Observeren en observatieplan
Observeren en observatieplan
De opdrachten
Deelopdrachten
1. Inventariseren van zorg/ondersteuningsbehoeften
2. Observeren van gedrag en rapportage
3. Kennis van ziektebeelden en andere disciplines
Afronding beroepsopdracht
Je hebt van 1 cliënt een zorg- of ondersteuningsvraag geformuleerd aan de hand van diverse bronnen (minimaal 3 bronnen ingezet waarvan 1 het observatieverslag is).
Maak een afspraak met je werkbegeleider en onderbouw de verkregen informatie in een gesprek.
Deelopdracht 1 Zorgvrager in kaart brengen
Hoe ver ben je?
Afspraken met werkbegeleider gemaakt over client?
Welke instrument gebruik je?
Upload het product over de zorgvrager als bijlage bij deze opdracht. Zorg dat je de privacy van de zorgvrager waarborgt!
Afronding beroepsopdracht
Je hebt van 1 cliënt een ondersteuningsvraag onderzocht aan de hand van diverse bronnen (minimaal 3 bronnen ingezet waarvan 1 observatie).
Maak een afspraak met je werkbegeleider en onderbouw de verkregen informatie uit minimaal 3 bronnen in een gesprek.
Je kan aantonen dat je minimaal 3 bronnen (waarvan 1 observatie) hebt ingezet om de ondersteuningsvraag van 1 cliënt te onderzoeken
Je kan onderbouwen hoe je actief relevante informatie over de zorgvrager hebt verzameld door observatie en vanuit diverse bronnen
Je kan onderbouwen hoe je belangstelling en betrokkenheid bij de zorgvrager en naastbetrokkenen hebt getoond
Je kan onderbouwen hoe je bij de zorgvrager en naastbetrokkenen een duidelijk beeld hebt gekregen van de situatie, mogelijkheden, beperkingen, ondersteuningsvragen, wensen en verwachtingen
Je kan onderbouwen welke gegevens relevant zijn voor de ondersteuningsvraag
Deze les
Terugblik deelopdracht 1
Uitleg deelopdracht 2
Wat is observeren
Wat is interpreteren van gegevens
Werken aan deelopdracht 1 en 2
Deelopdracht 2 Observeren
Maak een observatieplan en observeer het gedrag van een cliënt aan de hand van dit observatieplan. Voor informatie over observeren en het maken van een observatieplan ga je naar de Google Site: Observeren.
Na afloop van de observatie schrijf je een observatieverslag. In dit verslag staat het volgende:
Wat is er gebeurd in de situatie(s) die je hebt geobserveerd van de zorgvrager?
Wat heb je aan gedrag gezien?
Wat heb je gehoord van je zorgvrager?
Upload de rapportage met daarin het observatieplan als bijlage bij deze opdracht en stuur een feedbackverzoek naar de vakdocent.
Deelopdracht 2
Google site observeren
rapportage
wat neem je waar?
Wat zie je?
Zijn de lijnen recht of krom?
Welke oranje stip is groter?
Waarom verzamelen we gegevens?
We willen precies vast kunnen stellen welke zorgvraag de cliënt heeft
We krijgen in beeld welke zorg we moeten bieden
Bijvoorbeeld:
Geertje Nanninga (39) woont op een eenheid met bewoners met een meervoudige handicap. Geertje wordt geholpen bij het wassen onder de douche. Ze struikelt en glijdt uit, waarbij ze haar hoofd flink stoot tegen de douchebak. Haar pols is dik en doet erge pijn.
Wat zou je willen vragen?
Vragen aan Geertje
Kan Geertje nog alle vragen beantwoorden
Zoals: kan je vertellen waar je bent. Hoe oud ben je, etc.
Is Geertje links - of rechtshandig?
Ze is rechtshandig
Is Geertje in staat om haar eigen boterham te snijden, zichzelf te wassen en aan te kleden?
Nee, niet geheel zelfstandig
Op deze manier kun je nagaan welke zorg nodig is.
In het voorbeeld is dit:
De arts in consult vanwege de pijn aan haar hoofd
Brood smeren en in stukjes snijden zodat hij zelf met een vork kan opeten
meer ondersteunen met wassen en aankleden
Observeren van pijnklachten
Wat zijn informatiebronnen?
