De Nederlandse staat uitgelegd
De Nederlandse staat uitgelegd
Onderdelen in deze les
De Nederlandse staat uitgelegd
Wat weet jij al over het bestuur van Nederland?
Leerdoel
Aan het einde van deze les kun je de belangrijkste onderdelen van het Nederlandse staatsbestel benoemen en uitleggen hoe wet- en regelgeving tot stand komt.
Nederland als gedecentraliseerde eenheidsstaat
In Nederland hebben gemeenten en provincies eigen taken, maar de landelijke overheid heeft uiteindelijk het hoogste gezag.
De trias politica uitgelegd
De macht in Nederland is verdeeld over drie machten: wetgevend, uitvoerend en rechterlijk. Dit voorkomt machtsmisbruik.
Eerste en Tweede Kamer
Keurt wetten goed of af. 75 leden, indirect gekozen.
Eerste Kamer
Bespreekt en maakt wetsvoorstellen. 150 leden, direct gekozen.
Tweede Kamer
De Staten-Generaal
Samen vormen Eerste en Tweede Kamer de Staten-Generaal, het Nederlandse parlement.
De regering van Nederland
De regering bestaat uit de Koning en de ministers. Zij zijn verantwoordelijk voor het besturen van het land.
De Koning en zijn rol
De Koning is een deel van de regering, maar heeft vooral een ceremoniële rol.
Ministeries en ministers
Elke minister leidt een ministerie. Ministeries voeren beleid uit en ontwikkelen nieuwe regels.
Minister zonder portefeuille
Soms is er een minister zonder ministerie; die heet minister zonder portefeuille. Voorbeeld: minister voor Rechtsbescherming.
Staatssecretaris en kabinet
Een staatssecretaris neemt een deel van het werk van een minister over. Samen vormen ministers en staatssecretarissen het kabinet.
De Raad van State
Geeft advies over wetten en regeert als hoogste bestuursrechter bij geschillen tussen burgers en overheid.
Wetgeving: formeel en materieel
Formele wet: tot stand gekomen door regering en Staten-Generaal. Materiële wet: regels met algemene werking.
Regelgeving: AMvB, attributie en delegatie
Algemene maatregel van bestuur: landelijke uitvoeringsregels.
Attributie, delegatie & subdelegatie
Attributie: toekennen bevoegdheid. Delegatie: overdragen bevoegdheid. Subdelegatie: verder delegeren.
AMvB
Ministeriële regeling en lokale verordening
Ministeriële regeling: regels van een minister, meestal details. Lokale verordening: regels van provinciale/gemeentelijke overheden.
Provinciale Staten en Commissaris van de Koning
Provinciale Staten maken regels in de provincie. De Commissaris van de Koning is de voorzitter van Gedeputeerde Staten.
Gedeputeerde Staten & provinciale verordening
Gedeputeerde Staten vormen het dagelijks bestuur. Zij stellen samen met Provinciale Staten provinciale verordeningen op.
Gemeente: raad, college, burgemeester
Gemeenteraad legt lokale regels vast. Het college en de burgemeester voeren ze uit. De burgemeester is voorzitter.
Veiligheidsregio en driehoeksverhouding
De burgemeester is voorzitter van de veiligheidsregio. Lokaal werken burgemeester, politie en OM samen (driehoek).
Gemeentelijke & noodverordeningen
Noodverordening & procedure
Bij spoed kan burgemeester (tijdelijk) regels stellen via noodverordening. Procedure: overleg, besluit, publicatie.
Regels op lokaal niveau, vastgesteld door de gemeenteraad.
Gemeentelijke verordening
Wet- en regelgeving: begrippen
‘Bij wettelijk voorschrift’ betekent: alleen regels die in de wet staan. ‘Alleen bij wet’ betekent: alleen in formele wet geregeld.
Samenvatting en reflectie
Je kent nu de basis over het Nederlandse staatsbestel. Kun jij uitleggen wie wat doet en hoe een noodverordening werkt?
