H14 - 14.4 t/m 14.7 De Algemene wet bestuursrecht

De Algemene wet bestuursrecht

1 / 35
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBeveiligingMBOStudiejaar 3

In deze les zitten 35 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

De Algemene wet bestuursrecht

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

Ik kan uitleggen welke plaats de Algemene wet bestuursrecht (Awb) heeft in het Nederlandse recht en wat deze wet beschrijft.

Deze slide heeft geen instructies

Plaats van de Awb in het recht

De Algemene wet bestuursrecht (Awb) hoort bij het bestuursrecht.


De wet regelt de algemene verhouding tussen:

  • de overheid

  • burgers

  • bedrijven


De Awb geeft dus de basisregels voor hoe bestuursorganen handelen en hoe burgers daartegen rechtsbescherming krijgen.

Benadruk dat het hier om algemene regels gaat die op veel verschillende bestuursrechtelijke situaties van toepassing zijn, niet om één speciaal beleidsterrein.

Waarover gaat de Awb?

De Awb bevat het grootste deel van de algemene regels over:

  • bestuurlijke besluitvorming

  • toezicht op naleving

  • sancties voor overtreders

  • bezwaar

  • beroep en hoger beroep

Deze slide heeft geen instructies

Waarom is de Awb belangrijk?

De Awb zorgt voor een uniforme procedure binnen het hele bestuursrecht.


Daardoor gelden vergelijkbare basisregels bij het nemen van besluiten én bij rechtsbescherming tegen die besluiten. Dat maakt het optreden van de overheid beter voorspelbaar.

Leg het verband met examentaal: uniforme procedurele regeling binnen het hele bestuursrecht met betrekking tot besluiten en rechtsbescherming.

Doelen van de Awb

De wetgever wilde met de Awb vier dingen bereiken:

  • eenheid in wetgeving

  • systematiseren en vereenvoudigen

  • codificatie van beginselen van behoorlijk bestuur

  • algemene voorzieningen regelen die niet in bijzondere wetten passen

Bij codificatie kun je kort noemen dat bestaande belangrijke bestuursrechtelijke uitgangspunten in de wet zijn vastgelegd.

Welk doel past het best bij de Awb?

A

Uniforme regels

B

Meer strafrecht

C

Privécontracten

D

Nieuwe belastingen

De Awb zorgt voor eenheid en uniforme procedures binnen het bestuursrecht. De andere opties horen niet bij de kern van deze wet.

Kern van de Awb

De Awb hoort bij het bestuursrecht en regelt de algemene verhouding tussen overheid, burgers en bedrijven. De wet geeft een uniforme procedure voor besluiten en rechtsbescherming.

bestuursrecht
burgers
uniforme procedure
strafrecht
rechters
privaatrecht
minister
klachtenprocedure

De drie kernbegrippen uit dit eerste blok zijn bestuursrecht, burgers en uniforme procedure.

Bestuursorgaan als kernbegrip

Het begrip bestuursorgaan is een centraal begrip in de Awb.


Alleen een bestuursorgaan kan een besluit nemen in de zin van de Awb. En alleen tegen zo’n besluit kan een burger meestal bezwaar of beroep instellen.

Maak expliciet dat zonder bestuursorgaan ook geen Awb-besluit bestaat. Dat is een belangrijke denklijn voor latere slides.

Wie zijn bestuursorganen?

  • de staat

  • provincies

  • gemeenten

  • waterschappen

Voorbeelden van organen

Overheden

  • minister

  • staatssecretaris

  • college van Gedeputeerde Staten

  • college van B en W

  • burgemeester

  • bestuur van een waterschap

Deze slide heeft geen instructies

Ook andere bestuursorganen

Niet alleen klassieke overheden zijn bestuursorgaan.


Ook een organisatie als het CBR kan bestuursbevoegdheden hebben, zoals het afgeven van rijvaardigheidsverklaringen.

Gebruik het CBR als voorbeeld van een orgaan dat voor leerlingen herkenbaar is. Benoem dat het afgeven van een rijvaardigheidsverklaring een bestuurlijke bevoegdheid is.

Wat is een besluit?

De Awb draait om het begrip besluit.


Volgens artikel 1:3 lid 1 Awb is een besluit:

een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan, inhoudende een publiekrechtelijke rechtshandeling.

Noem dat dit een examendefinitie is die leerlingen precies moeten herkennen.

Wanneer is iets een besluit?

