5: T4nsk2 H7 en H9

• newEditor
• Scheikunde
• Middelbare school
• vmbo t
• Leerjaar 4

Welkom T4nsk2

3

minute

00

second

add30s

Jas in de kluis?
Kauwgom in de bak?

Plattegrond gezien?

BOEK op tafel?

JA? TOP, als de timer afgaat wil ik gelijk beginnen!

Wat kan er in deze klas van 27 ln verbeteren:

• Bij uitleg niet door mij heen praten: +/- 8 lln

• Huiswerk maken: +\- 21 lln

• Minder Time-out, of in ieder geval niet bij uitleg.

In deze klas zitten 27 lln, waarvan op basis van hierboven staande gegevens 15 lln het mij onmogelijk maken een volledige, rustige, productieve en vooral prettige les te geven.

Toets/SE = heel hoofdstuk 7!

Wanneer: dinsdag 29 september het 1e uur

Donderdag 24 september:

• Extra uitleg in IL (of bij docent mogelijk!)

• In je boek maken alle niet ingevulde toepassingsvragen van H7.1 t/m H7.6

• Stel vragen tijdens het werken

• Klaar met een paragraaf? --> nakijken (docent heeft de uitwerking)

• Klaar met alle paragrafen? --> Maak de extra opgaven op blz. 71, deze kun je weer na afloop nakijken (docent heeft de uitwerking)

Maandag 28 september:

• Oefentoets en vragenuurtje

Toets/SE = heel hoofdstuk 7!

Wanneer: dinsdag 29 september het 1e uur

Maandag 28 september:

• Oefentoets eerst meerkeuzevragen maken

• Klaar met de meerkeuze? --> nakijken (docent heeft de uitwerking)

• Oefentoets open vragen maken

• Klaar met de open vragen? --> nakijken (docent heeft de uitwerking)

--> Nog steeds moeilijkheden?:
ik ben vandaag beschikbaar het 5e uur en het 7e en 8e uur (ook evt de pauze tussen 6e en 7e uur)

Text

Ontleden en Scheiden

• Leg aan de hand van een simpele (schematische) tekening uit wat het verschil is tussen scheiden en ontleden

• Gebruik hierbij "bolletjes" om atomen/moleculen weer te geven.

3

minute

00

second

add30s

Ontleedbare verbindingen

• Je hebt moleculaire verbindingen en ionaire verbindingen

• Welke is/zijn ionaire verbindingen:
  CaCO₃, Cu, CH₄, Cl₂, NO₂

• Welke benaming kun je de rest van de stoffen geven?

• Welke stoffen zijn niet ontleedbaar?

• Geef de ontledingsreactievergelijking van:
  CO₂ (g) en NaCl (s)

Molecuulformules en toestandsaanduidingen

1. Waterstofperoxide

2. Ammonia

3. Broom

4. Stikstof

5. Natriumchloride

6. Cl₂ (g)

7. C₆H₁₂O₆ (s)

8. Fe (s)

9. HCl (g)

10. P₂O₅ (s)

5

minute

00

second

add30s

Nsk2 Boek A Hoofdstuk 7

H7 Stoffen en Deeltjes, je leert/je kunt:

1. Alles over het Periodiek Systeem

2. Uitleggen hoe een atoom in elkaar zit

3. Het verschil tussen moleculaire-, ionaire verbindingen en

metalen uitleggen

4. Uitleggen wat positieve, negatieve, enkelvoudige en

meervoudige ionen zijn

5. Verhoudingsformules van zouten bepalen

6. Chemisch rekenen en met significantie werken
   

H7 wordt 01-10-2026 met een SE afgetoetst 

Nsk2 Boek A Hoofdstuk 7

7.1.1 Je kunt met behulp van Binas de elementen onderverdelen in

metalen en niet-metalen.
7.1.2 Je kunt de molecuulformules met toestandsaanduidingen geven van

de zeven elementen die als twee-atomig molecuul voorkomen.
7.1.3 Je kunt in Binas opzoeken in welke periode en groep een element in

het periodiek systeem staat.
7.1.4 Je kunt benoemen in welke groep van het periodiek systeem de

edelgassen en de halogenen staan en welke eigenschappen ze hebben.
7.1.5 Je kunt in Binas op een juiste manier informatie vinden.

