Normen en waarden
Kern van Zorg, week 1, les 4
Normen en waarden
Kern van Zorg, week 1, les 4
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
Ik kan uitleggen wat waarden en normen zijn.
Ik kan voorbeelden geven van waarden en normen van een cliënt en van mezelf.
Ik kan uitleggen waarom waarden en normen invloed hebben op hoe je met cliënten omgaat.
Ik kan benoemen welke eigenschappen horen bij een goede beroepshouding in de zorg, zoals respect, eerlijkheid en verantwoordelijkheid.
Ik kan uitleggen waarom het belangrijk is om professioneel te blijven, ook als de waarden en normen van een cliënt anders zijn dan die van mij.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen volgens jou bij goede zorg?
Gebruik de woordenwolk als startpunt. Verwachte thema’s: respect, luisteren, helpen, eerlijkheid, vertrouwen, geduld. Koppel daarna terug dat veel van deze woorden waarden of normen raken.
Opdracht
Zoek de betekenis van:
Waarden
Normen
Schrijf op de groene post-it
Deze slide heeft geen instructies
Wat zijn waarden?
Waarden zijn dingen die iemand belangrijk vindt
Ze gaan over wat goed, wenselijk of waardevol is
Waarden sturen hoe iemand denkt, voelt en kiest
Voorbeelden: respect, veiligheid, eerlijkheid, zelfstandigheid
Benadruk dat waarden vaak niet direct zichtbaar zijn. Je merkt ze aan keuzes, reacties en wat iemand belangrijk vindt in het dagelijks leven.
Wat zijn normen?
Normen zijn regels of afspraken over gedrag
Ze laten zien hoe je je volgens iemand of een groep hoort te gedragen
Normen komen vaak voort uit waarden
Voorbeeld: als respect belangrijk is, luister je iemand uit
Maak het verschil expliciet: een waarde is wat belangrijk is, een norm is gedrag dat daarbij past. Gebruik steeds hetzelfde onderscheid om verwarring te voorkomen.
Waarden en normen horen bij elkaar
Waarde → norm
Eerlijkheid → je vertelt de waarheid
Verantwoordelijkheid → je komt afspraken na
Respect → je praat beleefd en luistert
Zelfstandigheid → je laat iemand zoveel mogelijk zelf doen
Deze slide is de kern van het begripsverschil. Laat zien dat dezelfde waarde tot verschillende normen kan leiden, afhankelijk van gezin, cultuur of situatie.
Wat is een norm?
Iets belangrijks
Een gevoel
Gedragsregel
Een gewoonte
Toetst het verschil tussen waarde en norm. ‘Iets belangrijks’ hoort bij waarde; ‘gewoonte’ lijkt erop, maar een norm gaat om hoe je je hoort te gedragen.
Waarden en normen
Een waarde is iets dat iemand belangrijk vindt. Een norm is een regel over gedrag. Bij respect past bijvoorbeeld beleefd praten en luisteren.
De drie kernwoorden komen letterlijk uit deze eerste uitlegslides terug.
Opdracht
Schrijf op de gele post-it wat belangrijke waarden voor jou zijn.
Schrijf op de roze post-it wat belangrijke normen voor jou zijn.
Deze slide heeft geen instructies
Waarden van een cliënt
Zelf beslissen over het dagritme
Privacy tijdens verzorging
Rust, geloof of familie belangrijk vinden
Netheid of vaste gewoonten waarderen
Maak duidelijk dat cliëntwaarden vaak zichtbaar worden in kleine keuzes: wanneer iemand wil eten, wie mag helpen, hoe iemand aangesproken wil worden.
Normen van een cliënt
Eerst aankloppen voordat je binnenkomt
Iemand aanspreken met meneer, mevrouw of voornaam
Rekening houden met geloof of gewoonten
Niet zomaar aan persoonlijke spullen komen
Leg uit dat normen van cliënten per persoon verschillen. Wat voor de ene cliënt normaal is, kan voor een andere cliënt onprettig zijn.
Niet iedereen denkt hetzelfde
Waarden en normen verschillen per persoon
Ze worden beïnvloed door opvoeding, cultuur, geloof en ervaringen
Daarom kunnen cliënten andere keuzes maken dan jij verwacht
Dat verschil is normaal in zorgsituaties
Voorkom moraliseren: anders betekent niet meteen fout. De kern is leren herkennen dat verschillen bestaan en dat die invloed hebben op zorgrelaties.
Welk voorbeeld past bij een cliëntwaarde?
