Levensloop van de cel, les 4

Levensloop van de cel

les 4

1 / 29
volgende
Slide 1: Slide
newEditorVerpleging en verzorgingMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 29 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Levensloop van de cel

les 4

De centrale lijn van de les is dat cellen een levensloop doorlopen: delen, groeien en functioneren. Binnen die levensloop krijgen celdeling, differentiatie, specialisatie en stamcellen elk een duidelijke plaats.

Dagopening: Tijd voor rust?

Zo werden de hemel en de aarde gemaakt, en alle prachtige dingen die daarbij horen. Op de zevende dag was God klaar met zijn werk. Toen rustte hij uit. God zegende de zevende dag. Hij maakte van die dag een bijzondere dag. Want op die dag was hij klaar met de schepping en rustte hij uit van al zijn werk.

(Genesis 2: 1-3, Bijbel in Gewone Taal)

De gebruiker gaf meerdere doelen. Dit deck gebruikt het eerste als leidend lesdoel en werkt de andere doelen uit als onderdelen van dat begrip van de levensloop van een cel.

Deze slide heeft geen instructies

Belangrijk voor vandaag:

Les tot 10:00 u


10:00 - 10:30 u zelfstandig aan de slag met AFP


10:45 u Workshop POWERpoint (Anne)


Na workshop - 12:15 u zelfstandig werken:

  • opdracht 1 en 2 kernteam

  • ouderavond

  • BPV plek, BPV O, BPV plan


12:45 - 16:00 Ontwikkelingspsychologie (Anne)

De gebruiker gaf meerdere doelen. Dit deck gebruikt het eerste als leidend lesdoel en werkt de andere doelen uit als onderdelen van dat begrip van de levensloop van een cel.

Wat gaan we doen?

  • Lesdoelen

  • Terugblikken

  • TWIXX fases van een cel

  • Klinisch redeneren

  • Afronden les

De gebruiker gaf meerdere doelen. Dit deck gebruikt het eerste als leidend lesdoel en werkt de andere doelen uit als onderdelen van dat begrip van de levensloop van een cel.

Lesdoelen:

  • Je kunt beschrijven wat de drie levensfasen van een cel zijn

  • Je kunt beschrijven hoe de fasen van de celdeling verlopen

  • Je kunt uitleggen wat met differentiatie van cellen bedoeld wordt

  • Je kunt uitleggen wat met specialisatie van cellen bedoeld wordt

  • Je kunt uitleggen wat stamcellen zijn

De gebruiker gaf meerdere doelen. Dit deck gebruikt het eerste als leidend lesdoel en werkt de andere doelen uit als onderdelen van dat begrip van de levensloop van een cel.

Terugblikken vorige les

De gebruiker gaf meerdere doelen. Dit deck gebruikt het eerste als leidend lesdoel en werkt de andere doelen uit als onderdelen van dat begrip van de levensloop van een cel.

Welke ezelsbruggetjes weet je nog?

Deze slide heeft geen instructies

Het celmembraan zit om de cel heen

A

Juist

B

Onjuist

Deze slide heeft geen instructies

Stelling: Passief transport kost geen energie, actief transport kost wel energie

A

Waar

B

Niet waar

Deze slide heeft geen instructies

Wat betekent extracellulair?

Deze slide heeft geen instructies

Stelling: Bij pinocytose wordt een vaste stof van buitenaf opgenomen in de cel

A

Waar

B

Niet waar

Deze slide heeft geen instructies

TWIXX

De gebruiker gaf meerdere doelen. Dit deck gebruikt het eerste als leidend lesdoel en werkt de andere doelen uit als onderdelen van dat begrip van de levensloop van een cel.

De drie fasen van een cel

In de delingsfase kan de cel zich delen in twee identieke dochtercellen.


In de groeifase wordt de nieuwe cel zo groot als de cel waar hij uit is ontstaan. De hoeveelheid celplasma neemt toe en er worden nieuwe organellen en celmembranen bijgemaakt.


In de functionele fase ontwikkelt de cel zich om zijn specifieke functie uit te kunnen oefenen.


Er zijn ook cellen die tot taak hebben om te blijven delen. Je zou kunnen zeggen dat hun functionele fase bestaat uit het kunnen blijven vermeerderen. Dit soort cellen noem je stamcellen.

Waarom is er celdeling nodig?