Periodiek systeem

• Was Mendeleev de eerste die de elementen een plaats in een tabel gaf?

• Wat maakte Mendeleev's tabel zo ingenieus?

• Mendeleev kreeg geen Nobelprijs (was er nog niet), maar hoe is hij later alsnog geëerd?

• Er zijn nog andere wetenschappers die hun naam in het Periodiek Systeem vereeuwigd hebben gekregen, wie?

H7.1 Periodiek Systeem

• Metalen en niet-metalen, noem eens wat kenmerken op.

• Perioden en groepen

• Waar kan ik het enige vloeibare metaal vinden?

• Naast platina en goud is dit een edelmetaal, maar waar staat deze?

• Waar kun je het element dat veel voorkomt in tandpasta vinden?

• In welke groep staan de edelgassen en wat is daar zo speciaal aan?

• In welke groep staan de halogenen en waar zijn deze goed in?

Nsk2 Boek A Hoofdstuk 7

7.2.1 Je kunt benoemen uit welke deeltjes een atoom is

opgebouwd.
7.2.2 Je kunt uitleggen in welke eenheid je de atoommassa

uitdrukt en wat het massagetal van een atoom inhoudt.
7.2.3 Je kunt de gegevens van een atoom uit een schematische

tekening aflezen.

Atoombouw

• Het kleinste ondeelbare deeltje dat nog de eigenschap
   van het element bevat --> ATOMOS (Democritus +/- 400 v. Chr.)

Atoombouw

• Het kleinste ondeelbare deeltje dat nog de eigenschap
   van het element bevat --> ATOOM (vlgs. Niels Bohr 1885-1962)

• Atoomnummer = aantal protonen 

• Elektrisch Neutraal = aantal elektronen

• Massagetal = protonen + neutronen

• Atoomnummer?

• Massagetal?

• Naam?

Atoombouw

• Neem over en vul aan:

5

minute

00

second

add30s

Nsk2 Boek A Hoofdstuk 7

7.3.1 Je kunt de ontleedbare stoffen (verbindingen) onderverdelen in moleculaire

verbindingen en ionaire verbindingen (zouten).
7.3.2 Je kunt uitleggen hoe positieve en negatieve ionen ontstaan.
7.3.3 Je kunt de namen en notaties van een aantal veelvoorkomende enkelvoudige

ionen geven.
7.3.4 Je kunt aangeven of metaalionen en niet-metaalionen positief of negatief geladen

zijn.
7.3.5 Je kunt benoemen dat ionaire verbindingen (zouten) verbindingen zijn tussen

positieve ionen en negatieve ionen.
7.3.6 Je kunt de verhoudingsformule van zouten met enkelvoudige ionen opstellen.

Van atoom naar ion

• Elektronen afstaan en opnemen

• Teken het Fluoride-ion (10 neutronen)

• Teken het waterstofion: H⁺

3

minute

00

second

add30s

Van ionen naar een zout

Het stappenplan:

1. Noteer de naam van het zout.

2. Zet de symbolen van de ionen tussen haakjes achter elkaar

3. De totale lading van de + ionen moet gelijk zijn aan de totale lading van de - ionen. Dit doe je door bij de symbolen een indexgetal te plaatsen.

4. Vereenvoudig de verhoudingsformule door de ladingen en haakjes weg te laten.

Nsk2 Boek A Hoofdstuk 7

Van ionen naar een zout

Het stappenplan:

1. Noteer de naam van het zout.

2. Zet de symbolen van de ionen tussen haakjes achter elkaar

3. De totale lading van de + ionen moet gelijk zijn aan de totale lading van de - ionen. Dit doe je door bij de symbolen een indexgetal te plaatsen.

4. Vereenvoudig de verhoudingsformule door de ladingen en haakjes weg te laten. LET OP: Wanneer een samengesteld ion meer dan één keer voorkomt, laat je de haakjes staan.

Van ionen naar een zout

• Voer het stappenplan uit en noteer de verhoudingsformule van: 
  Kaliumchloride, Magnesiumnitraat, Aluminiumfluoride, Zilversulfide, Natriumhydroxide en IJzer(III)oxide

• Geef de rationele naam van CrO₂ (gebruik een Romeinscijfer hierbij).

• Wat is de lading van het chroomion in CrO₃?

