thema 6 - ecologie (p1,p2)

• newEditor
• Biologie
• Middelbare school
• vmbo t
• Leerjaar 3

Thema 6 - Ecologie

Overzicht

• paragraaf 1: Eten en gegeten worden

• paragraaf 2: Piramiden

• paragraaf 3: Koolstofkringloop en stikstofkringloop

• Paragraaf 4: Biologisch evenwicht

• Paragraaf 5: Aanpassingen bij dieren

• Paragraaf 6: Aanpassingen bij planten

P1 leerdoelen: eten en gegeten worden

1. Je kunt beschrijven dat bij fotosynthese energierijke stoffen ontstaan door energiearme stoffen

2. Je kunt de samenwerking beschrijven van fotosynthese en verbranding proces

3. Je kunt de voedselrelaties tussen organismen beschrijven

Fotosynthese en verbranding

= de samenwerking tussen planten en mensen/dieren

• (planten) fotosynthese: koolstofdioxide + water + zonlicht (energie) --> glucose + zuurstof

• (mensen/dieren) verbranding: glucose + zuurstof -> koolstofdioxide + water + energie

• energiearme stoffen: koolstofdioxide, water, zuurstof

• energierijke stoffen: glucose

Producenten, consumenten en reducenten

• producenten = planten

• consumenten = mensen/dieren

• reducenten = schimmels

• zij zijn voedsel voor elkaar -> voedselweb en voedselketen

Kringloop van produceten, consumenten en reducenten

• startpunt: producenten

• wordt gegeten door planteneters = consumenten van 1e orde

• planteneters worden gegeten door vleeseters = consumenten 2e orde

• reducenten = afvalstoffen -> energie arme stoffen bodem

Wat is een voedselketen?

A

Een groep planten

B

Een reeks organismen die elkaar opeten

C

Een kringloop van water

D

Een groep dieren

Welke organismen staan altijd aan het begin van een voedselketen?

A

consumenten

B

reducenten

C

producenten

D

bacterien

Wat gebeurt er bij fotosynthese?

A

Glucose wordt afgebroken

B

Energie komt vrij

C

Glucose wordt gemaakt

D

Zuurstof wordt gebruikt

Welke stof is energierijk?

A

Water

B

Koolstofdioxide

C

Zuurstof

D

Glucose

Wat gebeurt er bij verbranding in cellen?

A

Energie wordt opgeslagen

B

Energie komt vrij uit glucose

C

Zuurstof wordt gemaakt

D

Water verdwijnt

Wat is een voedselweb?

A

Een voedselketen

B

Alle voedselketens in een gebied

C

Alleen planten

D

Alleen roofdieren

Wat is een consument van de eerste orde?

A

Vleeseter

B

Alleseter

C

Planteneter

D

Reducent

Waarom zijn planten producenten?

A

Ze eten andere organismen

B

Ze maken energierijke stoffen

C

Ze breken stoffen af

D

Ze gebruiken geen energie

Wat gebeurt er met stoffen na afbraak door reducenten?

A

Ze verdwijnen

B

Ze worden opnieuw gebruikt door planten

C

Ze blijven in dieren

D

Ze worden zuurstof

Paragraaf 2 (piramiden): leerdoelen

1. Je kunt omschrijven wat piramiden van aantallen en piramide van biomassa

2. Je kunt beschrijven op welke manieren energie uit de voedselketen verdwijnt

Piramide van aantallen

= schema dat laat zien hoeveel individuen in elke schakel van een piramide voorkomen

Piramide van biomassa

= schema dat laat zien hoeveel energie er in elke schakel zit van een piramide

Aantallen

Biomassa

Paragraaf 2: in het kort

VMBO 3 | Ecologie | Basisstof 2. Piramiden | 8e editie

Maakwerk

• opdracht 1

• opdracht 2

Planning

• Uitleg paragraaf 5

• Maakwerk paragraaf 5

• Uitleg paragraaf 6

• Maakwerk paragraaf 6

Paragraaf 5 (luchtkwaliteit en luchtaandoeningen); leerdoelen

• Je kunt omschrijven wat er aan de hand is bij astma, bronchitis en longemfyseem

Astma

• Ademhalingsstelsel: luchtpijp, longen, bronchien, luchtpijptakjes en longblaasjes

• Astma = ontsteking van de bronchien

• Oorzaak =

• - erfelijke factoren

• - stoffen in de lucht die de luchtwegen kan irriteren (pollen, huisstofmijt, dieren haren etc  allergien)/ rook/ luchtvervuiling

• - licht aan hoe sterk je immuunsysteem is

• Gevolg = benauwdheid door ontstekingen in de bronchien

• Behandeling = medicaties (inhalatoren)  openen de luchtwegen

COPD

• COPD  een naam die wordt gegeven voor twee longaandoeningen (verzamelnaam)

• 1. chronische bronchitis

• 2. longemfyseem

• Chronische bronchitis = regelmatig ontstekingen wat leidt tot slijm ophoesten

• - chronisch = langblijvend

• - klachten = benauwdheid, slijmophoesten

• - behandeling: SMR, medicatie, gezond leeftstijl

• Longemfyseem = beschadiging van longblaasjes

• - gevolg; minder goede stofwisseling

• - klachten; vermoeidheid, kortademig, piepende ademhaling

• - oozaak; roken, erfelijkheid, blootstelling aan schadelijke stoffen

Maakwerk paragraaf 5

• Opdracht 1 t/m 7; bladzijde 219 t/m 223

Paragraaf 6 (gaswisseling bij dieren); leerdoelen

• Je kunt beschrijven hoe de gaswisseling plaatsvindt bij verschillende diergroepen

Gaswisseling bij dieren

• Gaswisseling kan bij dieren op drie manieren

• Door de longen

• - zoogdieren / vogels / reptielen / amfiibien

• Door de huid

• - amfibien / reptielen / insecten

• Door de kieuwen

• - vissen

Ademen met kieuwen

• Kieuw = ademhalingsorganen waarmee dieren onder water kunnen ademhalen

• Zuurstof opnemen (vanuit water)

• Koolstofdioxide afgeven (aan het water) vanuit kieuwdeksel

• Meeste zuurstof ?

• Meest koolstofdioxide?

Maakwerk paragraaf 6

• Opdracht 1 t/m 7; bladzijde 228 t/m 231