Veilig werken op de werkvloer
Veilig werken op de werkvloer
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoel
Ik kan uitleggen wat arbeidshygiëne is, welke plichten de werkgever heeft en hoe risico’s van straling en gevaarlijke stoffen stap voor stap worden aangepakt.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen volgens jou bij veilig werken?
Gebruik de uitkomsten om voorkennis op te halen. Laat leerlingen kort toelichten waarom zij woorden als veiligheid, regels, helm, ventilatie of risico noemen.
Wat is arbeidshygiëne?
Arbeidshygiëne is de zorg voor een gezonde en veilige werkomgeving.
Het gaat om arbeidsomstandigheden zoals:
de inrichting van werkplekken
voldoende licht en ventilatie
geschikte bureaus en stoelen
bescherming tegen risico’s op het werk
Benadruk dat arbeidshygiëne breder is dan alleen schoon werken. Het gaat ook om gezondheid, comfort en het voorkomen van schade door de werkomgeving.
De Arbowet en de werkgever
De Arbowet verplicht werkgevers om goed arbeidsomstandighedenbeleid te voeren.
De werkgever moet zorgen voor:
veiligheid van werknemers
goede werkplekken
nodige hulpmiddelen
persoonlijke beschermingsmiddelen als dat nodig is
Deze slide heeft geen instructies
Taak van de werkgever
De werkgever moet fysieke belasting door werk zoveel mogelijk voorkomen.
Dat kan bijvoorbeeld door:
goede hulpmiddelen beschikbaar te stellen
werkplekken slim in te richten
risico’s vooraf in beeld te brengen
maatregelen te nemen om belasting te verminderen
Koppel fysieke belasting aan tillen, duwen, trekken, repeterende bewegingen en ongunstige werkhoudingen.
RI&E en plan van aanpak
De basis voor veilig werken is de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E).
Daarin staat:
waar risico’s in de werkomgeving voorkomen
welke fysieke belasting er is
welke verbeteringen nodig zijn
De maatregelen komen daarna in een plan van aanpak.
Leg uit dat RI&E het overzicht van risico’s is en het plan van aanpak beschrijft wat de werkgever concreet gaat doen.
Omgevingsfactoren op het werk
Schadelijke factoren
Hinderlijke factoren
chemische stoffen
fysische factoren
biologische stoffen
factoren die de gezondheid kunnen schaden
achtergrondgeluid
een onprettig binnenklimaat
factoren die vooral het comfort beïnvloeden
Maak het onderscheid duidelijk: hinderlijk betekent niet automatisch ongevaarlijk, maar schadelijke factoren hebben directer risico voor de gezondheid.
Wat is de basis voor veilig werken volgens de les?
De RI&E
Het etiket
De PBM's
De grenswaarde
De RI&E is het startpunt: daarin worden risico’s in beeld gebracht. PBM’s zijn pas een latere maatregel.
Vul de juiste begrippen in
Arbeidshygiëne gaat over een gezonde en veilige werkomgeving. De Arbowet verplicht de werkgever tot goed beleid. In de RI&E worden risico’s beschreven en in het plan van aanpak staan de maatregelen.
Controleer of leerlingen RI&E en plan van aanpak goed onderscheiden: eerst risico’s in beeld, daarna maatregelen plannen.
Arbeidshygiënische strategie
Risico’s worden in een vaste volgorde aangepakt:
Bron aanpakken → collectief beschermen → individueel beperken → PBM’s gebruiken
Die volgorde is belangrijk, omdat maatregelen bij de bron meestal het meest effectief zijn.
Gebruik deze slide als scharnier naar het stappenplan. Leg uit dat PBM’s pas de laatste stap zijn en niet de eerste keuze.
Stap 1: bronmaatregelen
Eerst moet de werkgever het risico bij de bron aanpakken.
Doel:
het risico verminderen
het risico het liefst helemaal wegnemen
Dit is de sterkste maatregel in het stappenplan.