• Natriumchromaat heeft de formule Na₂CrO₄. Wat is de formule en de lading van het chromaation?

H9 Voorkennis

Van een pot met een witte vaste stof is het etiket gescheurd zodat alleen BaC te zien is. Om erachter te komen of de pot BaCl₂ of BaCO₃ bevat, meng je een beetje van de stof met water. 

Er ontstaat een heldere kleurloze oplossing. Welke stof kan de witte vaste stof zijn?

{ A alleen BaCl₂

{ B alleen BaCO₃

{ C zowel BaCl2 als BaCO₃

H9 Uitleg

Om een zout of zoutoplossing te herkennen, kun je het volgende doen:

1. Onderzoek de oplosbaarheid van het zout.

2. Kijk of je het zout of de zoutoplossing aan de kleur herkent.

3. Kijk of je een ionsoort herkent met behulp van een neerslagreactie.

H9 Herhaling

Om een zout of zoutoplossing te herkennen, kun je het volgende doen:

1. Onderzoek de oplosbaarheid van het zout.

2. Kijk of je het zout of de zoutoplossing aan de kleur herkent.

3. Kijk of je een ionsoort herkent met behulp van een neerslagreactie.

4. Je gaat nu PROEF 11 uitvoeren (duo)

H9 Voorkennis

1. Hoeveel liter water wordt er dagelijks gemiddeld per persoon gebruikt in Nederland?

2. Hoeveel liter water wordt er gebruikt voor de productie van één spijkerbroek?

3. Dit is ongeveer (8000/120 = 67 dagen) 2-3 maanden water verbruik per persoon!!!

H9Uitleg

• Je kunt het proces voor productie en distributie van drinkwater uit grondwater beschrijven.

H9 Uitleg

• Je kunt het proces voor productie en distributie van drinkwater uit oppervlaktewater beschrijven.

H9Uitleg

• Je kunt vier manieren beschrijven om water te ontharden.

• vooraf verhitten; nadeel kalkaanslag

• ontharder toevoegen; neerslagreactie

• een ionenwisselaar gebruiken;

• ontharden met groene zeep

H9Uitleg

• Je kunt uitleggen waarom de concentratie van stoffen die in drinkwater mogen voorkomen per stof verschilt.
  

Het is bijzonder lastig om alle opgeloste stoffen volledig te verwijderen. Hoeveel van deze stoffen in het drinkwater mogen zitten, is vastgelegd in de Drinkwaterwet en het Drinkwaterbesluit. Hoe giftiger de stof, hoe lager de toegestane concentratie. Voor giftige stoffen is de maximaal aanvaardbare concentratie (MAC-waarde) zeer laag. --> BINAS

Oefenen met verhoudingsformules

• Online boek, v-trainer in H7.4

• KLAAR? --> Ga verder met Test Jezelf H7.1 t/m H7.4

15

minute

00

second

add30s

Oplosbaarheid van zouten

Geef de verhoudingsformules van:

• Alle oplosbare bariumzouten

• Alle matig oplosbare kwikzouten

• Alle slecht oplosbare calciumzouten

15

minute

00

second

add30s

Eigenschappen van zouten

Sommige oplossingen kunnen stroom geleiden. Welke van onderstaande oplossingen zou(den) in het bekerglas kunnen zitten:

1. KCl (s)

2. H₂O (l)

3. CO₂ (g)

4. CuSO₄ (l)

5. C₆H₁₂O₆ (aq)

6. Na⁺ (aq) + Cl^- (aq)

Andere eigenschappen?

Oplos- en indampvergelijkingen

• In een oplosvergelijking noteer je in formulevorm het oplossen van een zout, waarbij het zout in ionen zal splitsen.
  Voor keukenzout geldt dan: NaCl(s) → Na⁺ (aq) + Cl⁻(aq)
  
  

• In een indampvergelijking noteer je in formulevorm het indampen van een zoutoplossing. Er treedt daarbij de omgekeerde reactie op vergeleken met de oplosvergelijking.
  Voor een keukenzoutoplossing geldt dan: Na⁺(aq) + Cl⁻(aq) → NaCl(s)

Oplos- en indampvergelijkingen

1. Geef de oplosvergelijkingen van de eerste 2 goed oplosbare bariumzouten

2. Geef de indampvergelijkingen van de laatste 2 goed oplosbare bariumzouten

10

minute

00

second

add30s

Onbekende zouten

In 4 reageerbuisjes zit een beetje van een zout.

