreekt van een bloedbad. De VN-mensenrechtenmissie in Oekraïne zegt dat de aanval in strijd lijkt met de meest fundamentele regels van het humanitair recht. De VS kondigden ondertussen nieuw overleg tussen Rusland en Oekraïne aan in Abu Dhabi.
Let op: gevoelig onderwerp.
Bronnen:
NOS
NOS
BBC
Image credit: Freepik / Magnific
Webshops van buiten de EU sturen elk jaar miljarden kleine pakjes naar de EU, vooral uit China.
Wat verandert er sinds 1 november voor die pakjes?
Vraag 9
Ze mogen niet meer met de post mee
Er komt 2 euro extra taks bovenop
Je moet ze zelf bij de douane ophalen
Ze worden pas na een maand geleverd
Economie. Uitleg: sinds 1 november betaal je in de hele Europese Unie een extra taks van 2 euro op pakjes van buiten de EU. Het is een 'afhandelingstaks' voor de douane, die zo de enorme stroom kleine pakjes van onlineplatforms beter kan controleren. Die komt bovenop de invoertaks van 3 euro op pakjes van minder dan 150 euro die sinds juli geldt. De 2 euro geldt ook voor duurdere pakjes. In 2024 kwamen er 4,6 miljard van die pakjes de EU binnen, 91 procent daarvan uit China. Vorig jaar waren het er al 5,8 miljard. De invoerders betalen de taks, maar ze kunnen die doorrekenen aan de klant.
Gespreksvraag: bestel jij weleens bij webshops van buiten de EU? Zou 2 euro extra jou tegenhouden?
Bron:
VRT NWS
Image credit: Henry Söderlund / Wikimedia Commons, CC BY 2.0
De Italiaan Kimi Antonelli werd zondag in Mexico wereldkampioen Formule 1.
Waarom is zijn titel historisch?
Vraag 10
Hij is de eerste Italiaanse kampioen ooit
Hij won in zijn allereerste seizoen
Hij won alle races van het seizoen
Hij is de jongste kampioen ooit
Sport. Uitleg: de Italiaan Kimi Antonelli van Mercedes werd zondag derde in de Grand Prix van Mexico en is daarmee wereldkampioen Formule 1. Hij was 20 jaar en 68 dagen oud en is de jongste kampioen ooit. Hij pakt het record af van Sebastian Vettel, die in 2010 op 23-jarige leeftijd zijn eerste titel won. Antonelli is vier jaar jonger dan Max Verstappen bij diens eerste titel. Verstappen won de race in Mexico en noemde Antonelli "de verdiende kampioen". Antonelli is de eerste Italiaanse wereldkampioen sinds Alberto Ascari, 73 jaar geleden.
Bronnen:
NOS
ESPN
Image credit: Steffen Prößdorf / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
De Brit Karl Bushby is na 28 jaar terug in zijn geboortestad Hull, na een tocht rond de wereld.
Hoe reisde hij?
Vraag 11
Op de fiets
Te voet
Te paard
Met een zeilboot
Opmerkelijk. Uitleg: Karl Bushby (57) vertrok op 1 november 1998 vanuit Punta Arenas in het zuiden van Chili, met 500 dollar op zak. Hij mocht van zichzelf geen gemotoriseerd vervoer gebruiken. Hij trok door de gevaarlijke Darién Gap tussen Colombia en Panama, stak de bevroren Beringstraat tussen Alaska en Rusland over en zwom de Kaspische Zee en het Kanaal over. Na zo'n 58.000 kilometer en naar schatting 75 miljoen stappen kwam hij maandag aan in zijn geboortestad Hull, waar honderden mensen hem onthaalden.
Gespreksvraag: wat zou jij willen bereiken als je er jaren de tijd voor had?
Bronnen:
NOS
ITV
Image credit: Hullian111 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Het leven wordt snel duurder, vooral door energie. Volgens het Planbureau wordt de spilindex deze maand en in februari overschreden.