A

Vervanging afgestorven cellen

B

Om beschadigde cellen te herstellen

C

Beide

Deze slide heeft geen instructies

Delingsfase

  • Eén moedercel vormt twee dochtercellen

  • Die dochtercellen zijn identiek aan de moedercel

  • Celdeling vervangt voortdurend afgestorven cellen


Benadruk dat in een volwassen mens elke minuut miljoenen cellen doodgaan en vervangen worden. Dat laat zien waarom celdeling niet alleen voor groei, maar ook voor onderhoud nodig is.

Groeifase

  • De nieuwe cel groeit tot het formaat van de oorspronkelijke cel

  • De hoeveelheid celplasma neemt toe

  • Er worden nieuwe organellen en celmembranen gemaakt

Deze slide heeft geen instructies

Welke "specialisatie" kan een cel krijgen?

Deze slide heeft geen instructies

Functionele fase

  • De cel krijgt een specifieke rol, zoals huidcel of bloedcel

  • Voor veel cellen is dit de langste fase

  • Veel cellen kunnen zich daarna niet meer delen

Koppel hier alvast vooruit naar differentiatie en specialisatie: in deze fase verandert de cel in bouw en werking om zijn taak te kunnen uitvoeren.

Na differentiatie komt specialisatie

  • Uitvoeren van een taak

  • Fysiologisch begrip

  • Cel functioneert als een bepaald celtype

  • Verandering in bouw

  • Anatomisch begrip

  • Cel wordt anders van vorm of opbouw dan cel waaruit hij is ontstaan

Differentiatie

Specialisatie

Dit contrast is belangrijk, omdat leerlingen deze begrippen vaak door elkaar halen.

Gespecialiseerd is vaak eindstadium

  • Het menselijk lichaam heeft ruim tweehonderd celtypen

  • Voor de meeste cellen is de gespecialiseerde vorm het eindstadium

  • In dat stadium kunnen ze zich meestal niet meer delen

Deze slide heeft geen instructies

Wat zijn stamcellen?

  • Stamcellen zijn nog nauwelijks gedifferentieerd

  • Ze kunnen zich wél blijven delen

  • Ze bevinden zich in een voorstadium van latere celtypen

  • Ze liggen vaak verscholen in organen

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Waarom celdeling nodig is

  • Groei van een bevruchte eicel tot een menselijk lichaam

  • Vervanging van cellen die afsterven

  • Behoud van goed werkende weefsels en organen

Noem dat uit één bevruchte eicel uiteindelijk een biljardencellig organisme ontstaat. Dat maakt de schaal van celdeling concreet.

Levensduur van cellen

  • Veel weefselcellen leven kort

  • Huidcellen, botcellen, bloedcellen en darmcellen worden vaak snel vervangen

  • Hersencellen kunnen juist oud worden

Je hoeft geen exacte leeftijden te geven behalve wat in de bron staat: sommige cellen leven maar enkele dagen, terwijl hersencellen veel ouder kunnen worden.

Klinisch redeneren casus

Wat: Klinisch redeneren aan de hand van een casus

Hoe: In groepjes van 4 personen (6 groepjes)

Hulp: Gebruikt elkaars expertise, vraag de docent


Klaar: Ga voor jezelf bezig met de opdracht van periode 1


Afronding: Klassikale terugkoppeling

De teams zijn:

Groep 1: Iris, Lucia, Nina G, Jolien

Groep 2: Maaike, Linn, Emily, Anne

Groep 3: Carlein, Leandra, Anna, Lucia

Groep 4: Lionne, Noud, Ferona, Joëlle

Groep 5: Nina, Julia, Marlon, Thomas

Groep 6: Lindi, Juda, Milou, Inice

Lesdoelen:

  • Je kunt beschrijven wat de drie levensfasen van een cel zijn

  • Je kunt beschrijven hoe de fasen van de celdeling verlopen

  • Je kunt uitleggen wat met differentiatie van cellen bedoeld wordt

  • Je kunt uitleggen wat met specialisatie van cellen bedoeld wordt

  • Je kunt uitleggen wat stamcellen zijn

De gebruiker gaf meerdere doelen. Dit deck gebruikt het eerste als leidend lesdoel en werkt de andere doelen uit als onderdelen van dat begrip van de levensloop van een cel.

Welk onderdeel vond je nog het lastigst?

Reflectievraag zonder goed of fout. Gebruik antwoorden om lastige begrippen zoals differentiatie/specialisatie of de volgorde van de celdeling na te bespreken.

Volgende les

Weefsels


Deze slide heeft geen instructies