Cao, ontslag, arbo, beloning (Bedrijfseconomie havo), les 2: Examentraining

• newEditor
• Bedrijfseconomie
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4,5

Introductie

Examentraining met casussen over ontslagrecht, Arbo, cao en contract en beloningsvormen, met acht vragen in examenstijl en een stappenplan.

Vakbondsvlaggen en spandoeken bij een fabriek in Deventer

EXAMENSTOF · PERSONEEL · CAO EN ARBO

Examentraining

Cao, ontslag, arbo, beloning: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Apdency / Wikimedia Commons, CC0

EXAMENSTOF · PERSONEEL · CAO EN ARBO

Wat ga je kunnen?

Ik kan de gevolgen van ontslagrecht en Arbo beschrijven, cao en contract toepassen en beloningsvormen vergelijken.

EXAMENSTOF · PERSONEEL · CAO EN ARBO

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: wie is de werkgever, wie de werknemer en wat gebeurt er in de casus?

• 2. Herken: gaat het om ontslag, Arbo, cao of contract, of een beloningsvorm?

• 3. Pas toe: wat zegt de regel of afspraak voor deze situatie?

• 4. Gevolg: noem wat het betekent voor de organisatie: kosten, tijd, risico of binding.

Medewerkers met stapels dossiers op kantoor, Haarlem

EXAMENSTOF · PERSONEEL · CAO EN ARBO

Vraagtype 1: ontslagrecht

• Je krijgt een casus over een ontslag.

• Zoek de ontslaggrond en kijk of ontslag wel mag.

• Let op de gevolgen: dossier, herplaatsen en transitievergoeding.

Image credit: Fotopersbureau de Boer / Wikimedia Commons, CC0

Een medewerker is 5 maanden ziek. Mag de werkgever die persoon daarom ontslaan?

A

Nee, in de eerste twee jaar ziekte mag ontslag niet

B

Ja, als de werkgever een vervanger heeft gevonden

C

Ja, als de werkgever een transitievergoeding betaalt

D

Ja, als de ondernemingsraad geen bezwaar maakt

Syllabus 16.6. Rijksoverheid: ontslag is niet toegestaan in de eerste twee jaar van ziekte. Verwachte fout: denken dat betalen van een vergoeding ontslag mogelijk maakt.

Een kassamedewerker steelt uit de kassa en wordt ontslagen. Wat geldt hier?

A

De transitievergoeding is altijd verschuldigd

B

De transitievergoeding halveert door de diefstal

C

De transitievergoeding hangt alleen af van het loon

D

Er is geen transitievergoeding door ernstig verwijtbaar handelen

Syllabus 16.6. Ondernemersplein: bij ontslag wegens ernstig verwijtbaar handelen is geen transitievergoeding verschuldigd. Verwachte fout: denken dat bij elk ontslag een vergoeding hoort.

Werknemers met helm en veiligheidsbril bij een graafmachine (VS)

EXAMENSTOF · PERSONEEL · CAO EN ARBO

Vraagtype 2: Arbo

• Je krijgt een bedrijf met risico's of een Arbo-maatregel.

• Kies de verplichting die erbij past, zoals RI&E of BHV.

• Noem kosten én voordelen voor de organisatie.

Image credit: NIOSH / Wikimedia Commons, publiek domein

Een timmerbedrijf wil de risico's van het werk en de aanpak vastleggen. Wat stelt het op?

A

Een cao met de vakbond

B

Een RI&E met een plan van aanpak

C

Een functieprofiel voor timmerlieden

D

Een transitieplan voor het personeel

Syllabus 16.6, arbowetgeving. Verwachte fout: functieprofiel; dat gaat over de inhoud van een functie, niet over risico's.

Een bedrijf voert door de Arbowet extra veiligheidsmaatregelen in. Wat is een gevolg?

