Bewegende platen en vulkanen
Bewegende platen en vulkanen
Wat weet je al over breuken en vulkanen?
Leerdoel
Aan het einde van de les kun je de drie soorten breuken uitleggen, het ontstaan en de bouw van vulkanen beschrijven, en het verband leggen tussen breuken en vulkaanvorming.
Divergente breuk
Bij een divergente breuk bewegen aardplaten uit elkaar. Magma stijgt op en vormt nieuwe korst, vaak onder zee.
Convergente breuk
Bij een convergente breuk bewegen platen naar elkaar toe. Eén plaat duikt onder de andere, wat aardbevingen, gebergten en vulkanen veroorzaakt.
Transforme breuk
Bij een transforme breuk schuiven platen langs elkaar. Dit zorgt voor aardbevingen, maar meestal niet voor vulkanen.
Opbouw van een vulkaan
Een vulkaan bestaat uit een magmakamer, krater en kegel van gestolde lava, modder en stenen. Uitbarstingen vinden plaats bij hoge druk.
Stratovulkanen en schildvulkanen
Stratovulkanen
Ontstaan bij convergente breuk, taaie lava, steile helling en explosieve uitbarstingen.
Schildvulkanen
Ontstaan bij divergente breuk, vloeibaar lava, flauwe helling en rustige erupties.
Vulkanen op breuklijnen en hotspots
Vulkanen komen vooral voor op breuklijnen tussen aardplaten en bij hotspots waar magma door de korst heen breekt.
Woordenlijst over bewegende platen en vulkanen
Aardbevingen: Trillingen van de aardkorst die ontstaan door bewegingen van aardplaten.
Convergente breuk: Een plek waar aardplaten naar elkaar toe bewegen, wat kan leiden tot aardbevingen, gebergtevorming en vulkanen.
Divergente breuk: Een plek waar aardplaten uit elkaar bewegen, waardoor magma omhoog komt en nieuwe korst vormt.
Magmakamer: Een ondergronds reservoir van gesmolten gesteente onder een vulkaan.
Schildvulkaan: Een vulkaansoort met flauwe hellingen en rustige erupties, vaak gevormd bij divergente breuken.
Stratovulkaan: Een vulkaansoort met steile hellingen en explosieve uitbarstingen, vaak gevormd bij convergente breuken.
Transforme breuk: Een plek waar aardplaten langs elkaar schuiven, wat meestal aardbevingen veroorzaakt.
Uitbarsting: Een explosieve gebeurtenis waarbij magma, gas en as uit een vulkaan komen.
Vulkaan: Een opening in de aardkorst waar magma, gas en as naar buiten komen.
Vulkanische hotspot: Een plek waar magma door de aardkorst breekt, onafhankelijk van breuklijnen.
Slide heading
Bewegende platen en vulkanen
In deze les hebben we geleerd over de bewegingen van aardplaten en hun invloed op vulkanen. Aan het einde van de les kun je de drie soorten breuken uitleggen: divergente breuk, convergente breuk en transforme breuk. Ook hebben we de opbouw van vulkanen besproken en het verband tussen breuken en vulkaanvorming.
Bij een divergente breuk bewegen aardplaten uit elkaar, wat leidt tot het opstijgen van magma en de vorming van nieuwe korst, vaak onder zee. Een convergente breuk ontstaat wanneer platen naar elkaar toe bewegen, waarbij de ene plaat onder de andere duikt, wat aardbevingen, gebergten en vulkanen veroorzaakt. Bij een transforme breuk schuiven de platen langs elkaar, wat meestal aardbevingen, maar geen vulkanen veroorzaakt.
Vulkanen worden voornamelijk gevonden op breuklijnen en bij hotspots. Een vulkaan bestaat uit een magmakamer, krater en een kegel van gestolde lava. Stratovulkanen ontstaan bij convergente breuken met taaie lava en explosieve uitbarstingen, terwijl schildvulkanen bij divergente breuken ontstaan met vloeibare lava en rustige erupties.
Wat heb je geleerd?
De drie soorten breuken: divergente, convergente en transforme.
De opbouw en het ontstaan van vulkanen.
Het verband tussen breuken en vulkaanvorming.
Waar wil je meer over weten?
Hoe aardbevingen precies ontstaan.
Verschillen tussen stratovulkanen en schildvulkanen in detail.
Vragen?
Hoe beïnvloeden hotspots vulkaanvorming?
Woordenlijst over bewegende platen en vulkanen
Aardbevingen: Trillingen van de aardkorst die ontstaan door bewegingen van aardplaten.
Convergente breuk: Een plek waar aardplaten naar elkaar toe bewegen, wat kan leiden tot aardbevingen, gebergtevorming en vulkanen.
Divergente breuk: Een plek waar aardplaten uit elkaar bewegen, waardoor magma omhoog komt en nieuwe korst vormt.
Magmakamer: Een ondergronds reservoir van gesmolten gesteente onder een vulkaan.
Schildvulkaan: Een vulkaansoort met flauwe hellingen en rustige erupties, vaak gevormd bij divergente breuken.
Stratovulkaan: Een vulkaansoort met steile hellingen en explosieve uitbarstingen, vaak gevormd bij convergente breuken.
Transforme breuk: Een plek waar aardplaten langs elkaar schuiven, wat meestal aardbevingen veroorzaakt.
Uitbarsting: Een explosieve gebeurtenis waarbij magma, gas en as uit een vulkaan komen.
Vulkaan: Een opening in de aardkorst waar magma, gas en as naar buiten komen.
Vulkanische hotspot: Een plek waar magma door de aardkorst breekt, onafhankelijk van breuklijnen.
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.