Privacy belangrijk
Eerst aankloppen
Op tijd komen
Duidelijk praten
‘Privacy belangrijk’ is een waarde. De andere opties zijn normen of gedragingen van cliënt of zorgverlener.
Waarom kunnen cliënten andere normen hebben dan jij?
Bespreek dat antwoorden kunnen gaan over opvoeding, cultuur, geloof, ervaringen of persoonlijke voorkeuren. Laat leerlingen benoemen dat verschillen normaal zijn en invloed hebben op verwachtingen in zorgsituaties.
Invloed op omgang met cliënten
Waarden en normen beïnvloeden:
hoe je praat met een cliënt
hoeveel ruimte je geeft voor eigen keuzes
wat jij gepast of ongepast vindt
hoe snel misverstanden kunnen ontstaan
Maak de stap van begrip naar handelen: waarden en normen zijn niet alleen ideeën, maar bepalen de toon, keuzes en samenwerking in de zorg.
Wat betekent dat in de praktijk?
Je stemt zorg af op de cliënt
Je luistert zonder snel te oordelen
Je let op wensen, grenzen en gewoonten
Je kiest woorden en gedrag die respect tonen
Koppel dit aan persoonsgerichte zorg: goede zorg is niet alleen technisch juist, maar ook passend bij de persoon die je voor je hebt.
Als waarden botsen
Soms vindt een cliënt iets belangrijk dat jij anders ziet
Dat kan spanning of irritatie geven
Toch blijft de cliënt centraal staan binnen veilige en verantwoorde zorg
Professioneel handelen vraagt om rust en respect
Benadruk dat professioneel blijven niet betekent dat je alles goed moet vinden. Het betekent dat je zorgvuldig en respectvol blijft handelen binnen je rol en de zorgafspraken.
Goede beroepshouding in de zorg
Respect: je behandelt iedereen waardig
Eerlijkheid: je bent open en betrouwbaar
Verantwoordelijkheid: je doet wat nodig is en komt afspraken na
Geduld: je neemt tijd voor de ander
Betrouwbaarheid: de cliënt kan op je rekenen
Gebruik deze eigenschappen als zichtbare kenmerken van professioneel gedrag. Laat zien dat beroepshouding niet alleen een houding is, maar ook concreet gedrag.
Professioneel blijven
Je persoonlijke mening stuur je niet voorop
Je handelt vanuit je rol als zorgverlener
Je bewaakt grenzen en blijft netjes communiceren
Zo voelt de cliënt zich serieus genomen
Leg uit dat professionaliteit helpt om vertrouwen op te bouwen. Ook bij verschil in opvattingen moet de cliënt merken dat hij of zij veilig en respectvol behandeld wordt.
Waarom is dat zo belangrijk?
Verschillende waarden en normen herkennen → respectvol reageren → vertrouwen van de cliënt → betere samenwerking in de zorg
Dit is de inhoudelijke landing van de les: verschillen in waarden en normen zijn direct verbonden met kwaliteit van zorg en de relatie met de cliënt.
Wat doe je als waarden botsen?
Eigen mening volgen
Cliënt negeren
Rustig en respectvol blijven
Discussie vermijden
De juiste keuze sluit aan bij professioneel handelen: de cliënt blijft centraal binnen veilige en verantwoorde zorg.
Professioneel handelen
In de zorg laat je niet je persoonlijke mening voorop staan. Je toont respect en neemt verantwoordelijkheid. Zo groeit het vertrouwen van de cliënt.
Laat leerlingen de koppeling maken tussen beroepshouding en vertrouwen in de zorgrelatie.
Wat neem jij mee uit deze les?
Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen één concreet inzicht noemen, bijvoorbeeld het verschil tussen waarden en normen, of waarom professioneel blijven belangrijk is.
Wat hielp jou het meest om dit te begrijpen?
Laat leerlingen terugkijken op hun eigen leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeelden, schema waarde→norm, klassengesprek of praktijkkoppeling.
Begrippenlijst
waarden - dingen die iemand belangrijk vindt in het leven
normen - regels of verwachtingen over hoe je je gedraagt
cliënt - persoon die zorg of ondersteuning ontvangt
beroepshouding - manier waarop je je als zorgverlener professioneel gedraagt
respect - de ander serieus nemen en waardig behandelen
eerlijkheid - open en oprecht zijn
verantwoordelijkheid - doen wat bij je taak hoort en afspraken nakomen
Deze slide heeft geen instructies