Delfts Blauw
Delfts Blauw: geschiedenis op een bord
Lesduur is: 15 minOnderdelen in deze les
Delfts Blauw: geschiedenis op een bord
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan uitleggen wat Delfts Blauw is, hoe het ontstond en hoe geschiedenis, handel en cultuur daarin samenkomen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen volgens jou bij Delfts Blauw?
Gebruik de woordwolk om voorkennis op te halen. Vraag kort door op woorden als blauw, borden, Nederland, porselein, molens of China.
Achtergrond informatie:
De VOC en de handel
De VOC werd opgericht in 1602
Deze organisatie handelde tussen Azië en Europa
Zo kwamen onder meer Chinese producten in Nederland terecht
Die handel ging ook samen met geweld en uitbuiting (video)
Verbind de VOC direct aan het onderwerp: zonder die handelsnetwerken was de invloed van Aziatisch porselein in Nederland veel kleiner geweest.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is Delfts Blauw?
Nederlands aardewerk met blauwe versiering op een witte ondergrond
Bekend van borden, tegels, vazen en kannen
Met de hand beschilderd of versierd in een herkenbare stijl
Benadruk dat het om aardewerk gaat en niet om echt Chinees porselein. Dat verschil komt later terug.
De inspiratie kwam uit China
Chinees blauw-wit porselein kwam via handelsroutes naar Europa
Rijke Europeanen vonden het kostbaar en bijzonder
Vooral de blauwe versieringen op wit vielen op
Deze slide heeft geen instructies
Waarom werd het populair?
Het zag er luxe uit
Het liet zien dat een eigenaar rijk en modieus was
Mensen wilden mooie voorwerpen in huis, niet alleen handige
Nederlandse makers zagen daardoor een kans voor een eigen variant
Deze slide heeft geen instructies
Waarom wilden Nederlandse makers een eigen blauw-witte variant maken?
Het was luxe en geliefd
Het was verplicht in Delft
Er waren geen ovens meer
Spanje verkocht het niet
Toetst het verband tussen populariteit van Chinees porselein en de kans die Nederlandse makers zagen. Afleiders sluiten aan bij historische termen uit de les, maar worden niet genoemd als oorzaak.
Maak de uitleg compleet
In de 17e eeuw vonden rijke Europeanen Chinees porselein bijzonder. Vooral de blauwe versieringen op een witte achtergrond vielen op. Nederlandse makers zagen daarin een kans voor een eigen variant.
Alle drie de kernwoorden komen letterlijk of bijna letterlijk terug op de voorgaande slides.
Van porselein naar aardewerk
Nederlandse pottenbakkers wilden het geliefde blauw-witte porselein namaken. Echt porselein was moeilijk te maken, dus ontwikkelden zij een eigen alternatief: aardewerk met een witte deklaag en blauwe beschildering. Zo ontstond een nieuwe Nederlandse stijl.
Deze slide heeft geen instructies
Waarom juist Delft?
Delft groeide in de 17e eeuw uit tot een belangrijk productiecentrum
Daar werkten veel ambachtslieden aan aardewerk
Het product werd bekend als Delfts Blauw
Deze slide heeft geen instructies
Welke organisatie handelde tussen Azië en Europa?
Republiek
VOC
ambacht
Spanje
Controleert basiskennis uit de slides over handel en invloed van de VOC.
Waarom werd Delfts Blauw niet van porselein gemaakt?
Bespreek antwoorden zoals: Nederlandse pottenbakkers maakten geen echt porselein, maar aardewerk met een witte deklaag en blauwe beschildering; zo ontstond een eigen Nederlandse stijl.
Deze slide heeft geen instructies
Wat gebeurde direct na het aanbrengen van de blauwe versiering?
De vorm maken
In de oven bakken
Motieven kiezen
Klei kneden
Toetst of leerlingen de volgorde van het maakproces begrijpen.
Vul de stappen van het maakproces in
Eerst maakte de pottenbakker een voorwerp van klei. Daarna kreeg het aardewerk een witte deklaag en werden blauwe motieven geschilderd. Tot slot werd het voorwerp in de oven gebakken.
De woorden zijn betekenisdragend en horen bij vaste stappen uit de les.
Welk motief past het meest bij typisch Nederlands Delfts Blauw?
Molen
Draak
Piramide
Palmboom
Deze slide heeft geen instructies
Meer dan alleen borden
Delfts Blauw werd ook gebruikt voor tegels, vazen, kannen en andere voorwerpen
De afbeeldingen gingen over natuur, dagelijks leven, reizen en smaak
Het aardewerk was dus ook een manier om verhalen en voorkeuren te laten zien
Deze slide heeft geen instructies
Je eigen ontwerp
Maak een Delfts Blauw bord in herkenbare blauw-witte stijl
Laat iets zien van Nederland of België, Nederlandse of Belgische geschiedenis of je eigen leven
Het ontwerp mag traditioneel én persoonlijk zijn
Koppel terug naar de lesinhoud: leerlingen passen nu de stijlkenmerken en historische inspiratie bewust toe.
Kies een onderwerp
landschappen, molens en tulpen
schepen, zeevaart en verre reizen
dieren, bloemen en planten
gebouwen of plaatsen in België of Nederland
tradities, feestdagen of iets uit je eigen leven
Deze slide heeft geen instructies
Denk als een ontwerper
Werk met een middenstuk en een decoratieve rand
Gebruik vooral blauw en wit
Denk aan herhaling, symmetrie en duidelijke lijnen
Deze slide heeft geen instructies
Van schets naar bord
Maak eerst een ontwerp op rond papier. Daarna zet je het ontwerp over op een wit keramisch bord met porseleinstiften. Vervolgens nemen we het mee naar huis om het af te bakken.
Maandag krijg je je bord weer terug.
Noem mondeling de veiligheidsregels rond oven, afkoelen en geschiktheid voor voedselcontact. Die hoeven niet volledig op de slide te staan.
Waar begin jij het liefst mee in je ontwerp?
Middenstuk
Randpatroon
Kleuren
Onderwerp
Deze slide heeft geen instructies
Welk onderwerp kies jij voor je bord?
Laat leerlingen kort toelichten welk onderwerp zij kiezen en hoe dat past bij Delfts Blauw: Nederlands, historisch of persoonlijk in blauw-witte stijl.
Aan de slag!
Deze slide heeft geen instructies
