Evolutie in populaties

Evolutie in populaties

4 vwo 2026

1 / 22
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolvwoLeerjaar 4

In deze les zitten 22 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Evolutie in populaties

4 vwo 2026

Evolutie op microniveau: Mammilaria gaumeri

Leerdoelen

  • Je kunt de allelfrequente in een populatie bepalen of berekenen.

  • Je kunt de regel van Hardy Weinberg toepassen in verschillende contexten en uitleggen wanneer deze wel en wanneer deze niet toegepast mag worden.

Opdracht

Teken in de kaart van Nederland 3 populaties duinkonijnen (Oryctolagus cuniculus), een populatie van 10, en 15 van 5 konijnen.

  • Konijnen hebben twee allelen voor vachtkleur: Bruin (B) en wit (b)

  • Het witte allel komt veel minder vaak voor dan het bruine in de natuur.

  • Verdeel over alle konijnen de volgende aantallen allelen: 56 bruine en 4 witte

  • In welke populatie is de kans het grootst op witte konijnen? En over 5 jaar?





Geneflow in Ensatina eschscholtzii

Twee allelen voor bloemkleur: CR voor rood en CW voor wit.

10 bloemen:

5 rode, 4 roze en 1 witte


Hoeveel allelen CR en CW

Zijn er in de populatie?

Allelfrequentie in een populatie

  • De aantallen allelen in de populatie zijn:

  • CR 2 x 5 rood (van de rode bloemen) + 4 x rood van de roze bloemen = 14 rode allelen

  • CW 2 x 1 wit (van de witte bloem) + 4 maal wit van de roze bloemen = 6 witte allelen

  • Totaal 20 allelen; klopt want er zijn 10 individuen.


Hoe ziet de genenpool van een populatie eruit op de lange termijn?

  • Geen natuurlijke selectie

  • En dat alle individuen dezelfde kans hebben om met alle andere nakomelingen te krijgen (geen seksuele selectie).


  • De kans op CR is 14/20 =7/10 = 0,7 ofwel p(CR )=0,7

  • De kans op CW is 6/20 = 3/10 =0,3 ofwel p(CW)=0,3




Hardy Weinberg

  • P= allelfrequentie dominante gen (A)

  • Q= allelfrequentie recessieve allel (a)

  • Ouder generatie (populatie niveau) p+q =1

  • Bij willekeurige genen uitwisseling:






  • Dus: verdeling over de populatie: p2 +2pq +q2



Een populatie is in een Hardy-Weinberg-evenwicht. In deze populatie komen twee allelen van een bepaald gen voor: B en b. De allelfrequentie van B is 0,7.


  • Wat is de frequentie van allel b?


A

0,7

B

0,3

C

0,21

D

0,021

Een populatie is in een Hardy-Weinberg-evenwicht. In deze populatie komen twee allelen van een bepaald gen voor: B en b. De allelfrequentie van B is 0,7.

  • Wat is de frequentie van homozygote recessieve individuen?

A

0,49

B

0,021

C

0,09

D

0,9

Wat kan het Hardy Wienberg evenwicht verstoren?

Selectie druk (natuurlijke selectie)

  • Gunstige mutaties worden talrijker in een populatie, de allelfrequentie van deze allelen neemt toe onder invloed van omgevingsfactoren.

genetic drift 1

Genetic drift 2

Geef een voorbeeld van een situatie waarbij genetic drift plaats heeft gevonden/ zou plaats kunnen vinden

Huiswerk

  • Maak opdracht 44, 45, 47, 51, 58.



Wat is de kans op een resus antagonisme in een populatie waarbij d=0,4

  • Allelfrequentie van resus factor negatief: d = 0,4


  • Bij 7,68% van de zwangerschappen in Midden-Europa is een resusnegatieve vrouw zwanger van een kind, verwekt door een man met het genotype Dd

  • Bij 5,76% van de zwangerschappen in Midden-Europa is een resusnegatieve vrouw zwanger van een kind, verwekt door een man die homozygoot resuspositief is.

Vraag

Bij hoeveel procent van de zwangerschappen in Midden-Europa treedt resusantagonisme op?

Oplossing

  • Hardy Wienberg: p2+2pq+q2

  • Resus negatief (dd) = q2 = 0.4*0,4= 0,16 = 16 %

  • Genotype DD = 0.6*0.6 = 0.36 = 36%

  • Genotype Dd = 2*0.4*0.6 = 0.48 = 48%

  • Resusantagonisme + moeder = dd Vader: DD of Dd

  • 7.68% dd x Dd Kans op resus pos kind is: 50% van deze.

  • ½*7.68 +5.76 = 3.84+5.76=9.6%


Samenvatting ontstaan van nieuwe soorten


Genetische variatie



soortvorming