Beweringsvragen bij Duits
Beweringsvragen bij Duits
Open de les als voorbereiding op leesvaardigheid in V5. De focus van deze les is het herkennen en aanpakken van beweringenvragen bij een literair fragment in het centraal examen.
Lesdoel
Ik kan bij een beweringenvraag bepalen of een bewering WEL of NIET overeenkomt met de tekst en mijn keuze met tekstbewijs onderbouwen.
Deze slide heeft geen instructies
Even terughalen: de kernzin
Welke info biedt de kernzin?
Waar staan kernzinnen meestal?
Bij leesvaardigheid helpt de kernzin om snel te zien waar een alinea over gaat.
Deze slide vervangt de interactieve opening door een compacte inhoudelijke herhaling. Leg de koppeling naar leesstrategie: kernzinnen helpen leerlingen sneller bewijs in de tekst te vinden.
Het literaire fragment
In recente havo-examens Duits staat meestal één literair fragment.
Vaak is dat een fragment uit een roman.
Bij dit fragment hoort vaak een beweringenvraag.
Per bewering bepaal je: komt deze WEL of NIET overeen met de tekst?
Noem mondeling dat dit patroon in de examens van 2024, 2025 en 2026 terugkwam: telkens één literair fragment met een beweringenvraag.
Herken je deze vraagvorm?
Een beweringenvraag bestaat uit losse uitspraken over een tekst.
Je bepaalt per bewering:
WEL = de bewering komt overeen met de tekst
NIET = de bewering klopt niet volledig of is niet te bewijzen
Je keuze baseer je steeds op informatie uit de tekst.
De gebruiker vroeg om hier de beweringenvraag uit de Einstiegstest te plaatsen, maar die tekst is niet meegeleverd. Houd de slide daarom algemeen en vul het concrete voorbeeld later aan met het eigen lesmateriaal.
Slide titel
Geef van elk van de volgende beweringen aan of deze overeenkomt met de tekst.
Karl vond de droom waarin zijn opa voorkwam een beetje eng.
Karls moeder houdt zich in haar vrije tijd bezig met spiritualiteit.
Karls moeder verklaart de droom van haar zoon vanuit haar beroep.
Karls vader is in zijn huwelijk erg volgzaam.
Karl vindt het moeilijk dat hij zulke intelligente ouders heeft.
Karl vindt het idee van zijn vader om kookvideo’s op YouTube te zetten soft.
Karls vader stelt voor tijdens de afwas met zijn zoon verder te discussiëren. Noteer achter elk nummer ‘wel’ of ‘niet’. Slide tekst
Deze slide heeft geen instructies
Wanneer kies je NIET?
Ook NIET als...
Kies NIET als...
de informatie niet in de tekst staat
je het antwoord alleen kunt bedenken
je het niet met tekstbewijs kunt bewijzen
de tekst het tegenovergestelde zegt
slechts een deel van de bewering klopt
één detail is veranderd
Deze slide heeft geen instructies
Maak de aanpak compleet
Bij een beweringenvraag kijk je niet naar wat aannemelijk klinkt, maar naar wat in de tekst staat. Een bewering is alleen WEL als zij volledig te bewijzen is. Je keuze baseer je dus op tekstbewijs.
Sluit direct aan bij de formuleringen op slides 4 en 5.
Let op deze Duitse woorden
immer - altijd
nie / niemals - nooit
nur - alleen
alle / jeder / jede - alle / iedereen
sofort / gleich - meteen
vor allem / hauptsächlich - vooral / hoofdzakelijk
mehr / weniger - meer / minder
kein / nicht - geen / niet
schon / noch / erst - al / nog / pas
Eén zo’n woord kan een bewering onjuist maken.
Wijs erop dat juist deze kleine woorden vaak het verschil maken tussen WEL en NIET. Laat leerlingen ze actief markeren in beweringen.
Zo pak je een beweringenvraag aan
Lees de opdracht: over welk tekstdeel gaan de beweringen?
Lees de eerste twee beweringen en markeer de belangrijkste begrippen.
