Thema 12 – voeding en vertering
Thema 12 – voeding en vertering
Thema 12 - voeding en vertering
Overzicht van de thema
Paragraaf 1: Enzymen
Paragraaf 2: Voedingsmiddelen en voedingsstoffen
Paragraaf 3: Voeding en levensstijl
Paragraaf 4: Het verteringsstelsel
Paragraaf 5: De organen voor vertering
Paragraaf 6: Planteneters, vleeseters en alleseters
Paragraaf 1 (enzymen); leerdoelen
Je kunt de werking van enzymen beschrijven
Je kunt beschrijven welke rol bacterien en schimmels hebben bij voedselbederf
Je kan manieren noemen hoe voedsel kan worden geconserveerd (SE)
Het verteringsstelsel
Vertering = afbreken van voedingsstoffen die niet door de darmwand heen kunnen
Verteringsstelsel = alle organen die samenwerken voor het vertering (zie plaatje hiernaast)
Voor het verteren heb je ENZYMEN nodig
Wat zijn enzymen?
Enzymen = eiwitten die de reacties versnellen zonder zichzelf te gebruiken
Verschillende soorten enzymen per orgaan/cel
Elk enzym is specifiek het werkt alleen bij een bepaalde stof
Enzym wordt zelf NIET verbruikt
Conserveermiddelen
Conserveren: voedsel langer houdbaar maken (5)
1. koel bewaren (vriezer of koelkast)
2. pasteuriseren (verhitten tot 72 C. Veel bacterien dood, maar niet alle.
3. steriliseren (verhitten tot 130-140 C). Alle bacterien gaan dood.
4. drogen (omgeving zonder vloeistof)
5. luchtdicht verpakken: verpakken na verhitten
Conserveermiddelen: Zuur (azijn), suiker, zout is geen goede omgeving voor bacterien/schimmels
Enzymactiviteit
De snelheid van het reactie door een enzym enzymactiviteit
Enzymactiviteit (vloeibare omgeving; darmsap, speeksel, maagsap etc.) is afhankelijk van: temperatuur en zuurgraad
Hoe optimaal de tempratuur en zuurgraad (ph) des te beter enzymactiviteit optimumkromme (diagram van enzymactiviteit)
Minimumtemp enzym onwerkzaam
Optimumtemperatuur enzym werkzaam
Maximumtempratuur enzymactiviteit onwerkzaam (neemt af)
Wat is vertering?
Opslaan van voedingsstoffen
Afbreken van voedingsstoffen
Fijnmalen voedsel
Verteren van bacteriën
Wat is de functie van enzymen?
Verminderen de vertering
Versnellen van reacties
vertragen vertering
Worden zelf verbruikt
Wat gebeurt bij de maximumtemperatuur?
Voedsel wordt onveilig
Enzymen werken optimaal
Bacteriën sterven af
Enzymactiviteit neemt af
Wat is een manier van conserveren?
Verpakken zonder verhitting
Bacteriën toevoegen aan voedsel
Verhitten tot 50 C
Koel bewaren in de koelkast
Waar is enzymactiviteit afhankelijk van?
Zuurgraad (pH)
Darmwandstructuur
Temperatuur
Voedseltype
Welke methode doodt alle bacteriën?
Pasteuriseren
Steriliseren
Drogen
Koel bewaren
Wat gebeurt bij minimumtemperatuur?
Enzym werkt sneller
Enzym is onwerkzaam
Bacteriën groeien sneller
Enzym is actief
Wat gebeurt er bij optimumtemperatuur?
Enzymwerking vertraagt
Enzymwerking versnelt
Enzym werkt op zijn best
Enzymen vermeerderen
Maakwerk paragraaf 1
opdracht 1
opdracht 2
opdracht 3
opdracht 7
Paragraaf 2 ( voedingsmiddelen en voedingsstoffen); leerdoelen
Aan het einde van de les kun je de functies van voedingsstoffen en voedingsvezels in voedingsmiddelen noemen
Aan het einde van de les kun je zes groepen voedingsstoffen met hun functies en kenmerken noemen
Voedingsmiddelen
Plantaardig voedsel en/of dierlijk voedsel
Vb; groente, fruit, boontjes
Vb; kip, vlees, vis, melk en eieren
Voedingsmiddelen: alle producten die men eet of drinkt
Voedingsstoffen
Nodig voor je lichaam; groeien, herstellen en gebruiken.
Voedingsstoffen = bruikbare bestanddelen van voedingsmiddelen
Brandstof = stoffen die energie opleveren
Bouwstof = stoffen die nodig zijn voor groei, ontwikkeling en herstel
Reservestof = stoffen die worden opgeslagen in het lichaam
Beschermende stoffen = stoffen die ervoor zorgen dat je niet ziek word.
Voedingsvezel; zit in plantaardig voedsel, kan niet afgebroken worden maar bevorderd spijsvertering
Voedingsmiddelen bevatten voedingsstoffen
Zes groepen voedingsstoffen
Bij een tekort of teveel aan de onderstaande voedingsstoffen gezondheidsproblemen
Eiwitten
Koolhydraten (suikers)
Vetten
Water
Mineralen
Vitaminen
Eiwitten
Wordt vooral gebruikt als bouwstof
Functie: opbouwen van spieren, huid, haar, nagels en andere lichaamsweefsels
Waarom hebben we eiwitten nodig?
Spieropbouw; nodig voor het sterker worden van je spieren
Energie: bij een tekort aan vetten en koolhydraten
Immuunsysteem: helpen om ziektes te bestrijden
Herstel: bij beschadigde weefsel of wondjes
Voedingsmiddelen met eiwitten:
1. Dierlijke voedingsmiddelen (vlees, vis en kip)
2. Eieren
3. Zuivelproducten: melk, kaas, yoghurt
4. Noten en zaden
5. Bonen en peulvruchten
Koolhydraten
Koolhydraten suikers
Vooral als brandstof maar ook als bouwstof en reservestof
Waarom hebben we koolhydraten nodig:
Energie: koolhydraten worden omgezet in glucose (suikersoort). Nodig om te denken en functioneren
Voedsel met koolhydraten:
Snelle koolhydraten: snoep, chips, bepaalde fruitsoorten, frisdrank
Trage koolhydraten: volkoren brood, aardappelen, bruine rijst, bonen (vol gevoel)
Vetten
Vooral als brandstof, maar ook als bouwstof en reservestof
Te veel aan vet reservestof (onder je huid) overgewicht
Gezonde vetten (onverzadigde vetten): olijfolie, avocado en vette vis, walnoten etc
Ongezonde vetten (verzadigde vetten): snacks, gefrituurde voedsel, boter, volle zuivelproducten etc
Water
Lichaam 60% water
Bouwstof
Voordelen van genoeg water drinken:
1. spijsvertering afbreken voedsel waarna beter opname
2. gewichtsbeheersing vol gevoel door water
3. goed voor de nieren vuile stoffen uit het bloed halen uitplassen
4. zorgt voor een gezonde huid
5. goede hersenfunctie
En nog veel meer..
Mineralen en vitamines
Bouwstoffen en beschermende stoffen
Waarom hebben we mineralen en vitamines nodig?
1. ondersteunt groei en ontwikkeling groei van botten
2. versterkt het immuunsysteem infecties bestrijden
3. beschermen tegen celbeschadiging bepaalde vitamines beschermfunctie
4. goede spijsverterting productie eiwit waarna goede darmwerking