VB4 online week 1 ochtendArbeidshygiëne en gevaarlijke stoffen

Veilig werken op de werkvloer

1 / 34
volgende
Slide 1: Slide
newEditorZorg en WelzijnMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 34 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Veilig werken op de werkvloer

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoel

Ik kan uitleggen wat arbeidshygiëne is, welke plichten de werkgever heeft en hoe risico’s van straling en gevaarlijke stoffen stap voor stap worden aangepakt.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden passen volgens jou bij veilig werken?

Gebruik de uitkomsten om voorkennis op te halen. Laat leerlingen kort toelichten waarom zij woorden als veiligheid, regels, helm, ventilatie of risico noemen.

Wat is arbeidshygiëne?

Arbeidshygiëne is de zorg voor een gezonde en veilige werkomgeving.


Het gaat om arbeidsomstandigheden zoals:

  • de inrichting van werkplekken

  • voldoende licht en ventilatie

  • geschikte bureaus en stoelen

  • bescherming tegen risico’s op het werk

Benadruk dat arbeidshygiëne breder is dan alleen schoon werken. Het gaat ook om gezondheid, comfort en het voorkomen van schade door de werkomgeving.

De Arbowet en de werkgever

De Arbowet verplicht werkgevers om goed arbeidsomstandighedenbeleid te voeren.


De werkgever moet zorgen voor:

  • veiligheid van werknemers

  • goede werkplekken

  • nodige hulpmiddelen

  • persoonlijke beschermingsmiddelen als dat nodig is

Deze slide heeft geen instructies

Taak van de werkgever

De werkgever moet fysieke belasting door werk zoveel mogelijk voorkomen.


Dat kan bijvoorbeeld door:

  • goede hulpmiddelen beschikbaar te stellen

  • werkplekken slim in te richten

  • risico’s vooraf in beeld te brengen

  • maatregelen te nemen om belasting te verminderen

Koppel fysieke belasting aan tillen, duwen, trekken, repeterende bewegingen en ongunstige werkhoudingen.

RI&E en plan van aanpak

De basis voor veilig werken is de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E).


Daarin staat:

  • waar risico’s in de werkomgeving voorkomen

  • welke fysieke belasting er is

  • welke verbeteringen nodig zijn


De maatregelen komen daarna in een plan van aanpak.

Leg uit dat RI&E het overzicht van risico’s is en het plan van aanpak beschrijft wat de werkgever concreet gaat doen.

Omgevingsfactoren op het werk

Schadelijke factoren

Hinderlijke factoren

  • chemische stoffen

  • fysische factoren

  • biologische stoffen

  • factoren die de gezondheid kunnen schaden

  • achtergrondgeluid

  • een onprettig binnenklimaat

  • factoren die vooral het comfort beïnvloeden

Maak het onderscheid duidelijk: hinderlijk betekent niet automatisch ongevaarlijk, maar schadelijke factoren hebben directer risico voor de gezondheid.

Wat is de basis voor veilig werken volgens de les?

A

De RI&E

B

Het etiket

C

De PBM's

D

De grenswaarde

De RI&E is het startpunt: daarin worden risico’s in beeld gebracht. PBM’s zijn pas een latere maatregel.

Vul de juiste begrippen in

Arbeidshygiëne gaat over een gezonde en veilige werkomgeving. De Arbowet verplicht de werkgever tot goed beleid. In de RI&E worden risico’s beschreven en in het plan van aanpak staan de maatregelen.

gezonde en veilige werkomgeving
Arbowet
RI&E
plan van aanpak
grenswaarde
gevarensymbool
PBM's
ventilatie

Controleer of leerlingen RI&E en plan van aanpak goed onderscheiden: eerst risico’s in beeld, daarna maatregelen plannen.

Arbeidshygiënische strategie

Risico’s worden in een vaste volgorde aangepakt:


Bron aanpakken → collectief beschermen → individueel beperken → PBM’s gebruiken


Die volgorde is belangrijk, omdat maatregelen bij de bron meestal het meest effectief zijn.

Gebruik deze slide als scharnier naar het stappenplan. Leg uit dat PBM’s pas de laatste stap zijn en niet de eerste keuze.

Stap 1: bronmaatregelen

Eerst moet de werkgever het risico bij de bron aanpakken.