Controleer of de beweringen de volgorde van de tekst volgen.
Zoek bij iedere bewering de bijbehorende passage.
Bij literaire fragmenten volgen de beweringen doorgaans de tekstvolgorde. Laat leerlingen dit met de eerste twee beweringen controleren.
Zo pak je een beweringenvraag aan
Let op synoniemen: in de tekst kunnen andere woorden staan.
Controleer ieder deel van de bewering.
Kies pas daarna WEL of NIET.
WEL = de volledige bewering klopt.
NIET = er klopt iets niet of het staat niet in de tekst.
Dit stappenplan sluit aan bij de aanpak van Mevrouw Duits zoals in de input genoemd.
Kleine oefening: de tekst
Als Nele aus dem Bus stieg, begann es zu regnen. Sie hatte ihren Schirm zu Hause liegen lassen, obwohl ihr Vater ihn ihr am Morgen noch in die Hand gedrückt hatte. An der Haltestelle stand Leon, mit dem sie seit ihrem Streit kaum gesprochen hatte. Ohne etwas zu sagen, hielt er seinen Schirm über ihren Kopf. Nele bedankte sich nicht, aber sie ging auch nicht weg. Gemeinsam liefen sie schweigend in Richtung Schule.
Gebruik deze korte tekst als klassikaal voorbeeld. Laat leerlingen eerst oriënteren op personen, gebeurtenis en volgorde.
WEL of NIET?
Het regende al toen Nele nog in de bus zat.
Nele wees de hulp van Leon onmiddellijk af.
NIET
WEL
Neles vader had haar die ochtend haar paraplu gegeven.
Nele en Leon hadden na hun ruzie nog maar weinig met elkaar gesproken.
Verwijs terug naar het stappenplan: markeer kernwoorden in de bewering en zoek daarna de passage in de tekst.
Waar staat het bewijs?
Voor een antwoord kies je niet alleen WEL of NIET; je moet ook het bewijs in de tekst kunnen aanwijzen.
Voorbeelden van bewijs:
„Als Nele aus dem Bus stieg, begann es zu regnen.“
„aber sie ging auch nicht weg“
Licht mondeling toe: in de eerste zin blijkt dat het pas begon te regenen toen Nele uitstapte. In de tweede passage blijkt dat ze Leons hulp niet afwees.
Literair fragment – Über Menschen
Maak bij het fragment uit Über Menschen van Juli Zeh:
- Aufgaben 2A, 2B en 2C
- Aufgabe 3a en 3b – Vokabeln
- Aufgabe 6a en 6b – Vokabeln
Gebruik bij beweringenvragen het stappenplan.
Markeer in de tekst steeds het bewijs voor je antwoord.
De input noemt 20 minuten werktijd. Dat staat niet als timer op de slide, maar kan mondeling of in de lesomgeving worden aangegeven.
Afronding
Kies WEL alleen als de hele bewering klopt.
Kies NIET zodra één onderdeel niet klopt of niet in de tekst staat.
Onderbouw je keuze altijd met tekstbewijs.
Deze slide vangt de inhoud van het geplande exit ticket op zonder er een interactief moment van te maken, omdat deze pass alleen contentslides mag bevatten.
Welk onderdeel vond jij het lastigst?
Gebruik de woordwolk om te zien waar nog onzekerheid zit, bijvoorbeeld bij synoniemen, bewijs, kleine woorden of WEL/NIET kiezen.
Begrippen
kernzin - zin met de belangrijkste informatie van een alinea
alinea - tekstdeel dat één deelonderwerp behandelt
literair fragment - stukje uit een literair werk, zoals een roman
beweringenvraag - vraagvorm waarbij je per uitspraak bepaalt of die met de tekst overeenkomt
tekstbewijs - woorden of zinnen uit de tekst waarmee je je antwoord bewijst
synoniem - woord met dezelfde of bijna dezelfde betekenis
tekstvolgorde - de volgorde waarin informatie in de tekst staat
Deze slide heeft geen instructies