Er is alleen sprake van een besluit als aan deze punten is voldaan:

  • het is schriftelijk

  • het komt van een bestuursorgaan

  • het heeft juridische gevolgen

  • die gevolgen liggen in het publiekrecht


Zonder deze kenmerken is er geen besluit in de zin van de Awb.

Deze slide heeft geen instructies

Wanneer is iets géén besluit?

Een beslissing is géén besluit als:

  • zij niet door een bestuursorgaan is genomen

  • zij alleen praktische gevolgen heeft

  • zij alleen privaatrechtelijke gevolgen heeft


Dan horen de rechten en plichten van de Awb daar niet automatisch bij.

Benadruk het onderscheid tussen juridische gevolgen en alleen feitelijke of praktische gevolgen.

Wanneer is iets een besluit volgens de Awb?

A

Mondeling en privaat

B

Schriftelijk en publiek

C

Praktisch en tijdelijk

D

Persoonlijk en mondeling

Een besluit moet schriftelijk zijn, van een bestuursorgaan komen en publiekrechtelijke rechtsgevolgen hebben.

Bestuursorgaan en besluit

Alleen een bestuursorgaan kan een besluit nemen in de zin van de Awb. Een besluit is een schriftelijke beslissing met juridische gevolgen in het publiekrecht. Heeft een beslissing alleen praktische gevolgen, dan is zij geen besluit.

bestuursorgaan
schriftelijke
publiekrecht
gemeenteraad
mondelinge
privaatrecht
advies
beleidsplan

Laat leerlingen goed zien dat vooral bestuursorgaan, schriftelijk en publiekrecht de dragende voorwaarden zijn.

Besluiten van algemene strekking

Sommige besluiten gelden algemeen en geven invulling aan een wettelijke norm naar plaats of tijd.


Ze lijken op wetgeving, maar zijn dat niet. Ze werken een bovenliggende regel uit, bijvoorbeeld uit de APV, ASV of wegenverkeerswetgeving.

Noem eventueel de term aanwijzingsbesluit als extra vaktaal, maar houd de kern op de slide bij besluiten van algemene strekking.

Voorbeelden algemene strekking

Voorbeelden zijn:

  • een alcoholverbodsgebied aanwijzen

  • dagen en tijden voor afval aanbieden vaststellen

  • een 30-kilometerzone instellen

  • een zone voor betaald parkeren vaststellen

Deze slide heeft geen instructies

Beschikking

Een beschikking is een besluit met individuele werking.


Het gaat om een schriftelijk besluit van een bestuursorgaan dat geldt voor één concreet geval en/of voor een bepaalde (rechts)persoon.

Koppel dit direct aan artikel 1:3 lid 2 Awb als verdieping voor de docent.

Voorbeelden van beschikkingen

Handhaving en overige

  • vergunning voor bouwen

  • vergunning voor kappen

  • vergunning voor bedrijfsactiviteiten

  • intrekking van vergunning of erkenning

Toestemming of intrekking

  • boetebeschikking

  • last onder dwangsom

  • bestuursdwangbeschikking

  • belastingaanslag

Maak duidelijk dat al deze besluiten rechten of plichten van één persoon of organisatie concreet veranderen.

Wat is een beschikking?

A

Algemene verordening

B

Besluit voor iedereen

C

Individueel besluit

D

Mondelinge waarschuwing

Een beschikking is een besluit met individuele werking voor één concreet geval of een bepaalde persoon.

Twee soorten besluiten

Een besluit van algemene strekking werkt een norm uit naar plaats of tijd, zoals een 30-kilometerzone. Een beschikking geldt voor één concreet geval, zoals een bouwvergunning. Beide zijn besluiten waartegen bezwaar mogelijk kan zijn.

algemene strekking
beschikking
besluiten
verordening
klacht
ambtenaar
strafzaak
contract

Controleer of leerlingen het onderscheid zien tussen algemene werking en individuele werking.

Rechtsbescherming tegen besluiten

De Awb geeft algemene procesregels voor bezwaar en beroep.


Dat is belangrijk, omdat besluiten van de overheid grote gevolgen kunnen hebben voor burgers en bedrijven.

Benadruk dat rechtsbescherming een kernfunctie van de Awb is.

Alleen tegen een besluit

Bezwaar en beroep zijn alleen mogelijk tegen een besluit.


Dat kan bijvoorbeeld gaan om:

  • een besluit van algemene strekking

  • een beschikking

  • andere Awb-besluiten met publiekrechtelijke rechtsgevolgen

Noem als contrast dat niet elke onvrede met de overheid automatisch onder bezwaar en beroep valt.