1. De cliënt zelf
Hij kan uitleggen hoe hij zich voelt en wat dit voor hem betekent
2. De familie en andere naasten
Zij kunnen aanvullende gegevens verstrekken, vooral al mensen zich niet goed kunnen uitdrukken
3. Literatuur onderzoek
Je kunt lezen wat er al bekend is over een bepaalde ziekte, aandoening
4. Consult van andere disciplines in de gezondheidszorg
Fysiotherapeuten, huisarts, wijkverpleegkundigen
Observeren en interpreteren van gegevens
Je observeert door gebruik te maken van alle zintuigen
Bedenk bij alle zintuigen een voorbeeld:
Oren:
Ogen:
Tast:
Reuk:
Observatieplan
Stap 1 Bepaal de beginsituatie
Stap 2 Verzamel de achtergrondgegevens
Stap 3 Bepaal het doel en de doelgroep
Stap 4 Maak observatievragen
Stap 5 Kies een manier van registreren
Stap 6 Bepaal de observatiemethode
Stap 7 Bepaal de observatiedata en – tijdstippen
Stap 8 Kies een manier van rapporteren
Stap 9 hulpmiddelen
Hulpmiddel deelopdracht 2, het observatieplan
Stap 1 bepaal de beginsituatie
Voordat je begint met observeren, vraag je je af wat je gaat observeren en van welke situatie of welk probleem je uitgaat. Dit schrijf je kort maar helder op.
Stap 2 Verzamel de achtergrondgegevens Je verzamelt alle gegevens die nodig kunnen zijn. Dat kan naast de naam en leeftijd veel meer zijn. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de gezinssituatie, de omstandigheden binnen de groep en de tijdstippen waarop de persoon aanwezig is.
Stap 3 Bepaal het doel en de doelgroep Je schrijft altijd op wie je gaat observeren en met welk doel. (Het doel moet duidelijk zijn en mag geen vragen meer oproepen).
Stap 4 Maak observatievragen Als je besluit tot observatie over te gaan, dan stel je jezelf een aantal observatievragen. Deze kunnen je helpen enige structuur aan te brengen in de observatie
Stap 5 Kies een manier van registreren Als je nog niet precies weet wat je zoekt, of als je zoveel mogelijk verschillende gegevens wilt verzamelen, dan kies je voor de beschrijvende observatie. Een beschrijvende observatie is een soort ‘opstel’ waarin je beschrijft wat je waarneemt.
Bij een observatieschema weet je van tevoren al op welk soort gedrag je gaat letten. Vervolgens noteer je of dat gedrag zich voordoet. Wil je goed gebruik kunnen maken van een observatieschema dan moet je dus exact weten waar je naar op zoek bent.Het observatieschema heeft vaak de vorm van een aankruis- of vragenlijst. Je kruist aan welk gedrag of welke handeling je waarneemt. Je vult data of tijdstippen in van het waargenomen gedrag of je beantwoordt de vragen.
Stap 6 Bepaal de observatiemethode
Bij een participerende· observatie neemt de observator zelf deel aan de te observeren situatie.
Bij een niet-participerende observatie ben je uitsluitend toeschouwer.
Bij een gestructureerde observatie bepaal je vooraf welk gedrag je gaat observeren, in welke omgeving, de interactie tussen welke mensen enzovoort. Dit is een selectieve observatie.
Bij een ongestructureerde observatie kijk je meer naar algemene aspecten van gedrag. Je wilt een algemeen beeld krijgen van een cliënt.
Dus dan krijg je de volgende opties:
1 Een participerende gestructureerde observatie 2 Een participerende ongestructureerde observatie 3 Een niet-participerende gestructureerde observatie 4 Een niet-participerende ongestructureerde observatie
Hulpmiddel deelopdracht 2, het observatieplan
Stap 8 Kies een manier van rapporteren Nadat je alle gegevens hebt geregistreerd, moet je ze interpreteren. (betekenis geven aan dat wat je hebt waargenomen). Vervolgens kies je op welke manier je de conclusies, aanbevelingen of voorstellen wilt rapporteren. Ook is het belangrijk te weten aan wie je rapporteert. Je moet immers altijd rekening houden met je doelgroep. Daardoor zal een rapportage aan ouders er anders uitzien dan een rapportage aan de (ortho)pedagoog. De keuze voor de manier van rapporteren wordt al gemaakt voordat je met het observeren begint.
