Normen en waarden in de zorg

Normen en waarden

Kern van Zorg, week 1, les 4


1 / 26
volgende
Slide 1: Slide
newEditorVerpleging en verzorgingMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 26 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Normen en waarden

Kern van Zorg, week 1, les 4


Deze slide heeft geen instructies

Leerdoelen

  1. Ik kan uitleggen wat waarden en normen zijn.

  2. Ik kan voorbeelden geven van waarden en normen van een cliënt en van mezelf.

  3. Ik kan uitleggen waarom waarden en normen invloed hebben op hoe je met cliënten omgaat.

  4. Ik kan benoemen welke eigenschappen horen bij een goede beroepshouding in de zorg, zoals respect, eerlijkheid en verantwoordelijkheid.

  5. Ik kan uitleggen waarom het belangrijk is om professioneel te blijven, ook als de waarden en normen van een cliënt anders zijn dan die van mij.


Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden passen volgens jou bij goede zorg?

Gebruik de woordenwolk als startpunt. Verwachte thema’s: respect, luisteren, helpen, eerlijkheid, vertrouwen, geduld. Koppel daarna terug dat veel van deze woorden waarden of normen raken.

Opdracht

Zoek de betekenis van:

  • Waarden

  • Normen


Schrijf op de groene post-it


Deze slide heeft geen instructies

Wat zijn waarden?

  • Waarden zijn dingen die iemand belangrijk vindt

  • Ze gaan over wat goed, wenselijk of waardevol is

  • Waarden sturen hoe iemand denkt, voelt en kiest

  • Voorbeelden: respect, veiligheid, eerlijkheid, zelfstandigheid

Benadruk dat waarden vaak niet direct zichtbaar zijn. Je merkt ze aan keuzes, reacties en wat iemand belangrijk vindt in het dagelijks leven.

Wat zijn normen?

  • Normen zijn regels of afspraken over gedrag

  • Ze laten zien hoe je je volgens iemand of een groep hoort te gedragen

  • Normen komen vaak voort uit waarden

  • Voorbeeld: als respect belangrijk is, luister je iemand uit

Maak het verschil expliciet: een waarde is wat belangrijk is, een norm is gedrag dat daarbij past. Gebruik steeds hetzelfde onderscheid om verwarring te voorkomen.

Waarden en normen horen bij elkaar

Waarde → norm


  • Eerlijkheid → je vertelt de waarheid

  • Verantwoordelijkheid → je komt afspraken na

  • Respect → je praat beleefd en luistert

  • Zelfstandigheid → je laat iemand zoveel mogelijk zelf doen

Deze slide is de kern van het begripsverschil. Laat zien dat dezelfde waarde tot verschillende normen kan leiden, afhankelijk van gezin, cultuur of situatie.

Wat is een norm?

A

Iets belangrijks

B

Een gevoel

C

Gedragsregel

D

Een gewoonte

Toetst het verschil tussen waarde en norm. ‘Iets belangrijks’ hoort bij waarde; ‘gewoonte’ lijkt erop, maar een norm gaat om hoe je je hoort te gedragen.

Waarden en normen

Een waarde is iets dat iemand belangrijk vindt. Een norm is een regel over gedrag. Bij respect past bijvoorbeeld beleefd praten en luisteren.

waarde
norm
respect
cultuur
mening
ervaring

De drie kernwoorden komen letterlijk uit deze eerste uitlegslides terug.

Opdracht

Schrijf op de gele post-it wat belangrijke waarden voor jou zijn.


Schrijf op de roze post-it wat belangrijke normen voor jou zijn.

Deze slide heeft geen instructies

Waarden van een cliënt

  • Zelf beslissen over het dagritme

  • Privacy tijdens verzorging

  • Rust, geloof of familie belangrijk vinden

  • Netheid of vaste gewoonten waarderen

Maak duidelijk dat cliëntwaarden vaak zichtbaar worden in kleine keuzes: wanneer iemand wil eten, wie mag helpen, hoe iemand aangesproken wil worden.

Normen van een cliënt

  • Eerst aankloppen voordat je binnenkomt

  • Iemand aanspreken met meneer, mevrouw of voornaam

  • Rekening houden met geloof of gewoonten

  • Niet zomaar aan persoonlijke spullen komen

Leg uit dat normen van cliënten per persoon verschillen. Wat voor de ene cliënt normaal is, kan voor een andere cliënt onprettig zijn.

Niet iedereen denkt hetzelfde

  • Waarden en normen verschillen per persoon

  • Ze worden beïnvloed door opvoeding, cultuur, geloof en ervaringen

  • Daarom kunnen cliënten andere keuzes maken dan jij verwacht

  • Dat verschil is normaal in zorgsituaties

Voorkom moraliseren: anders betekent niet meteen fout. De kern is leren herkennen dat verschillen bestaan en dat die invloed hebben op zorgrelaties.