Wanneer kan het niet?

Bezwaar is niet mogelijk tegen:

  • wettelijke voorschriften, zoals verordeningen

  • een vermeende onbehoorlijke gedraging van een ambtenaar of bestuursorgaan


Voor onbehoorlijk gedrag bestaat een klachtenprocedure.

Benadruk dat een klachtenprocedure niet leidt tot hetzelfde bindende rechterlijke oordeel als beroep bij de bestuursrechter.

Wie mag bezwaar of beroep instellen?

Alleen een belanghebbende kan bezwaar of beroep instellen.


Een belanghebbende heeft:

  • een actueel belang

  • een persoonlijk en concreet belang

  • een rechtstreeks belang

Gebruik het voorbeeld van omwonenden bij een bouwvergunning om het begrip belanghebbende concreet te maken.

De normale rechtsgang

In het normale geval verloopt de rechtsgang zo:


bezwaar bij het bestuursorgaan → beroep bij de bestuursrechter → hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State

Noem dat bijzondere wetgeving soms een afwijkende procedure kent, maar dat dit het standaardoverzicht is.

Hoe maak je bezwaar?

Bezwaar maken gebeurt met een bezwaarschrift.


Dat bezwaarschrift wordt ingediend bij het bestuursorgaan dat het besluit nam. In de praktijk behandelt vaak een bezwarencommissie dit namens het bestuursorgaan.

Deze slide heeft geen instructies

Termijn en horen

Voor de bezwaarprocedure gelden twee belangrijke regels:

  • het bezwaarschrift moet binnen zes weken na bekendmaking van het besluit zijn ingediend

  • vóór de beslissing op bezwaar moeten belanghebbenden in beginsel worden gehoord

Benadruk dat van horen alleen in uitzonderlijke gevallen kan worden afgezien.

Geen schorsende werking

Het indienen van bezwaar stopt het besluit niet automatisch.


Het besluit blijft tijdens bezwaar en beroep in werking. Alleen in spoedeisende gevallen kan een belanghebbende een voorlopige voorziening vragen aan de voorzieningenrechter.

Leg het begrip schorsende werking kort uit: het besluit blijft gelden totdat anders is beslist.

Waar dien je een bezwaarschrift normaal in?

A

Bij de politie

B

Bij de rechtbank

C

Bij het bestuursorgaan

D

Bij de minister

Eerst bezwaar bij het bestuursorgaan dat het besluit nam; daarna pas eventueel beroep bij de bestuursrechter.

Bezwaar en rechtsbescherming

Alleen een belanghebbende kan bezwaar of beroep instellen tegen een besluit. Dat bezwaar gebeurt met een bezwaarschrift en moet binnen zes weken na bekendmaking zijn ingediend. Bezwaar heeft geen schorsende werking.

belanghebbende
bezwaarschrift
zes weken
schorsende werking
omwonende
dagvaarding
twee maanden
klachtenprocedure
vergunninghouder

Vier kernpunten uit dit blok: belanghebbende, bezwaarschrift, zes weken en geen schorsende werking.

Welk onderdeel van de Awb vond je het lastigst?

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

Algemene wet bestuursrecht (Awb) - wet met algemene regels voor de verhouding tussen overheid, burgers en bedrijven binnen het bestuursrecht

bestuursrecht - rechtsgebied dat regels geeft voor het handelen van bestuursorganen

bestuursorgaan - orgaan dat bevoegd is om besluiten in de zin van de Awb te nemen

besluit - schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan met publiekrechtelijke rechtsgevolgen

publiekrechtelijke rechtshandeling - handeling die binnen het publiekrecht rechten of plichten verandert

beschikking - besluit met individuele werking voor een concreet geval of een bepaalde persoon

besluit van algemene strekking - besluit dat een algemene norm nader invult, vaak naar plaats of tijd

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

bezwaar - schriftelijke procedure bij het bestuursorgaan tegen een besluit

beroep - procedure bij de bestuursrechter na de bezwaarfase

hoger beroep - vervolgstap na beroep, meestal bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State

belanghebbende - persoon met een actueel, persoonlijk, concreet en rechtstreeks belang

bezwaarschrift - schriftelijk stuk waarmee bezwaar wordt ingediend

hoorplicht - plicht om belanghebbenden in beginsel te horen vóór de beslissing op bezwaar

voorlopige voorziening - tijdelijke rechterlijke maatregel in een spoedeisende situatie

Deze slide heeft geen instructies