Voortplanting en seksualiteit
Les 2.3
Voortplanting en seksualiteit
Les 2.3
Planning
Leerdoelen
Werkblad herhalingsopdracht 2.2
Tijd? 15 min
Hoe?
Als je een antwoord niet weet, zoek het op en/of overleg met je groepsgenoten (zachtjes!).
Klaar?
Haal de antwoorden op bij je docent
Herhaling veranderingen puberteit
Leerdoelen
Leerdoel
Vruchtbaarheid
Geslachtscellen van de mens
Eicellen
Zaadcellen
Uit deze twee cellen kan een nieuw mens ontstaan.
Vorming zaadcellen
Wanneer een jongen in de puberteit komt (ongeveer 13 jaar) worden zijn teelballen actief onder invloed van een geslachtshormoon.
Hoe heet dit geslachtshormoon?
Testosteron
Elke dag worden er vele miljoenen zaadcellen geproduceerd (80-130 miljoen)
De teelballen liggen in de balzak en de temperatuur is daar ongeveer 2 graden lager (gunstig voor de ontwikkeling)
Zaadcellen worden tijdelijk opgeslagen in de bijballen (enkele honderden miljoenen).
Vorming zaadcellen
Zaadcellen bestaan uit een zweepstaart en kop.
Zweepstaart zorgt voortbewegen zaadcel
Zaadleiders vervoeren de zaadcellen vanuit de bijballen naar de zaadblaasjes
De zaadblaasjes voegen vocht toe.
Vervolgens via de zaadleiders naar de prostaat
De prostaat voegt ook vocht toe
Vocht + zaadcellen = sperma
Dit vocht bevat voedingsstoffen en maakt beweging mogelijk
Vorming zaadcellen
Bij de prostaat komen de zaadleiders uit in de urinebuis.
De urinebuis vervoert zowel urine als sperma
Vóór een zaadlozing komt vaak eerst voorvocht uit de urinebuis
Dit vocht maakt de urinebuis schoon (urine is zuur, niet goed voor zaadcellen)
Bij een zaadlozing verlaten 100-400 miljoen zaadcellen het lichaam.
Vindt er geen zaadlozing plaats, lossen de zaadcellen op in het lichaam
ruimte voor nieuwe zaadcellen
menstruatiecyclus
Eicellen zijn vrouwelijke geslachtscellen
Bij de geboorte van een meisje zijn alle eicellen al aanwezig (anders dan bij jongens)
Eicellen zitten in de eierstokken in blaasjes: follikels
In de puberteit rijpen de follikels:
1 follikel/4 weken.
Follikel neemt vocht op en barst uiteindelijk open : eisprong (ovulatie)
Via de eileider gaat de eicel richting de baarmoeder
De eicel blijft maar 12 tot 24 uur in leven, hierna sterft hij af.
Wat gebeurt hiermee denken jullie als de eicel niet bevrucht wordt?
De resten worden opgenomen in het bloed
Menstruatiecyclus
Uit de overblijfselen van het follikel ontstaat het gele lichaam.
Cellen in de wand van de rijpende follikels produceren oestrogenen.
Onder invloed van dit geslachtshormoon wordt het baarmoederslijmvlies dikker en meer doorbloed.
Ná de ovulatie maakt het gele lichaam hormonen die het dikke baarmoederslijmvlies in stand houden. Waarom moet dit?
Zodat de bevruchte eicel zich kan nestelen
Als de eicel niet wordt bevrucht, sterft het gele lichaam af en dus worden er geen hormonen meer geproduceerd die het baarmoederslijmvlies in stand houdt.
Menstruatie = baarmoederslijmvlies wat met slijm en bloed via de vagina het lichaam verlaat.
Menstruatiecyclus
De menstruatie (ongesteld zijn) duurt gemiddeld 4 tot 7 dagen
Tijdens de menstruatie kan een vrouw last hebben van buikkrampen.
Komt door samentrekken van baarmoederwand
Na de menstruatie rijpt een nieuwe follikel.
Dit duurt ongeveer 14 dagen totdat er weer een ovulatie plaats kan vinden.
14 dagen ná de ovulatie is de eerste dag van de volgende menstruatie
Dus een cyclus van ongeveer 28 dagen.
Er zijn maar weinig vrouwen waarbij dit precies 28 dagen duurt. De ene cyclus duurt wat langer en de andere wat korter (onregelmatig).
Menstruatiecyclus – bij onbevruchte eicel
Menstruatiecyclus – bij bevruchting
Eicel en zaadcellen – de verschillen
Eicellen zijn rond en een stuk groter dan de zaadcellen.
Eicellen zijn de grootste menselijke cellen. Dat komt omdat ze veel reservevoedsel bevatten. Dit is nodig voor de eerste ontwikkeling nadat een eicel is bevrucht.
Zaadcellen zijn de kleinste menselijke cellen. Ze hebben een zweepstaart (= flagel) waarmee ze zich voortbewegen.
Eicellen kunnen zich niet voortbewegen.
Tot 24 uur na de ovulatie kunnen de eicellen bevrucht worden. Zaadcellen kunnen wel 72 uur leven.
Wist je dat de reis van de zaadcel van de vagina naar de eileider (waar het eitje zich bevindt na de ovulatie) ca 10 uur duurt ?!
Vraag: hoe komt de zaadcel aan energie?
Antwoord: uit het vocht van de zaadblaasjes en de prostaat
Aan de slag
Wat?
Lezen 2.3 + maken opdrachten 2.3
Maak online test jezelf 2.3
Hulp?
Vraag eerst hulp aan een klasgenoot. Kom je er samen niet uit? Vraag dan de docent om hulp
Resultaat?
Jij kunt de leerdoelen beantwoorden na het maken van de opdrachten!
Klaar?
Oefen met de flitskaarten