Wat gebeurt er dan?
Vraag 12
De btw op energie gaat tijdelijk omlaag
De rente op je spaarrekening stijgt
Uitkeringen en ambtenarenlonen stijgen
De prijzen worden een jaar bevroren
Economie. Uitleg: de inflatie, hoeveel duurder het leven is dan een jaar eerder, steeg in oktober naar 5,26 procent. Dat is het hoogste in ruim drie jaar. De grootste oorzaak zijn de energieprijzen, door de spanningen in het Midden-Oosten: aardgas is 52,5 procent duurder dan een jaar geleden, elektriciteit 23,7 procent. Ook huur, kleding en vliegtuigtickets werden duurder. Dinsdag verhoogde het Federaal Planbureau zijn verwachting: dit jaar gemiddeld 3,7 procent inflatie, volgend jaar 4,4 procent.
De spilindex: in België stijgen lonen en uitkeringen automatisch mee met de prijzen. Komt de index boven een vast grensgetal, de spilindex, dan gaan uitkeringen en de lonen van overheidspersoneel omhoog. Volgens het Planbureau gebeurt dat in november en opnieuw in februari 2027, en waarschijnlijk nog eens in december 2027. Dat is goed nieuws voor wie een uitkering krijgt, maar het kost de overheid veel geld. Zo maakt het de begroting nog moeilijker (zie vraag 1).
Gespreksvraag: merk jij thuis of in de winkel dat dingen duurder worden? Waaraan?
Bronnen:
VRT NWS
VRT NWS
Image credit: Santeri Viinamäki / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Koning Charles noemt slavernij 'beschamend hoofdstuk', maar zegt geen sorry
Van 20 naar 19 graden: Gent zet verwarming in kantoren en scholen lager
Censuur of broodnodige bescherming? Australisch hof toetst verbod sociale media
Rioleringswerken in Langdorp leggen 3000 jaar oude urnen bloot
Ontspoorde werktrein beschadigt spoor in Ternat: geen treinen tot maandag
Vraag 13
Maak de krantenkoppen af
Vul de ontbrekende woorden in en maak de juiste krantenkoppen! Let op: er staan ook woorden in de woordenbank die nergens horen.
Charles: bij een bezoek aan het Caribisch gebied noemde koning Charles de Britse rol in de slavernij een "beschamend hoofdstuk". Excuses maakte hij niet. Achter de schermen zou de Britse regering aan een officieel excuus werken, maar herstelbetalingen wil premier Burnham niet.
Gent: sinds 1 oktober staat de verwarming in de kantoren en scholen van de stad Gent op 19 graden in plaats van 20. Ook gaat de verwarming later aan en vroeger uit. De stad wil zo minstens 197.000 euro besparen nu de energieprijzen stijgen. In buurt-, opvang- en woonzorgcentra gaat de temperatuur niet omlaag.
Australië: sinds december vorig jaar mogen kinderen onder de 16 in Australië niet op sociale media als TikTok, Instagram en Snapchat. Reddit en een belangengroep vragen de hoogste rechter nu om het verbod ongrondwettig te verklaren, omdat het de vrijheid van politieke communicatie zou inperken.
Langdorp: bij rioleringswerken in Langdorp (Aarschot) vonden archeologen drie urnengraven uit de ijzertijd, van rond 800 voor Christus. Dat had niemand verwacht. De vondsten bij het toekomstige pompstation zijn opgegraven voor verder onderzoek.
Ternat: woensdag ontspoorde bij het station van Ternat een werktrein van Infrabel, omdat een onderdeel onder een wagon loskwam. Een wagon raakte een reizigerstrein met zo'n 70 reizigers. Niemand raakte gewond. Tot maandag rijden er geen treinen tussen Jette en Denderleeuw. De NMBS zet vervangbussen in.
Bronnen:
NOS Charles
VRT NWS Gent
NOS Australië
VRT NWS Langdorp
VRT NWS Ternat
Deze slide heeft geen instructies