Voorbeelden mogen mondeling worden toegevoegd, zoals een gevaarlijke stof vervangen of een gevaarlijke werkwijze stoppen.
Stap 2: collectieve maatregelen
Als bronaanpak niet genoeg is, volgen maatregelen voor alle werknemers.
Voorbeelden:
beschermkappen op machines
ventilatie
afzuiging van stoffen
Deze slide heeft geen instructies
Stap 3 en 4: individueel en PBM
Individuele maatregelen beperken het risico per werknemer, bijvoorbeeld:
taakroulatie
minder zwaar tillen
Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s) zijn de laatste stap, zoals gehoorbescherming.
De werkgever moet toezicht houden; werknemers moeten de middelen goed gebruiken.
Benadruk dat organisatorische maatregelen het risico beperken, maar niet wegnemen. PBM’s beschermen pas als ze goed gedragen worden.
Welke maatregel hoort als eerste in de arbeidshygiënische strategie?
PBM's gebruiken
Bron aanpakken
Taakroulatie
Ventilatie plaatsen
Ventilatie is een collectieve maatregel, taakroulatie een individuele maatregel en PBM’s zijn de laatste stap.
Waarom hebben bronmaatregelen de voorkeur?
Bespreek dat bronmaatregelen het meest effectief zijn omdat ze het risico bij de oorzaak verminderen of wegnemen, in plaats van alleen de gevolgen voor werknemers te beperken.
Straling en gevaarlijke stoffen
Niet alleen fysische factoren zijn schadelijk.
Ook straling en gevaarlijke stoffen kunnen grote risico’s geven.
Veilig werken begint met weten:
met welke stoffen of straling je werkt
welke risico’s daarbij horen
hoe je veilig werkt en opslaat
Leg uit dat voorlichting een taak van de werkgever is. Kennis van risico’s is een voorwaarde voor veilig gedrag.
Twee soorten straling
Ioniserende straling
straling door licht
komt voor in zonlicht en kunstlicht
bevat bijvoorbeeld ultraviolet en infrarood
Optische straling
bekend van röntgenstraling
gebruikt in gezondheidszorg en meetapparatuur
kan bij hoge dosis ernstige schade geven
Noem dat leerlingen vaak vooral aan radioactiviteit denken, terwijl ook optische straling op veel werkplekken een risico is.
Waar komt straling voor?
Voorbeelden van werkplekken met risico op straling:
bouw: veel blootstelling aan uv-licht
elektrisch lassen
werken met scanners
gezondheidszorg
vliegend personeel met kosmische straling
Koppel per voorbeeld het soort straling aan de situatie: lassen en zonlicht zijn optische straling, röntgen en kosmische straling vallen onder ioniserende straling in deze bron.
Gevolgen van straling
Blootstelling aan straling kan schade veroorzaken.
Bij optische straling kan schade ontstaan aan:
ogen
huid
Bij ioniserende straling kan een te hoge dosis leiden tot ernstige gezondheidsschade.
Daarom gelden strikte regels.
Deze slide heeft geen instructies
Welke combinatie is juist?
Lassen = ioniserend
Zonlicht = optisch
Uv-licht = ioniserend
Röntgen = optisch
Optische straling hangt samen met licht, zoals uv en infrarood. Röntgen valt onder ioniserende straling.
Vul de juiste woorden in
Bij optische straling kan schade ontstaan aan ogen en huid. Ioniserende straling is bekend van röntgenstraling. Een te hoge dosis daarvan kan leiden tot ernstige gezondheidsschade.
Laat leerlingen het verschil benoemen tussen soort straling en gevolg van blootstelling.
Wat zijn gevaarlijke stoffen?
Gevaarlijke stoffen kunnen:
in producten zitten, zoals schoonmaakmiddelen, kit of verf
tijdens het werk ontstaan, zoals lasrook, houtstof en kwartsstof
Werknemers moeten weten:
welke stoffen aanwezig zijn
wat de risico’s zijn
hoe ze ermee omgaan
Benadruk het verschil tussen stoffen die je direct gebruikt en stoffen die ontstaan tijdens werkzaamheden.
