Woorden op school
Woorden op school
Lesduur is: 30 minOnderdelen in deze les
Woorden op school
Open breed: het gaat om woorden die leerlingen dagelijks op school horen en gebruiken. Houd de start herkenbaar en concreet.
Dit ga ik leren
Ik kan schoolwoorden begrijpen en gebruiken, zoals woorden voor schoolspullen, leswerk, samenwerken en afspraken op school.
Deze slide heeft geen instructies
Welke schoolwoorden ken jij al?
Gebruik de reacties om voorkennis te activeren. Vraag bij een paar woorden om een kort voorbeeld of wijs het voorwerp aan in de klas.
Schoolspullen
Woorden voor dingen die je elke dag gebruikt:
etui
puntenslijper
liniaal
schrift
kaft
bladzijde
Laat echte spullen zien of wijs ze aan in het lokaal. Koppel elk woord direct aan een voorwerp.
Etui, puntenslijper, liniaal
etui - doosje of tasje voor pennen en potloden. Mijn pen zit in mijn etui.
puntenslijper - ding waarmee je een potlood scherp maakt. Ik gebruik een puntenslijper voor mijn kleurpotlood.
liniaal - hard, recht hulpmiddel om te meten of lijnen te trekken. Trek een rechte lijn met de liniaal.
Benadruk de functie van elk voorwerp. Laat leerlingen horen dat een etui iets bewaart, een puntenslijper iets scherper maakt en een liniaal helpt bij meten en tekenen.
Schrift, kaft, bladzijde
schrift - boekje waarin je schrijft. In mijn schrift maak ik aantekeningen.
kaft - de buitenkant om een boek, of een beschermhoes eromheen. Er zit een blauwe kaft om mijn boek.
bladzijde - één pagina in een boek of schrift. Lees bladzijde 12.
Maak het verschil duidelijk tussen het hele schrift en één bladzijde. Bij kaft kun je zowel de buitenkant als de beschermhoes noemen, zolang het eenvoudig blijft.
Welk woord betekent: één pagina in een boek?
schrift
bladzijde
kaft
etui
Controleert het verschil tussen het hele boekje, de buitenkant en één pagina.
Vul de goede woorden in
Mijn pen en potlood zitten in mijn etui.
Mijn potlood maak ik scherp met een puntenslijper.
In mijn schrift lees ik bladzijde 5 en ik trek een rechte lijn met een liniaal .
Juiste woorden: etui, puntenslijper, bladzijde, liniaal.
Woorden bij lessen en opdrachten
Deze woorden hoor je vaak tijdens het werken:
lesboek
werkboek
opdracht
uitleg
aantekening
Introduceer deze groep als woorden die horen bij leren en werken in de les.
Lesboek en werkboek
lesboek - boek met leerstof en uitleg. We lezen de tekst in het lesboek.
werkboek - boek waarin je opdrachten maakt. Maak oefening 3 in je werkboek.
Verschil: in een lesboek lees je vaak, in een werkboek schrijf of maak je opdrachten.
Dit verschil is belangrijk, omdat leerlingen deze woorden vaak door elkaar halen.
Opdracht, uitleg, aantekening
opdracht - werk dat je moet doen. De opdracht staat op het bord.
uitleg - woorden van de docent om iets duidelijk te maken. Luister goed naar de uitleg.
aantekening - iets wat je opschrijft om te onthouden. Ik maak een aantekening in mijn schrift.
Koppel de woorden aan een vaste volgorde: eerst uitleg, dan opdracht, daarna aantekeningen of antwoorden.
Nakijken en inleveren
nakijken - controleren of iets goed is. De docent kijkt mijn werk na.
inleveren - iets geven aan de docent. Je moet je werkboek aan het einde inleveren.
Verschil: eerst maak je werk, daarna lever je het vaak in. Daarna kan de docent het nakijken.
Noem dat leerlingen soms ook zelf iets nakijken, bijvoorbeeld met antwoorden op het bord.
In welk boek maak je meestal opdrachten?
lesboek
schrift
werkboek
rooster
Laat leerlingen het verschil tussen lesboek en werkboek actief gebruiken.
Vul de goede woorden in
De juf geeft uitleg over de som. Ze spreektrustig en duidelijk. De leerlingen luisteren naar haar.
Juiste woorden: uitleg, opdracht, aantekening, inleveren.
Samenwerken en praten
Woorden die horen bij samen werken in de klas:
overleggen
samenwerken
Houd het verschil klein en duidelijk: praten om af te spreken tegenover echt samen aan het werk zijn.
Overleggen en samenwerken
overleggen - met elkaar praten om iets af te spreken. Wij overleggen eerst wie wat doet.
samenwerken - samen aan dezelfde taak werken. Wij werken samen aan de opdracht.
Verschil: bij overleggen praat je samen; bij samenwerken doe je de taak samen.
