2.5
Rechtspraak en straffen
©2026 Malmberg, ’s-Hertogenbosch. Alle rechten voorbehouden.
Geen tekst- en datamining toegestaan.
2.5
Rechtspraak en straffen
©2026 Malmberg, ’s-Hertogenbosch. Alle rechten voorbehouden.
Geen tekst- en datamining toegestaan.
2.5 Rechtspraak en straffen
Je kunt beschrijven hoe de rechtspraak in Nederland is georganiseerd.
Je kunt hoofdstraffen, bijkomende straffen en strafrechtelijke maatregelen onderscheiden en herkennen.
Je kunt straffen koppelen aan doelen van straffen, hiervan voorbeelden geven en herkennen.
Je kunt het verschil uitleggen tussen adolescentenstrafrecht, jeugdstrafrecht en volwassenstrafrecht.
©2026 Malmberg, ’s-Hertogenbosch. Alle rechten voorbehouden.
Geen tekst- en datamining toegestaan.
Voor de rechter
2.5 Rechtspraak en straffen
De zitting is het moment dat de rechter een zaak in de rechtbank behandelt.
Iedereen kan een zitting bijwonen en dus controleren of rechtszaken eerlijk en volgens de regels verlopen.
©2026 Malmberg, ’s-Hertogenbosch. Alle rechten voorbehouden.
Geen tekst- en datamining toegestaan.
2.5 Rechtspraak en straffen
Voorafgaand krijgt de verdachte een dagvaarding.
Iedere verdachte heeft recht op een advocaat Deze controleert of de politie en het OM zich aan de regels houden bij het proces van opsporing en vervolging. De advocaat verdedigt de verdachte tijdens de zitting.
©2026 Malmberg, ’s-Hertogenbosch. Alle rechten voorbehouden.
Geen tekst- en datamining toegestaan.
Hoger beroep
2.5 Rechtspraak en straffen
Als de veroordeelde of de officier van justitie het niet eens is met het vonnis, kunnen ze in hoger beroep gaan.
Het gerechtshof behandelt de strafzaak dan opnieuw.
Na het hoger beroep is er de mogelijkheid om in cassatie te gaan bij de Hoge Raad, de hoogste rechter van het land.
Die doet geen onderzoek, maar kijkt uitsluitend of het recht juist is toegepast.
©2026 Malmberg, ’s-Hertogenbosch. Alle rechten voorbehouden.
Geen tekst- en datamining toegestaan.
Soorten straffen
2.5 Rechtspraak en straffen
Rechters kunnen drie hoofdstraffen opleggen:
Vrijheidsstraffen
Taakstraffen
Geldboetes
©2026 Malmberg, ’s-Hertogenbosch. Alle rechten voorbehouden.
Geen tekst- en datamining toegestaan.
Soorten straffen
2.5 Rechtspraak en straffen
Naast een hoofdstraf kan de dader ook een bijkomende straf krijgen. Deze heeft vaak te maken met het gepleegde delict (zoals intrekking van het rijbewijs of een beroepsverbod).
Een deel van de straf kan voorwaardelijk zijn. Als de dader zich tijdens de proeftijd aan bepaalde voorwaarden houdt, krijgt hij dat deel van de straf niet.
©2026 Malmberg, ’s-Hertogenbosch. Alle rechten voorbehouden.
Geen tekst- en datamining toegestaan.
Strafrechtelijke maatregelen
2.5 Rechtspraak en straffen
De rechter kan ook een strafrechtelijke maatregel opleggen, in plaats van of bovenop een straf.
Doelen: de schade van het misdrijf herstellen of de samenleving beschermen.
Voorbeelden:
een schadevergoeding voor het slachtoffer
terbeschikkingstelling (tbs)
©2026 Malmberg, ’s-Hertogenbosch. Alle rechten voorbehouden.
Geen tekst- en datamining toegestaan.
Strafrechtelijke maatregelen
2.5 Rechtspraak en straffen
Terbeschikkingstelling (tbs): Als een persoon tijdens een psychose met waandenkbeelden iemand aanvalt, is hij niet of verminderd toerekeningsvatbaar.
De dader wordt dan behandeld in een gesloten tbs-kliniek, totdat hij geen gevaar meer vormt voor de samenleving met de mogelijkheid tot proefverlof.
©2026 Malmberg, ’s-Hertogenbosch. Alle rechten voorbehouden.
Geen tekst- en datamining toegestaan.
Waarom straffen we?
2.5 Rechtspraak en straffen
Met het opleggen van een straf wil de rechter meestal (een combinatie van) vijf doelen bereiken:
1. Wraak en vergelding
2. Afschrikking
3. Voorkomen van eigenrichting
4. Resocialisatie (heropvoeding):
5. Beveiliging van de samenleving.
©2026 Malmberg, ’s-Hertogenbosch. Alle rechten voorbehouden.
Geen tekst- en datamining toegestaan.
Strafrecht voor jongeren
2.5 Rechtspraak en straffen
Kinderen onder de 12 jaar die een strafbaar feit plegen komen niet voor de rechter.
De rechter kan een gezin wel:
Onder toezicht stellen van jeugdzorg
De kinderen uit huis plaatsen.
©2026 Malmberg, ’s-Hertogenbosch. Alle rechten voorbehouden.
Geen tekst- en datamining toegestaan.
Strafrecht voor jongeren
2.5 Rechtspraak en straffen
Het jeugdstrafrecht: jongeren van twaalf tot zeventien jaar.
Lichte misdrijven, zo veel mogelijk via een Halt-bureau afgedaan met een taakstraf.
Bij zwaardere misdrijven komt een jongere voor de kinderrechter.
maximaal één jaar voor jongeren van twaalf tot vijftien jaar.
twee jaar voor jongeren van zestien en zeventien jaar jeugddetentie (met onderwijs en als doelresocialisatie).
©2026 Malmberg, ’s-Hertogenbosch. Alle rechten voorbehouden.
Geen tekst- en datamining toegestaan.
2.5 Rechtspraak en straffen
Jongeren tussen 16 en 23 jaar zijn samen verantwoordelijk voor een derde van alle misdrijven in Nederland.
Voor deze groep geldt het adolescentenstrafrecht: de rechter kan kiezen tussen jeugdstrafrecht en volwassenenstrafrecht.
©2026 Malmberg, ’s-Hertogenbosch. Alle rechten voorbehouden.
Geen tekst- en datamining toegestaan.