Les 2 Abstraheren alles

• newEditor
• Beeldende vorming
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 3

Les 2: Abstraheren

Open met het verschil tussen iets herkennen en iets alleen als vorm, kleur of lijn zien. Dat is de kern van deze herhaling.

Leerdoel

Vandaag gaan we terugkijken op de laatste les en oefenen zodat je kunt uitleggen wat figuratief, abstract en abstraheren betekenen.

Open met het verschil tussen iets herkennen en iets alleen als vorm, kleur of lijn zien. Dat is de kern van deze herhaling.

• Oefenen met de begrippen: figuratief, abstract en abstraheren

• Uitleg hoofdopdracht: abstraheren eigen vakantie foto

• Praktisch werken in je dummie:

  • afronden opdracht abstraheer een dier naar het voorbeeld van de stier van Picasso

  • start met de schetsen voor de hoofdopdracht

Les 2

Welke woorden passen volgens jou bij abstraheren?

Gebruik de inzendingen om voorkennis op te halen. Verwachte richtingen: vereenvoudigen, vormen, kleur, minder herkenbaar, abstract, weglaten.

Wat is figuratief?

Een beeld is figuratief als je kunt herkennen wat het voorstelt.

je ziet bijvoorbeeld een mens, dier, boom of huis

de vorm verwijst duidelijk naar de werkelijkheid

herkenbaarheid staat centraal

Wat is figuratief?

Een beeld is figuratief als je kunt herkennen wat het voorstelt.

• je ziet bijvoorbeeld een mens, dier, boom of huis

• de vorm verwijst duidelijk naar de werkelijkheid

• herkenbaarheid staat centraal

Benadruk dat figuratief niet altijd realistisch hoeft te zijn. Ook een simpele tekening kan figuratief zijn als je de vorm nog herkent.

Wanneer noem je een beeld abstract?

A

Als het precies echt lijkt

B

Als je niet goed herkent wat het voorstelt

C

Als het alleen maar klein is

D

Als het van hout gemaakt is

Welk ander woord past bij abstract?

A

Realistisch

B

Non-figuratief

C

Portret

D

Driedimensionaal

Waar let je vooral op bij abstracte kunst?

A

Naam en datum

B

Verhaal en personen

C

Vorm, kleur, ruimte en lijn

D

Prijs en museum

Wat is abstract?

Een beeld is abstract als je niet meer goed kunt herkennen wat het voorstelt.

• de vorm is onherkenbaar geworden

• daarom noem je het ook non-figuratief

• je kijkt vooral naar vorm, kleur, ruimte of lijn

Leg uit dat abstract niet betekent dat er niets is bedacht; het betekent dat de herkenbare voorstelling is losgelaten.

Wat is abstract?

A

Geen herkenbare vorm

B

non-figuratief

C

vorm, kleur, ruimte of lijn

D

Zonder compositie

Wat betekent abstraheren?

Abstraheren is van een herkenbaar, figuratief beeld een minder herkenbaar of zelfs non-figuratief beeld maken.

Van herkenbaar naar vereenvoudigd

Bij abstraheren gebeurt vaak dit:

herkenbaar beeld → details verdwijnen → vormen worden eenvoudiger → beeld wordt minder herkenbaar

Soms blijft het onderwerp nog een beetje zichtbaar, soms bijna niet meer.

Laat het proceskarakter horen: figuratief is een soort beeld, abstract is een soort beeld, en abstraheren is de handeling ertussen.

Op welke beeldaspecten kun je abstraheren in een beeldende opdracht?

A

Vorm, kleur, ruimte en licht

B

Tijd, geluid, geur en smaak

C

Lijn, tekst, ritme en spel

D

Materiaal, tempo, emotie en taal

Wat betekent het als je in een abstract beeld op één aspect let?

A

Je gebruikt alleen realistische details

B

Je kiest één beeldaspect als uitgangspunt

C

Je maakt het onderwerp altijd herkenbaar

D

Je vermijdt kleur en licht helemaal

Hoe kan het dat twee abstracte beelden over hetzelfde onderwerp toch heel verschillend zijn?

A

Ze moeten altijd dezelfde vorm hebben

B

Ze tonen precies hetzelfde perspectief

C

Ze gebruiken andere aspecten of combinaties

D

Ze zijn allebei niet abstract genoeg

Wanneer noem je een beeld figuratief?