Geef een klassensituatie: eerst overleggen in een tweetal, daarna samenwerken aan een poster of opdracht.
Wat doe je eerst: overleggen of samenwerken?
Bespreek dat overleggen = samen praten om af te spreken, en samenwerken = samen aan dezelfde taak werken. Een goed antwoord noemt beide woorden of beschrijft eerst praten/afspreken en daarna samen doen.
Wat betekent overleggen?
samen praten
werk inleveren
lessen plannen
alleen schrijven
Controleert het kleine maar belangrijke verschil met samenwerken.
Deze slide heeft geen instructies
Mensen en afspraken op school
Deze woorden gaan over de school zelf:
kluisje
rooster
afwezig
voldoende
conciërge
Dit zijn woorden die leerlingen nodig hebben om schoolregels, tijden en mensen in het gebouw te begrijpen.
Kluisje en rooster
kluisje - klein kastje op school voor je spullen. Mijn jas ligt in mijn kluisje.
rooster - overzicht van lessen en tijden. Op mijn rooster zie ik dat ik om 10 uur rekenen heb.
Rooster kan voor NT2-leerlingen abstract zijn; benadruk dat het een planning van lessen is.
Afwezig, voldoende, conciërge
afwezig - er niet zijn. Ali is vandaag afwezig.
voldoende - goed genoeg. Voor taal heb ik een voldoende.
conciërge - persoon die veel regelt in het schoolgebouw. De conciërge helpt als een deur dicht is.
Bij voldoende kun je kort koppelen aan cijfers of beoordeling: niet perfect, maar wel goed genoeg.
Woorden onthouden met de woorddriehoek
Met de woorddriehoek leg je een woord goed vast:
het woord
de betekenis in eigen woorden
een voorbeeldzin
Zo leer je niet alleen wat een woord is, maar ook hoe je het gebruikt.
Gebruik dit als vaste strategie voor woordenschat. De drie delen moeten simpel en in leerlingentaal blijven.
Voorbeeld van een woorddriehoek
Woord: lesboek
Betekenis in eigen woorden: boek waar je informatie en uitleg in leest
Voorbeeldzin: Wij lezen bladzijde 8 in het lesboek.
Model één voorbeeld hardop. Laat zien dat de betekenis niet uit het woordenboek hoeft te komen, maar in eenvoudige eigen woorden mag.
Belangrijke verschillen
lesboek ↔ werkboek: lezen en leren ↔ opdrachten maken
nakijken ↔ inleveren: controleren ↔ aan de docent geven
overleggen ↔ samenwerken: samen praten ↔ samen doen
schrift ↔ bladzijde: het hele boekje ↔ één pagina
Deze contrasten helpen leerlingen om woorden actief te gebruiken zonder verwarring.
Wie helpt vaak in het schoolgebouw?
conciërge
bladzijde
werkboek
voldoende
De afleiders zijn woorden uit dezelfde les, maar geen personen.
Vul de goede woorden in
In mijn zie ik wanneer ik rekenen heb. Mijn jas ligt in mijn . Als een leerling er niet is, is die . Voor een toets is een voldoende goed genoeg.
Juiste woorden: rooster, kluisje, afwezig, voldoende.
Kies 1 woord voor een woorddriehoek.
Laat leerlingen één woord kiezen en de drie delen noemen: het woord, betekenis in eigen woorden en een voorbeeldzin. Bespreek of de betekenis eenvoudig en duidelijk is.
Welk nieuw woord onthoud jij het best?
Reflectie zonder fout antwoord. Laat leerlingen benoemen welk woord of verschil is blijven hangen.
Wat hielp jou vandaag het meeste?
Reflectie zonder fout antwoord. Stimuleer korte antwoorden over wat hielp: voorbeelden, verschillen, woorddriehoek, plaatjes of oefenen.
Begrippenlijst
etui - doosje of tasje voor pennen en potloden
puntenslijper - ding waarmee je een potlood scherp maakt
liniaal - hulpmiddel om te meten of rechte lijnen te trekken
schrift - boekje waarin je schrijft
kaft - buitenkant of beschermhoes van een boek
bladzijde - één pagina in een boek of schrift
kluisje - klein kastje op school voor je spullen
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
rooster - overzicht van lessen en tijden
lesboek - boek met leerstof en uitleg
werkboek - boek waarin je opdrachten maakt
opdracht - werk dat je moet doen
uitleg - woorden die iets duidelijk maken
aantekening - iets wat je opschrijft om te onthouden
nakijken - controleren of iets goed is
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
inleveren - iets geven aan de docent
overleggen - met elkaar praten om iets af te spreken
samenwerken - samen aan dezelfde taak werken
afwezig - er niet zijn
voldoende - goed genoeg
conciërge - persoon die veel regelt in het schoolgebouw
Deze slide heeft geen instructies