Stap 9 hulpmiddelen
Je zintuigen
Audio (geluidsopname) en video (geluid- en beeldopname)
Spelmaterialen (bij kinderen)
Observatieformulieren
Uitvoering
Als het plan is ingevuld en goedgekeurd door je stagebegeleid(st)er, kan je de observatie (zoals bedacht in het plan) uitvoeren.
Hier laat je je aantekeningen zien bij de beschrijvende observatie.
Denk bij een beschrijvende observatie aan je observatie doel, observatie vragen. Rapporteer dus daarop).
Als je gebruik hebt gemaakt van een observatieschema dan laat je die hier zien.
Interpreteren van gegevens
Bij het interpreteren van gegevens geef je betekenis aan de gegevens die je verzamelt
Dit doe je als alle gegevens verzameld zijn.
Bv. je meet bij een cliënt een temperatuur van 39,5 ºC, dit kun je interpreteren als koorts
Bedenk dat je het ook fout kunt hebben
Bv. jouw cliënt heeft een rode gelaatskleur. Je interpreteert dit als boos. Dit hoeft niet zo te zijn. De cliënt kan ook geschrokken zijn of heeft het erg warm.
Objectieve en subjectieve gegevens
Lees het volgende stukje:
Het is etenstijd in de Rietvogel. De verstandelijk gehandicapte Timo (15), weigert te eten. Hij huilt en duwt het bord van zich af. “Nou, nou Timo je bent behoorlijk tegendraads vandaag!”, zegt Antoine, de groepsleider, en biedt Timo nogmaals een hapje aan. Timo slaat Antoine de lepel uit handen en huilt nog harder. De andere bewoners worden er onrustig van. “Nou Timo, je hebt weer een van je buien, zeker merkt Antoine geïrriteerd op. “Ga jij maar naar je kamer!” Salma, Antoines collega brengt Timo naar zijn kamer. Het valt haar op dat Timo steeds naar zijn hals grijpt en moeilijk slikt. Ze besluit naar zijn keel te kijken en ziet dat Timo’s keel flink rood ziet. Geen wonder dat Timo niet wil eten, denkt ze; het slikken doet hem veel pijn.
Welke observaties zijn er gedaan en hoe zijn deze geïnterpreteerd?
Hij weigert te eten Hij is lastig
Grijpt naar zijn hals, slikt moeilijk, keel is rood Hij heeft pijn bij het slikken
Objectieve gegevens:
worden door anderen op dezelfde manier waargenomen.
Denk aan: zijn rode keel
Subjectieve gegevens:
Worden door iemand persoonlijk beleefd en geuit.
Opdracht Dulon online
Na afloop van de observatie schrijf je een rapportage. In de rapportage staat o.a.:
welke informatie je hebt verzameld en
geef je aanbevelingen voor het vervolg van de zorg en/of begeleiding.
Let op: het observatieplan is een bijlage in de rapportage. Je kan informatie uit het observatieplan gebruiken bij het schrijven van de rapportage.
Rapportage
Welke afspraken zijn gemaakt over rapporteren?
Het doel van rapporteren, of met een ander woord verslaglegging, is het ondersteunen van goede zorgverlening.
Je schrijft op wat je observeert of signaleert,
welke zorg je met welk doel verleent, en hoe die zorg verloopt.
Je waarborgt de continuïteit en kwaliteit van de zorg en je voorkomt fouten.
Wettelijke kaders
WGBO
Hulpverleners moeten op grond van de WGBO in het cliëntendossier alle gegevens over de gezondheid van de patiënt en de uitgevoerde handelingen noteren die noodzakelijk zijn voor een goede zorgverlening; andere stukken die dergelijke gegevens bevatten moeten ook in het dossier opgenomen worden.
Tuchtrechter
wie welke handelingen heeft verricht en wie het verslag heeft geschreven - het verpleegkundige proces en het verloop daarvan, het doel, de reden en de frequentie van de zorgverlening, en (de uitkomsten van) observaties en metingen
Beroepscode Op grond van de Nationale Beroepscode van Verpleegkundigen en Verzorgenden moeten zorgprofessionals vastleggen welke informatie is gegeven aan de zorgvrager (en/of zijn vertegenwoordiger) en welke afspraken zijn gemaakt.