A

Als je het herkent

B

Als het hoekig is

C

Als het abstract is

D

Als het veel kleur heeft

Toetst het kernverschil tussen figuratief en abstract. Distractors sluiten aan bij misverstanden over stijlkenmerken.

Begrippen en proces

Een beeld is figuratief als je kunt herkennen wat het voorstelt. Een beeld is abstract als het niet meer goed herkenbaar is. Abstraheren is het vereenvoudigen van een herkenbaar beeld, zodat vooral het belangrijkste overblijft. Daarbij kun je letten op vorm, kleur, ruimte of licht.

figuratief

abstract

Abstraheren

ruimte

realistisch

organisch

geometrisch

details

Laat leerlingen de kerntermen uit de eerste uitleg actief terugplaatsen.

Manier 1: bijzonder kleurgebruik

Bij abstraheren kun je kleur losmaken van de werkelijkheid.

• gras hoeft niet groen te zijn

• huid hoeft niet huidskleur te zijn

• kleur kan belangrijker worden dan herkenning

Leg uit dat kleur in abstract werk vaak sfeer, nadruk of contrast geeft in plaats van een realistische weergave.

Manier 2: details weglaten

Je kunt een beeld abstracter maken door details weg te laten.

• minder lijnen

• minder kleine onderdelen

• alleen de hoofdvorm blijft over

Een veelvoorkomende fout is dat leerlingen denken dat abstraheren hetzelfde is als slordig tekenen. Benadruk dat weglaten een bewuste keuze is.

Manier 3: vormen veranderen

Vormen kunnen ook veranderen tijdens het abstraheren.

• organische vormen kun je geometrisch maken

• ronde, natuurlijke vormen worden hoekiger of strakker

• daardoor lijkt het beeld minder echt en meer ontworpen

Noem expliciet het voorbeeld uit de lesstof: organische vormen geometrisch maken.

Waarop kun je abstraheren?

Belangrijk

Beeldaspecten

• vorm

• kleur

• ruimte

• licht

Je kunt op één aspect letten, maar ook op een combinatie.

Daardoor kunnen twee abstracte beelden over hetzelfde onderwerp toch heel verschillend zijn.

Koppel dit aan beeldende vorming: leerlingen moeten niet alleen termen kennen, maar ook zien waarop de maker heeft vereenvoudigd.

Samenvatting

• figuratief: je herkent de vorm

• abstract: de vorm is niet meer herkenbaar

• abstraheren: je maakt een figuratief beeld eenvoudiger en minder herkenbaar

• dat kan via vorm, kleur, ruimte, licht of een combinatie daarvan

• technieken zijn onder andere bijzonder kleurgebruik, details weglaten en vormen veranderen

Deze slide bundelt alle kernbegrippen als voorbereiding op toetsing.

Welke aanpak maakt een beeld abstracter?

A

Meer details tekenen

B

Kleuren realistisch houden

C

Details weglaten

D

Alles exact namaken

Controleert of leerlingen begrijpen dat abstraheren een bewuste vereenvoudiging is.

Manieren van abstraheren

Bij abstraheren kun je kleur losmaken van de werkelijkheid. Je kunt ook details weglaten, zodat alleen de hoofdvorm overblijft. Daarnaast kun je organische vormen geometrisch maken. Zo wordt het beeld minder herkenbaar.

werkelijkheid

details

geometrisch

herkenbaar

ruimte

licht

figuratief

natuurlijk

Gebaseerd op de drie technieken uit de tweede subtopic: kleurgebruik, details weglaten en vormen veranderen.

Hoe kun je de afbeelding op je foto abstraheren?

Bespreek dat goede antwoorden verwijzen naar vereenvoudigen, minder herkenbaar maken en één of meer beeldaspecten zoals vorm of kleur. Voorbeeld: een boom met minder details, andere kleuren of geometrische vormen.

Wat heb jij vandaag geleerd over abstraheren?

Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen één inzicht uit de les benoemen.

Welk deel hielp jou het meest om dit te begrijpen?

Reflectie op leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeeld met boom, begrippen, technieken, samenvatting.

Begrippenlijst

figuratief - een beeld waarbij je kunt herkennen wat het voorstelt

abstract - een beeld dat niet meer herkenbaar is

non-figuratief - een ander woord voor abstract

abstraheren - een herkenbaar beeld vereenvoudigen tot een minder herkenbaar of abstract beeld

vorm - de zichtbare gedaante van iets

organische vorm - een natuurlijke, vaak ronde of grillige vorm

geometrische vorm - een strakke vorm zoals een vierkant, cirkel of driehoek