Basisstof 2: Chromosomen en genen

• newEditor
• Middelbare school

Erfelijkheid en chromosomen: hoe werkt het?

Wat weet jij al over chromosomen en erfelijkheid?

Leerdoel

Aan het einde van de les kun je uitleggen wat chromosomen en genen zijn, en hoe erfelijke eigenschappen worden doorgegeven.

Wat zijn erfelijke eigenschappen?

Erfelijke eigenschappen zijn kenmerken die je van je ouders erft. Denk aan haarkleur, oogkleur of kuiltjes in je wangen.

Chromosomen: de dragers van informatie

In elke cel zitten chromosomen. Hierop staat alle informatie voor je erfelijke eigenschappen opgeslagen.

Hoeveel chromosomen heb je?

Eicellen en zaadcellen hebben elk 23 chromosomen. Dus de helft van een gewone cel.

In geslachtscellen

In lichaamscellen

Elke lichaamscel heeft 46 chromosomen. Ze liggen in 23 paren in de celkern.

Waarom zijn chromosomenparen belangrijk?

Chromosomen komen in paren voor in je cellen. Zo krijg je de helft van je vader en de helft van je moeder.

Wat is een gen?

Een gen is een stukje van een chromosoom. Hierin staat de code voor één erfelijke eigenschap, zoals oogkleur.

Genenparen bepalen je eigenschappen

Van elk gen heb je er twee: één van je moeder, één van je vader. Deze genen vormen samen een genenpaar.

Voorbeeld: oogkleur

Je oogkleur wordt bepaald door meerdere genen. De combinatie bepaalt of je bruine, blauwe of groene ogen hebt.

Van bevruchting tot cel

De bevruchte eicel deelt zich. Alle cellen die zo ontstaan, hebben 46 chromosomen.

Na de bevruchting

Tijdens de bevruchting

De kern van een eicel en een zaadcel smelten samen. Zo ontstaan de 46 chromosomen in de bevruchte eicel.

Celdeling zorgt voor groei

Uit de bevruchte eicel ontstaan miljoenen cellen door celdeling. Zo groeit een mens.

Chromosomen worden gekopieerd

Voor elke nieuwe cel worden de chromosomen gekopieerd. Zo heeft elke cel dezelfde DNA-informatie.

Samenvatting

Je erfelijke eigenschappen worden bepaald door genen op chromosomen. Je krijgt de helft van je vader, de helft van je moeder.

Wat neem je mee uit deze les?

Kun je uitleggen wat chromosomen, genen en genenparen zijn? Weet je nu hoe erfelijke eigenschappen worden doorgegeven?

Reflectievraag

Welke erfelijke eigenschap herken jij terug van je ouders? Deel dit met de klas.

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.

Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.

Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.