SOEP of SOAP
Subjectief: Informatie afkomstig van de cliënt zelf: Wat zegt de cliënt over zijn/haar eigen belevingen (of wat zegt familie)?
Objectief: Directe observatie van de situatie door jou: het gedrag van de cliënt zoals jij dit waarneemt.
Analyse/ Conclusie getrokken uit subjectieve (S) en objectieve (O) Evaluatie: gegevens die je hebt verzameld: wat denk je dat er aan de hand is?
Plan: Plan dat is uitgevoerd of uitgevoerd moet worden: wat ga je doen? Wat is de reactie van de cliënt hierop? Hoe moet er verder gehandeld worden?
VOORBEELD RAPPORTAGE VOLGENS SOAP/SOEP:
S: Mevrouw vertelt me dat haar vinger tussen de deur heeft gezeten
O: De vinger van mevrouw is dik en blauw, paars verkleurd
A/E:Vermoedelijk heeft mevrouw met haar vinger tussen de deur gezeten, zij heeft pijnklachten
P: Ik heb mevrouw gerustgesteld en haar vinger onder de kraan laten houden. Dokter gebeld voor overleg. Hij komt vanmiddag naar de vinger kijken.
Oefening
Hoe zou jij deze situaties rapporteren volgens de SOAP (of SOEP)-methode?
Mevrouw verliest gewicht en heeft weinig eetlust. Je hebt haar daarom haar lievelingseten gegeven.
Dhr. K. heeft een heupoperatie ondergaan, dhr. zegt veel pijn te hebben en wil bij navragen niet uit bed komen.
Meneer was erg agressief naar jou tijdens de verzorging. Je hebt hem daarom niet meer verder geholpen.
Maak deelopdracht 2 door:
Het observatieschema in te vullen
Schrijf een rapportage volgens SOEP/SOAP van de situatie
Domeinen Zorgleefplan
Om nu een ordening te krijgen van alle gegevens is er meestal een indeling gemaakt. In een zorgleefplan is dit de indeling:
het lichamelijke gevoel van welbevinden en gezondheid
Bv. je let op veranderingen in zorg voor de eigen hygiëne, verergeren van pijnklachten, veranderingen in de mobiliteit
de woon- en leefomstandigheden
Bv. Als verzorgende let je op veiligheid, ligt er geen los tapijt waar iemand makkelijk over kan vallen, is de woonomgeving schoon, kan de cliënt zelf uit bed komen of is een hoger bed noodzakelijk?
daginvulling volgens eigen interesse en onderhouden van sociale contacten (participatie)
Bv. je biedt ondersteuning bij het uitvoeren van hobby’s. Wat vond iemand vroeger leuk? Spelletjes doen, wandelen. Ook kijk je naar het sociale netwerk van de cliënt. Met wie heeft hij contact of zou hij dit misschien graag weer oppakken?
het mentale welbevinden van de cliënt als persoon
Bv. hoe staat iemand in het leven? Voelt iemand zich eenzaam?
.
11 Gezondheidspatronen Gordon
Patroon van gezondheidsbeleving en -instandhouding
Voedings- en stofwisselingspatroon
Uitscheidingspatroon
Activiteitenpatroon
Slaap- en rustpatroon
Cognitie- en waarnemingspatroon
Zelfbelevingspatroon
Rollen- en relatiepatroon
Seksualiteit- en voortplantingspatroon
Stressverwerkingspatroon
Waarden en levensovertuigingspatroon
Voorbeeld Anamnese volgens Gordon
Rollen- en relatiepatroon
Hoe ziet je familie en/ of gezin eruit?
Zijn er eventuele familie- en gezinsproblemen die je moeilijk vindt?
Hoe gaat je familie/gezin normaal gesproken met problemen om?
Zijn er mensen afhankelijk van jou voor bepaalde dingen?
Ben je aangesloten bij een vereniging, club of andere sociale groep?
Heb je goede vrienden?
Voel je je wel eens eenzaam (zo ja, hoe vaak)?
Gaat het goed op school?
Is je zakgeld/bijverdienste voldoende om rond te komen?
Voel je je opgenomen of voel je je geïsoleerd in de buurt waar je woont?