A

Extra kosten, maar minder kans op ongevallen

B

Geen kosten, want de overheid betaalt alles

C

Lagere kosten, want de OR beslist over uitgaven

D

Minder arbeidsvoorwaarden voor het personeel

Syllabus 16.6. Gevolgen voor de organisatie: extra kosten en tijd, maar ook minder kans op ongevallen en uitval. Verwachte fout: alleen de kosten of alleen de voordelen noemen.

EXAMENSTOF · PERSONEEL · CAO EN ARBO

Vraagtype 3: cao en contract

• Je krijgt een afspraak uit de cao en een afspraak uit het contract.

• De cao is de ondergrens: gunstiger mag, nadeliger niet.

• Vergelijk de twee afspraken en kies dan.

In de cao staat een loon van € 2.600. Sam heeft in het contract € 2.450. Voor Sam geldt de cao. Wat klopt?

A

Het contract geldt, want dat is persoonlijk afgesproken

B

Het gemiddelde van beide bedragen, € 2.525

C

Sam heeft recht op minstens het cao-loon van € 2.600

D

De werkgever mag zelf kiezen welk bedrag geldt

Syllabus 16.5. Het contract mag niet nadeliger zijn dan de cao, dus € 2.600. Gemiddelde: (2.600 + 2.450) : 2 = 2.525, een afleider. Verwachte fout: het contract laten voorgaan.

De cao noemt 25 vakantiedagen, Lotte krijgt er in haar contract 28. Mag dat?

A

Nee, het contract moet gelijk zijn aan de cao

B

Ja, gunstiger dan de cao is toegestaan

C

Nee, alleen de OR mag dagen toevoegen

D

Ja, maar alleen als de vakbond akkoord gaat

Syllabus 16.5. Rijksoverheid: afspraken in het contract mogen gunstiger zijn dan de cao, niet nadeliger. Verwachte fout: denken dat het contract exact gelijk moet zijn.

EXAMENSTOF · PERSONEEL · CAO EN ARBO

Vraagtype 4: beloningsvormen

• Je krijgt een bedrijf of baan met een bepaalde beloning.

• Benoem de vorm: geld, aandelen, carrière of ontwikkeling.

• Vergelijk voor- en nadelen voor werkgever en werknemer.

Een start-up betaalt een lager loon, maar geeft aandelen. Wat is een voordeel voor de start-up?

A

Medewerkers lopen daardoor geen enkel risico

B

Het bedrijf hoeft geen enkele cao toe te passen

C

Het bedrijf is zeker van een hogere beurskoers

D

Medewerkers hebben belang bij het succes van het bedrijf

Syllabus 16.7. Beloning in aandelen bindt werknemers aan het resultaat. Verwachte fout: denken dat aandelen zekerheid bieden.

Baan A biedt meer loon, baan B een betaalde opleiding. Wat is een nadeel van B voor Mila?

A

De waarde van de opleiding kan op de beurs dalen

B

Mila moet de opleiding zelf betalen

C

Mila verliest door de opleiding haar cao-rechten

D

De opleiding levert niet direct meer geld op

Syllabus 16.7, beloningsvormen vergelijken. Professionele ontwikkeling maakt het werk aantrekkelijker en vergroot de kans op een betere baan later, maar levert niet direct geld op. Verwachte fout: het risico van aandelen (waardedaling) toeschrijven aan een opleiding.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Ontslagrecht

2

Arbo

3

Cao en contract

4

Beloningsvormen

EXAMENSTOF · PERSONEEL · CAO EN ARBO

Tips voor op het examen

• Een cao is de ondergrens: een contract mag gunstiger, nooit nadeliger.

• Ontslag heeft altijd een redelijke grond nodig; noem de grond bij naam.

• Geen transitievergoeding bij ernstig verwijtbaar handelen van de werknemer.

• Bij gevolgen voor de organisatie: noem kosten, tijd en wat het bedrijf er voor terugkrijgt.

• Bij beloning: benoem eerst de vorm, vergelijk dan voor- en nadelen.