Zetten leren met schaken
Zetten leren met schaken
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan de zetten van alle schaakstukken uitvoeren en herkennen.
Het lesdoel komt uit de vraag van de docent: de leerlingen leren de zetten van alle schaakstukken. De genoemde spelvormen ondersteunen dit doel, maar worden niet als activiteit uitgewerkt op de slides.
Welke schaakstukken ken jij al?
Gebruik de woorden uit de woordwolk als start: welke stukken kennen leerlingen al en wat weten ze al over de zetten?
De pion
De pion gaat 1 vakje vooruit.
Vanaf de start mag de pion 2 vakjes vooruit.
De pion gaat niet achteruit.
Deze slide heeft geen instructies
De pion slaat anders
Een pion slaat schuin vooruit.
Dus: lopen en slaan zijn niet hetzelfde.
Dat maakt de pion een bijzonder stuk.
Benadruk hier een veelgemaakte fout: leerlingen willen vaak recht vooruit slaan met de pion.
Pionnenrace
In een pionnenrace leer je snel:
- vooruit lopen
- schuin slaan
- goed kijken naar vrije vakjes
Koppel deze slide aan de spelvorm zonder de activiteit uit te schrijven: het spel helpt de basisregels van de pion te herhalen.
Hoe slaat een pion?
schuin vooruit
recht vooruit
recht achteruit
schuin achteruit
Controleert de veelgemaakte fout uit de slides: een pion loopt recht vooruit, maar slaat schuin vooruit.
Maak de zinnen af
Een pion gaat 1 vakje vooruit. Vanaf de start mag hij 2 vakjes vooruit. Een pion slaat schuin vooruit. Hij gaat niet achteruit.
Alle antwoorden komen letterlijk uit de pion-slides en sluiten aan bij de pionnenrace.
De toren
De toren gaat recht.
Dus alleen vooruit, achteruit, links of rechts.
De toren mag veel vakjes in één zet.
De toren gaat niet schuin.
Deze slide heeft geen instructies
De loper
De loper gaat altijd schuin.
De loper mag veel vakjes in één zet.
Een loper blijft op dezelfde kleur vakjes.
Leg eenvoudig uit: een loper die op een wit vak begint, blijft altijd op witte vakken.
Toren en loper vergelijken
Toren: recht.
Loper: schuin.
Allebei mogen ze veel vakjes gaan.
Ze mogen niet door andere stukken heen.
Deze vergelijking helpt leerlingen verschillen sneller onthouden.
Spelletjes met stukken
Met kleine schaakspelletjes oefen je:
- de richting van een stuk
- hoeveel vakjes een stuk mag
- wanneer een stuk kan slaan
Deze slide heeft geen instructies
Welk stuk gaat altijd schuin?
toren
dame
loper
paard
Deze slide heeft geen instructies
Vul de juiste woorden in
De toren gaat recht en niet schuin. De loper gaat altijd schuin. Allebei mogen ze veel vakjes gaan. Ze mogen niet door andere stukken heen.
Herhaalt de vergelijking tussen toren en loper in eenvoudige taal.
Het paard
Het paard gaat in een L-vorm.
Dat is: 2 vakjes en dan 1 opzij.
Of: 1 vakje en dan 2 opzij.
Gebruik eventueel de woorden 'sprong' en 'L-vorm', maar houd het simpel.
Het paard springt
Het paard is bijzonder.
Het mag over andere stukken heen springen.
Andere stukken kunnen dat meestal niet.
Veel leerlingen vinden dit het lastigste stuk. Herhaal dat het paard niet vastloopt door stukken die ervoor staan.
De dame
De dame is heel sterk.
Ze gaat recht én schuin.
Ze mag veel vakjes in één zet.
Deze slide heeft geen instructies
Dame tegen pionnen
In dit spel zie je goed:
- de dame gaat ver
- de dame gaat recht en schuin
- pionnen bewegen anders dan de dame
Deze slide verbindt de spelvorm aan het leerdoel: verschillen tussen stukken herkennen.
De koning
De koning gaat 1 vakje per zet.
Hij mag recht of schuin gaan.
De koning is belangrijk, maar niet snel.
Deze slide heeft geen instructies
Stukken kunnen niet erdoorheen
Toren, loper, dame en koning mogen niet door een stuk heen.
Ze stoppen als er een stuk in de weg staat.
Alleen het paard kan springen.
Hier hoeft rokade of en passant niet aan bod te komen; focus op de gewone zetten van de stukken.
Welk stuk kan over andere stukken heen springen?
koning
paard
loper
dame
Deze slide heeft geen instructies
Maak de tekst compleet
Het paard gaat in een L-vorm en kan springen. De dame gaat recht en schuin en de koning gaat 1 vakje per zet.
Bundelt de laatste nieuwe stukken in één korte oefening.
Welk stuk vind jij het lastigst?
Bespreek of leerlingen kunnen noemen: pion vooruit en schuin slaan, toren recht, loper schuin, paard L-vorm en springen, dame recht en schuin, koning 1 vakje.
Alle stukken kort samen
Pion - vooruit, slaat schuin
Toren - recht
Loper - schuin
Paard - L-vorm, springt
Dame - recht en schuin
Koning - 1 vakje
Dit is de inhoudelijke landing van de les: leerlingen zien alle zetten nog één keer samen.
Wat heb jij vandaag geleerd?
Reflectie op het leren: denk aan pionnenrace, dame tegen pionnen, vergelijken van stukken of het korte overzicht.
Wat hielp jou het best?
Laat leerlingen benoemen wat hen hielp: kijken, oefenen, spelletjes, herhalen of vergelijken.
Hoe goed ken jij nu de zetten van de stukken?
Deze slide heeft geen instructies
Woordenlijst
pion - het kleinste schaakstuk, loopt vooruit en slaat schuin
toren - schaakstuk dat recht gaat
loper - schaakstuk dat schuin gaat
paard - schaakstuk dat in een L-vorm gaat en kan springen
dame - sterk schaakstuk dat recht en schuin gaat
koning - schaakstuk dat 1 vakje per zet gaat
slaan - een stuk van de tegenstander pakken
Deze slide heeft geen instructies