Welk voorbeeld past bij een cliëntwaarde?

A

Privacy belangrijk

B

Eerst aankloppen

C

Op tijd komen

D

Duidelijk praten

‘Privacy belangrijk’ is een waarde. De andere opties zijn normen of gedragingen van cliënt of zorgverlener.

Waarom kunnen cliënten andere normen hebben dan jij?

Bespreek dat antwoorden kunnen gaan over opvoeding, cultuur, geloof, ervaringen of persoonlijke voorkeuren. Laat leerlingen benoemen dat verschillen normaal zijn en invloed hebben op verwachtingen in zorgsituaties.

Invloed op omgang met cliënten

Waarden en normen beïnvloeden:

  • hoe je praat met een cliënt

  • hoeveel ruimte je geeft voor eigen keuzes

  • wat jij gepast of ongepast vindt

  • hoe snel misverstanden kunnen ontstaan

Maak de stap van begrip naar handelen: waarden en normen zijn niet alleen ideeën, maar bepalen de toon, keuzes en samenwerking in de zorg.

Wat betekent dat in de praktijk?

  • Je stemt zorg af op de cliënt

  • Je luistert zonder snel te oordelen

  • Je let op wensen, grenzen en gewoonten

  • Je kiest woorden en gedrag die respect tonen

Koppel dit aan persoonsgerichte zorg: goede zorg is niet alleen technisch juist, maar ook passend bij de persoon die je voor je hebt.

Als waarden botsen

  • Soms vindt een cliënt iets belangrijk dat jij anders ziet

  • Dat kan spanning of irritatie geven

  • Toch blijft de cliënt centraal staan binnen veilige en verantwoorde zorg

  • Professioneel handelen vraagt om rust en respect

Benadruk dat professioneel blijven niet betekent dat je alles goed moet vinden. Het betekent dat je zorgvuldig en respectvol blijft handelen binnen je rol en de zorgafspraken.

Goede beroepshouding in de zorg

  • Respect: je behandelt iedereen waardig

  • Eerlijkheid: je bent open en betrouwbaar

  • Verantwoordelijkheid: je doet wat nodig is en komt afspraken na

  • Geduld: je neemt tijd voor de ander

  • Betrouwbaarheid: de cliënt kan op je rekenen

Gebruik deze eigenschappen als zichtbare kenmerken van professioneel gedrag. Laat zien dat beroepshouding niet alleen een houding is, maar ook concreet gedrag.

Professioneel blijven

  • Je persoonlijke mening stuur je niet voorop

  • Je handelt vanuit je rol als zorgverlener

  • Je bewaakt grenzen en blijft netjes communiceren

  • Zo voelt de cliënt zich serieus genomen

Leg uit dat professionaliteit helpt om vertrouwen op te bouwen. Ook bij verschil in opvattingen moet de cliënt merken dat hij of zij veilig en respectvol behandeld wordt.

Waarom is dat zo belangrijk?

Verschillende waarden en normen herkennen → respectvol reageren → vertrouwen van de cliënt → betere samenwerking in de zorg

Dit is de inhoudelijke landing van de les: verschillen in waarden en normen zijn direct verbonden met kwaliteit van zorg en de relatie met de cliënt.

Wat doe je als waarden botsen?

A

Eigen mening volgen

B

Cliënt negeren

C

Rustig en respectvol blijven

D

Discussie vermijden

De juiste keuze sluit aan bij professioneel handelen: de cliënt blijft centraal binnen veilige en verantwoorde zorg.

Professioneel handelen

In de zorg laat je niet je persoonlijke mening voorop staan. Je toont respect en neemt verantwoordelijkheid. Zo groeit het vertrouwen van de cliënt.

mening
respect
verantwoordelijkheid
irritatie
vooroordeel
afstand

Laat leerlingen de koppeling maken tussen beroepshouding en vertrouwen in de zorgrelatie.

Wat neem jij mee uit deze les?

Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen één concreet inzicht noemen, bijvoorbeeld het verschil tussen waarden en normen, of waarom professioneel blijven belangrijk is.

Wat hielp jou het meest om dit te begrijpen?

Laat leerlingen terugkijken op hun eigen leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeelden, schema waarde→norm, klassengesprek of praktijkkoppeling.

Begrippenlijst

waarden - dingen die iemand belangrijk vindt in het leven

normen - regels of verwachtingen over hoe je je gedraagt

cliënt - persoon die zorg of ondersteuning ontvangt

beroepshouding - manier waarop je je als zorgverlener professioneel gedraagt

respect - de ander serieus nemen en waardig behandelen

eerlijkheid - open en oprecht zijn

verantwoordelijkheid - doen wat bij je taak hoort en afspraken nakomen

Deze slide heeft geen instructies