Doel:

  • het risico verminderen

  • het risico het liefst helemaal wegnemen


Dit is de sterkste maatregel in het stappenplan.

Voorbeelden mogen mondeling worden toegevoegd, zoals een gevaarlijke stof vervangen of een gevaarlijke werkwijze stoppen.

Stap 2: collectieve maatregelen

Als bronaanpak niet genoeg is, volgen maatregelen voor alle werknemers.


Voorbeelden:

  • beschermkappen op machines

  • ventilatie

  • afzuiging van stoffen

Deze slide heeft geen instructies

Stap 3 en 4: individueel en PBM

Individuele maatregelen beperken het risico per werknemer, bijvoorbeeld:

  • taakroulatie

  • minder zwaar tillen


Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s) zijn de laatste stap, zoals gehoorbescherming.

De werkgever moet toezicht houden; werknemers moeten de middelen goed gebruiken.

Benadruk dat organisatorische maatregelen het risico beperken, maar niet wegnemen. PBM’s beschermen pas als ze goed gedragen worden.

Welke maatregel hoort als eerste in de arbeidshygiënische strategie?

A

PBM's gebruiken

B

Bron aanpakken

C

Taakroulatie

D

Ventilatie plaatsen

Ventilatie is een collectieve maatregel, taakroulatie een individuele maatregel en PBM’s zijn de laatste stap.

Waarom hebben bronmaatregelen de voorkeur?

Bespreek dat bronmaatregelen het meest effectief zijn omdat ze het risico bij de oorzaak verminderen of wegnemen, in plaats van alleen de gevolgen voor werknemers te beperken.

Straling en gevaarlijke stoffen

Niet alleen fysische factoren zijn schadelijk.

Ook straling en gevaarlijke stoffen kunnen grote risico’s geven.


Veilig werken begint met weten:

  • met welke stoffen of straling je werkt

  • welke risico’s daarbij horen

  • hoe je veilig werkt en opslaat

Leg uit dat voorlichting een taak van de werkgever is. Kennis van risico’s is een voorwaarde voor veilig gedrag.

Twee soorten straling

Ioniserende straling

  • straling door licht

  • komt voor in zonlicht en kunstlicht

  • bevat bijvoorbeeld ultraviolet en infrarood

Optische straling

  • bekend van röntgenstraling

  • gebruikt in gezondheidszorg en meetapparatuur

  • kan bij hoge dosis ernstige schade geven

Noem dat leerlingen vaak vooral aan radioactiviteit denken, terwijl ook optische straling op veel werkplekken een risico is.

Waar komt straling voor?

Voorbeelden van werkplekken met risico op straling:

  • bouw: veel blootstelling aan uv-licht

  • elektrisch lassen

  • werken met scanners

  • gezondheidszorg

  • vliegend personeel met kosmische straling

Koppel per voorbeeld het soort straling aan de situatie: lassen en zonlicht zijn optische straling, röntgen en kosmische straling vallen onder ioniserende straling in deze bron.

Gevolgen van straling

Blootstelling aan straling kan schade veroorzaken.


Bij optische straling kan schade ontstaan aan:

  • ogen

  • huid


Bij ioniserende straling kan een te hoge dosis leiden tot ernstige gezondheidsschade.

Daarom gelden strikte regels.

Deze slide heeft geen instructies

Welke combinatie is juist?

A

Lassen = ioniserend

B

Zonlicht = optisch

C

Uv-licht = ioniserend

D

Röntgen = optisch

Optische straling hangt samen met licht, zoals uv en infrarood. Röntgen valt onder ioniserende straling.

Vul de juiste woorden in

Bij optische straling kan schade ontstaan aan ogen en huid. Ioniserende straling is bekend van röntgenstraling. Een te hoge dosis daarvan kan leiden tot ernstige gezondheidsschade.

optische straling
Ioniserende straling
dosis
ventilatie
binnenklimaat
taakroulatie
bronmaatregel

Laat leerlingen het verschil benoemen tussen soort straling en gevolg van blootstelling.

Wat zijn gevaarlijke stoffen?

Gevaarlijke stoffen kunnen:

  • in producten zitten, zoals schoonmaakmiddelen, kit of verf

  • tijdens het werk ontstaan, zoals lasrook, houtstof en kwartsstof


Werknemers moeten weten:

  • welke stoffen aanwezig zijn

  • wat de risico’s zijn

  • hoe ze ermee omgaan

Benadruk het verschil tussen stoffen die je direct gebruikt en stoffen die ontstaan tijdens werkzaamheden.