Soorten risico’s van stoffen
Gevaarlijke stoffen kunnen onder andere zijn:
giftig
ontplofbaar
kankerverwekkend
schadelijk voor vruchtbaarheid of ongeboren kind
Daarom worden deze risico’s in het Arbobesluit apart besproken.
Je kunt hier kort noemen dat niet elke gevaarlijke stof hetzelfde gevaar heeft; de aanpak hangt af van het soort risico.
Regels en maatregelen
Bij het werken met gevaarlijke stoffen mag de gezondheid van werknemers geen gevaar lopen.
Volgens het Arbobesluit zijn doeltreffende maatregelen nodig bij kans op overschrijding van de grenswaarde.
Er zijn:
technische maatregelen
organisatorische maatregelen
Licht toe dat een grenswaarde de maximale veilige blootstelling aangeeft volgens de regels.
Technisch en organisatorisch
een gevaarlijke stof vervangen
afscherming van de bron
ventilatie
persoonlijke beschermingsmiddelen
Technische maatregelen
Organisatorische maatregelen
werk laten doen door speciaal opgeleid personeel
werken in een aparte ruimte
blootstelling tijdens werkzaamheden beperken
Hoewel PBM’s hier bij technische maatregelen in de bron staan, kun je koppelen aan de eerdere strategie: PBM’s blijven een laatste beschermingslaag.
Etiketten en gevarensymbolen
Producten met gevaarlijke stoffen moeten dit op het etiket aangeven.
Op etiketten staan bijvoorbeeld:
gevarensymbolen
veiligheidsvoorschriften
Zo weten werknemers sneller welke risico’s er zijn.
Leg uit dat etiketten helpen bij herkennen, maar niet alle informatie vervangen. In de praktijk hoort daar ook instructie van de werkgever bij.
Wat is een organisatorische maatregel bij gevaarlijke stoffen?
Ventilatie
Bronafscherming
Aparte ruimte
Stof vervangen
Een aparte ruimte gaat over de manier waarop werk georganiseerd wordt. Ventilatie, afscherming en vervangen zijn technische maatregelen.
Maak de tekst compleet
Gevaarlijke stoffen kunnen in producten zitten of tijdens het werk ontstaan. Op het etiket staan gevarensymbolen en veiligheidsvoorschriften. Zo herkennen werknemers sneller de risico’s.
Koppel dit aan voorbeelden uit de les, zoals schoonmaakmiddelen, verf, lasrook en houtstof.
Wat is één ding dat je uit deze les wilt onthouden?
Deze slide heeft geen instructies
Welk onderdeel vond jij het lastigst om te begrijpen?
Deze slide heeft geen instructies
Wat hielp jou vandaag het meest bij het begrijpen?
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
arbeidshygiëne - zorg voor een gezonde en veilige werkomgeving
Arbowet - wet die werkgevers verplicht om goed arbeidsomstandighedenbeleid te voeren
RI&E - risico-inventarisatie en -evaluatie van gevaren in het werk
plan van aanpak - overzicht van maatregelen om werkomstandigheden te verbeteren
bronmaatregelen - maatregelen die het risico bij de oorzaak aanpakken
collectieve maatregelen - maatregelen die alle werknemers beschermen
PBM’s - persoonlijke beschermingsmiddelen zoals gehoorbescherming
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
optische straling - straling door licht, zoals ultraviolet en infrarood
ioniserende straling - straling die bij hoge dosis ernstige gezondheidsschade kan geven
gevaarlijke stoffen - stoffen die schadelijk, giftig, ontplofbaar of kankerverwekkend kunnen zijn
grenswaarde - maximale blootstelling die volgens de regels niet overschreden mag worden
technische maatregelen - maatregelen zoals ventilatie, afscherming of vervanging van stoffen
organisatorische maatregelen - maatregelen in de manier van werken, planning of taakverdeling
Deze slide heeft geen instructies