Maar waar zit welk zout in?

Zilverchloride

Koperchloride

Natriumchloride

Calciumchloride

(Maak eerst samen een stappenplan!)

10

minute

00

second

add30s

Practicum

1. Boek, Binas en pen op tafel (rest in de tas)

2. Tas onder je tafel

3. Jas aan, dicht en bril op je neus

4. Spullen verzamelen

5. Practicum (Proef 6) uitvoeren, goed lezen!

6. Practicum spullen schoon en droog opruimen

7. Jas en bril opbergen

Geef de molecuulformule van koolstofmonoxide.

In de naam van moleculaire verbindingen wordt met telwoorden aangegeven hoeveel atomen met elkaar verbonden zijn. Hoeveel arseen atomen bevat diarseenpentaoxide?

In de naam van moleculaire verbindingen wordt met telwoorden aangegeven hoeveel atomen met elkaar verbonden zijn. Hoeveel zuurstof atomen bevat diarseenpentaoxide?

Geef de molecuulformule van koolstoftetrachloride.

A

CCl2

B

CCl3

C

CCl4

D

CCl5

Het waterstofatoom staat één elektron af. Het krijgt daarbij een positieve lading. Hoe noteer je het waterstof-ion?

A

H+

B

H-

C

D

Hoe noteer je het ion dat ontstaat als een arseenatoom drie elektronen opneemt?

A

As3+

B

As3-

C

Ar3+

D

Ar3-

Welk Romeins cijfer wordt gebruikt in de naam van Fe2O3?

Geef de formule van mangaan(IV)oxide.

Een ion bestaat uit tien elektronen, acht neutronen en zeven protonen. Wat is de lading van dit ion?

A

3-

B

2-

C

3+

D

2+

Een bepaald tin-ion (Sn) bevat 46 elektronen, 50 protonen en 70 neutronen. Wat is de lading van dit tin-ion?

Noteer de naam van de stof CaF.

Noteer de naam van de stof SiO2.

Noteer de naam van de stof FeS.

Kaliumcyanide heeft als formule KCN. De stof bestaat uit kalium-ionen en cyanide-ionen. Noteer de lading van het cyanide-ion.

Een stof die wordt gebruikt als stikstofbron in kunstmest is ammoniumnitraat. Wat is de juiste verhoudingsformule?

A

AmNa

B

Am3NO4

C

NH3NO4

D

NH4NO3

In sommige samengestelde ionen zijn metaaldeeltjes aanwezig. Zo is de formule van het zinkaat-ion Zn(OH)4 Welke lading heeft het zinkaat-ion? Ga ervan uit dat het zinkaat-ion is opgebouwd uit zink-ionen en hydroxide-ionen.

Het zout aluminiummanganaat heeft de formule Al2(MnO4)3. Geef de formule zonder lading van een manganaat-ion.

A

MnO4

B

MnO

C

MnO43

D

Het zout aluminiummanganaat heeft de formule Al2(MnO4)3. Geef de lading van een manganaat-ion.

A

-

B

2-

C

3-

D

4-

Natriumchromaat heeft de formule Na2CrO4. Hoeveel kalium ionen bevat dan de formule van kaliumchromaat.

Concentraties berekenen

1. 500 mL Zeewater bevat 175 g zout.
   Bereken de concentratie in g/mL.

2. Bereken het massapercentage vet
   in pindakaas (zie etiket).

3. Bereken het volumepercentage
   limonadesiroop per portie van 200 mL.

Practicum Nieuwe Zouten maken (in duo's)

• Labjas dicht, bril op de neus, je mag blijven zitten tijdens het practicum

• Proef 3 blz. 242 t/m 244 uitvoeren

• We werken al met opgeloste zouten in een rekje!

• Noteer duidelijke antwoorden bij 1 t/m 10 (je mag in je boek op zoek naar de theorie!)
  
  --> KLAAR: Proef 8 (zelfde volgorde als bij proef 3), maar maak hiervan een net werkverslag op een proefwerkblaadje en lever deze voorzien van namen in bij je docent
  Let op: Niet op tijd af, dan nog ruimte in de volgende les hiervoor