5H 10.5 Gezonde voeding

• Biologie
• Middelbare school
• vmbo, mavo, havo, vwo
• Leerjaar 1-6

Voeding en vertering

10.1 Voedingsstoffen 
10.2 Het verteringsstelsel
10.3 Chemische vertering
10.4 Resorptie
10.5 Gezonde voeding 

BiNaS tabel 82

Leerdoelen 10.5

• Je kunt aangeven wat verantwoorde voeding is
• Je kunt aangeven wat de gezondheidsrisico's zijn van ongezonde of teveel voeding

Energie behoefte

Je hebt energie (kcal) nodig voor je basale stofwisseling = de energie die je lichaam in rust verbruikt. 

Daarnaast is hoeveel voeding je nodig hebt afhankelijk van je: 

• Gewicht/lengte
• Omgevingstemperatuur
• Leeftijd 
• Geslacht

Overgewicht / Overvoeding = meer eten dan dat je nodig hebt.

Ondergewicht = je eet minder dan je lichaam nodig heeft.

Ondervoeding = Je krijgt te weinig van bepaalde voedingsstoffen binnen.

Gezond gewicht?

Om te bepalen of je een gezond gewicht hebt kun je de BMI (Body Mass Index) bepalen.

BMI = gewicht in kg / lengte²(m²)

Cholesterol HDL ratio

Cholesterol -->  essentiële bouwsteen van o.a. celmembranen.

Teveel = probleem

Gevolgen --> afzetting binnenwand bloedvaten, 

waardoor de bloedvaten nauwer worden

Cholesterol; bouwstof celmembraan

• Wordt voornamelijk aangemaakt in de lever. 
• Aanvoer vanuit dierlijke producten in de voeding --> negatieve feedback in lever… bij teveel 

• Wordt vervoert in bloed in lipoproteïnen (vetten en proteïnen- verbindingen)
  

--> Deze combinatie zorgt ervoor dat het vet wel oplosbaar is in water (handig bij het transport dus)

Verschillende lipoproteïnen

We onderscheiden hieruit:

• VLDL --> very low density lipoprotein
• LDL --> Lage dichtheid lipoproteïne (vervoert cholesterol naar alle delen van het lichaam, kan leiden tot hart- en vaatziekten)
• HDL --> Hoge dichtheid lipoproteïne

(HDL neemt LDL cholesterol op --> naar 

lever voor afbraak --> via gal 

uitgescheiden)

Vetten

• Verzadigde vetzuren - dierlijke vetten (Vlees, eieren, melkproducten) --> verhogen LDL gehalte

• Onverzadigd - plantaardige vetten (noten, zaden) --> verhogen HDL gehalte

Verzadigd = Verkeerd

Onverzadigd = Oké

(V)LDL en HDL de dodelijke vetbalans?

Welke organen in het verterings-stelsel maken de enzymen voor
de vertering van zetmeel?

1. speekselklieren, galblaas en dunne darm
2. maag, galblaas en dunne darm
3. speekselklieren, twaalfvingerige darm en dunne darm
4. speekselklieren, alvleesklier en dunne darm

De vertering van voedingsstoffen start in:

1. mondholte
2. maag
3. 12-vingerige darm
4. dunne darm

Met je kiezen vermaal je eten
Wat voor vertering is dat

1. Chemische vertering
2. Mechanische vertering

Wat is vertering?

1. Energie in voedingsstoffen gebruiken om te bewegen
2. Voedingsstoffen opnemen in het bloed (of lymfe)
3. Voedingsstoffen gebruiken om cellen te bouwen
4. Voedingsstoffen klein maken

Waar start de vertering van koolhydraten?

1. Mondholte
2. Maag
3. Twaalfvingerige darm
4. Dunne darm

Met mechanische vertering bedoelen we...........

1. vertering door enzymen
2. Vertering door verteringssappen
3. Vertering door bacterien
4. Kauwen van voedsel met je gebit en kneden, mengen van de voedselbrij door de darmperistaltiek

Enzymen worden verbruikt tijdens de vertering

1. Waar
2. Niet waar

Sleep de enzymen naar de voedingsstoffen die ze verteren

Zetmeel

Eiwitten

Vetten

Geen van de 3

Amylase

Lipase

Pepsine

Gal

Peptidasen

Trypsine

Maltase

Lactase

Sacharase

Appelmoes is .......

1. Plantaardig
2. Dierlijk

Waar start de vertering van eiwitten?

1. mond
2. maag
3. slokdarm
4. twaalfvingerige darm

Waar start de vertering van vetten?

1. mond
2. maag
3. slokdarm
4. twaalfvingerige darm

Wat is de rol van voedingsvezels bij vertering?

1. zorgen voor oppervlakte vergroting
2. zorgen voor een goede darmperistaltiek
3. helpen bij vertering van vet
4. helpen bij vertering van koolhydraten

Wat is het nut van emulgeren voor de vertering van vetten?

1. zorgen voor vergroting van het oppervlak
2. zorgen voor verkleining van het oppervlak
3. verlagen van de pH
4. verhoging van de pH

Wat moet je eerst verteren om aan aminozuren te komen?

1. eiwitten
2. vetten
3. koolhydraten
4. mineralen

Je ziet hier een stukje dunne darm met een paar darmvlokken.
Wat is de reden dat de dunne darm plooien en darmvlokken heeft?

1. Dan gaat de voedselbrij langzamer door de darm
2. Dat zorgt voor oppervlaktevergroting waardoor er meer plek is voor stofwisseling
3. Dat zorgt voor betere darmperistaltiek
4. Dat zorgt voor een betere mechanische vertering

In de dikke darm wordt...

1. Water uit de voedselbrij gehaald
2. Eiwitten uit de voedselbrij gehaald
3. Koolhydraten uit de voedselbrij gehaald
4. Vitaminen uit de voedselbrij gehaald

Welke aminozuren MOETEN in de voeding aanwezig zijn?

1. essentiële aminozuren
2. niet-essentiële aminozuren

Huiswerk

Lezen 10.5

Maken opdracht 63 t/m 70

Herhalen en/of extra oefenen

Playlist video's

Oefenen Biologiepagina.nl