Soorten risico’s van stoffen

Gevaarlijke stoffen kunnen onder andere zijn:

  • giftig

  • ontplofbaar

  • kankerverwekkend

  • schadelijk voor vruchtbaarheid of ongeboren kind


Daarom worden deze risico’s in het Arbobesluit apart besproken.

Je kunt hier kort noemen dat niet elke gevaarlijke stof hetzelfde gevaar heeft; de aanpak hangt af van het soort risico.

Regels en maatregelen

Bij het werken met gevaarlijke stoffen mag de gezondheid van werknemers geen gevaar lopen.


Volgens het Arbobesluit zijn doeltreffende maatregelen nodig bij kans op overschrijding van de grenswaarde.


Er zijn:

  • technische maatregelen

  • organisatorische maatregelen

Licht toe dat een grenswaarde de maximale veilige blootstelling aangeeft volgens de regels.

Technisch en organisatorisch

  • een gevaarlijke stof vervangen

  • afscherming van de bron

  • ventilatie

  • persoonlijke beschermingsmiddelen

Technische maatregelen

Organisatorische maatregelen

  • werk laten doen door speciaal opgeleid personeel

  • werken in een aparte ruimte

  • blootstelling tijdens werkzaamheden beperken

Hoewel PBM’s hier bij technische maatregelen in de bron staan, kun je koppelen aan de eerdere strategie: PBM’s blijven een laatste beschermingslaag.

Etiketten en gevarensymbolen

Producten met gevaarlijke stoffen moeten dit op het etiket aangeven.


Op etiketten staan bijvoorbeeld:

  • gevarensymbolen

  • veiligheidsvoorschriften


Zo weten werknemers sneller welke risico’s er zijn.

Leg uit dat etiketten helpen bij herkennen, maar niet alle informatie vervangen. In de praktijk hoort daar ook instructie van de werkgever bij.

Wat is een organisatorische maatregel bij gevaarlijke stoffen?

A

Ventilatie

B

Bronafscherming

C

Aparte ruimte

D

Stof vervangen

Een aparte ruimte gaat over de manier waarop werk georganiseerd wordt. Ventilatie, afscherming en vervangen zijn technische maatregelen.

Maak de tekst compleet

Gevaarlijke stoffen kunnen in producten zitten of tijdens het werk ontstaan. Op het etiket staan gevarensymbolen en veiligheidsvoorschriften. Zo herkennen werknemers sneller de risico’s.

ontstaan
etiket
veiligheidsvoorschriften
verdwijnen
plan van aanpak
hulpmiddelen
werkhouding

Koppel dit aan voorbeelden uit de les, zoals schoonmaakmiddelen, verf, lasrook en houtstof.

Wat is één ding dat je uit deze les wilt onthouden?

Deze slide heeft geen instructies

Welk onderdeel vond jij het lastigst om te begrijpen?

Deze slide heeft geen instructies

Wat hielp jou vandaag het meest bij het begrijpen?

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

arbeidshygiëne - zorg voor een gezonde en veilige werkomgeving

Arbowet - wet die werkgevers verplicht om goed arbeidsomstandighedenbeleid te voeren

RI&E - risico-inventarisatie en -evaluatie van gevaren in het werk

plan van aanpak - overzicht van maatregelen om werkomstandigheden te verbeteren

bronmaatregelen - maatregelen die het risico bij de oorzaak aanpakken

collectieve maatregelen - maatregelen die alle werknemers beschermen

PBM’s - persoonlijke beschermingsmiddelen zoals gehoorbescherming

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

optische straling - straling door licht, zoals ultraviolet en infrarood

ioniserende straling - straling die bij hoge dosis ernstige gezondheidsschade kan geven

gevaarlijke stoffen - stoffen die schadelijk, giftig, ontplofbaar of kankerverwekkend kunnen zijn

grenswaarde - maximale blootstelling die volgens de regels niet overschreden mag worden

technische maatregelen - maatregelen zoals ventilatie, afscherming of vervanging van stoffen

organisatorische maatregelen - maatregelen in de manier van werken, planning of taakverdeling

Deze slide heeft geen instructies