Deze slide heeft geen instructies
Welkom M2H bij Nederlands!
Open de les luchtig en duidelijk: deze eerste les draait om kennismaken, een eerste beeld van het vak en overzicht van wat leerlingen dit jaar kunnen verwachten.
Check in
Deze slide heeft geen instructies
Stelling van de dag:
Sociale media zouden pas toegankelijk moeten zijn vanaf 16 jaar.
Deze slide heeft geen instructies
Wat weten jullie nog van de vorige les?
Laat leerlingen kort terugkijken op wat ze geleerd hebben. Mogelijke punten: punt aan het eind, vraagteken bij een vraag, uitroepteken bij bevel/uitroep, komma logisch gebruiken.
Lesdoelen van deze les
Schrijf voor jezelf de volgende leerdoelen op:
Ik kan de inleiding, het middenstuk en het slot herkennen in een tekst.
Ik kan verschillende deelonderwerpen herkennen in een tekst.
Ik kan een kernzin van een tekst vinden.
Aan het einde van de les ga ik jullie na deze lesdoelen vragen!
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen volgens jou bij de opbouw van een tekst?
Gebruik de antwoorden om voorkennis op te halen, zoals begin, einde, alinea, onderwerp of kopje. Koppel daarna terug naar inleiding, middenstuk, slot en deelonderwerpen.
De drie hoofddelen
Inleiding: onderwerp wordt geïntroduceerd
Middenstuk: uitleg, voorbeelden en informatie
Slot: afronding of conclusie
Benadruk dat niet elke tekst letterlijk tussenkopjes heeft met deze namen. Leerlingen moeten de functie van een deel leren herkennen, niet alleen de labels.
De inleiding herkennen
Staat aan het begin van de tekst
Noemt vaak het onderwerp
Trekt de aandacht van de lezer
Geeft soms alvast aan waar de tekst over zal gaan
Deze slide heeft geen instructies
Het middenstuk herkennen
Bestaat meestal uit meerdere alinea's
In het middenstuk staat de meeste informatie
De verschillende deelonderwerpen worden hier uitgewerkt
Je ziet vaak uitleg, voorbeelden, feiten of argumenten
Koppel hier al voorzichtig naar het tweede leerdoel: deelonderwerpen zitten meestal in het middenstuk, vaak verdeeld over aparte alinea's of groepjes alinea's.
Het slot herkennen
Staat aan het einde
Rondt de tekst af
Herhaalt soms de hoofdgedachte
Geeft soms een conclusie, mening of advies
Deze slide heeft geen instructies
Niet elk deel is even lang
Een inleiding en een slot zijn vaak kort.
Het middenstuk is meestal het langst, omdat daar de schrijver het onderwerp verder uitlegt.
In het slot wordt de tekst kort samengevat en wordt de conclusie weerlegt.
Daarom helpt het om eerst te kijken waar in de tekst je bent.
Veel leerlingen denken dat elk deel evenveel alinea's heeft. Benoem dat tekststructuur om functie gaat, niet om gelijke lengte.
Welk deel van een tekst is meestal het langst?
de inleiding
het slot
de titel
het middenstuk
De distractors sluiten aan bij veelgemaakte verwarring: leerlingen letten soms op plaats of opmaak in plaats van functie. Het middenstuk is meestal het langst omdat daar de meeste informatie staat.
Vul de juiste woorden in.
De inleiding staat aan het begin en noemt vaak het onderwerp. In het middenstuk staat meestal de meeste informatie. Het slot staat aan het einde en rondt de tekst af.
Controleer of leerlingen de functie van de drie hoofddelen kennen en niet alleen de volgorde.
Wat zijn deelonderwerpen?
Een deelonderwerp is een kleiner onderwerp binnen de hele tekst.
Samen vertellen deelonderwerpen meer over het hoofdonderwerp.
Elk deelonderwerp krijgt vaak een eigen alinea of een paar alinea's.
Deze slide heeft geen instructies
Hoofdonderwerp en deelonderwerpen
Hoofdonderwerp: waar de hele tekst over gaat
onderwerp van de tekst-meestal 1 woord!
Deelonderwerpen: verschillende kanten van dat onderwerp
Meestal de tussenkopjes in een tekst!
Deelonderwerpen maken een tekst overzichtelijker
Zonder deelonderwerpen is een tekst moeilijker leesbaar.
Gebruik eventueel mondeling een eenvoudig voorbeeld, zoals 'sport' als hoofdonderwerp en 'training', 'voeding' en 'wedstrijden' als deelonderwerpen.
Zo herken je deelonderwerpen
In het kort:
Let op nieuwe alinea's
Kijk naar tussenkopjes
Zoek naar kernwoorden die terugkomen
Let op een nieuw aspect van hetzelfde onderwerp
Deze slide heeft geen instructies
Tussenkopjes als hulpmiddel
Een tussenkopje noemt vaak het deelonderwerp.
Het helpt de lezer om de tekst snel te overzien.
Niet elke tekst heeft tussenkopjes, maar als ze er zijn, geven ze duidelijke aanwijzingen.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een deelonderwerp?
een nieuw aspect
de laatste zin
de hoofdgedachte
een losse titel
Het juiste antwoord sluit aan bij de uitleg dat een deelonderwerp een kleiner onderwerp of aspect binnen het hoofdonderwerp is.
Vul de juiste woorden in.
Het hoofdonderwerp is waar de hele tekst over gaat. Deelonderwerpen laten verschillende kanten van dat onderwerp zien. Een nieuw deel begint vaak in een nieuwe alinea of onder een tussenkopje.
Deze invuloefening verbindt de kernbegrippen uit het tweede deel van de les: hoofdonderwerp, deelonderwerpen en alinea.
Wat gaan wij deze les doen?
Aan de slag met:
Uitleg: de inleiding, het middenstuk en het slot herkennen in een tekst.
Deelonderwerpen herkennen in een tekst.
Wat is een kernzin?
Zelfstandig werken
Deze slide heeft geen instructies
Kernzin? Wat is dat?
Een kernzin is de belangrijkste zin van een alinea. In deze zin staat kort waar de hele alinea over gaat. De andere zinnen geven meestal uitleg, voorbeelden of extra informatie.
Zo vind je de kernzin
Lees de hele alinea.
Vraag jezelf af: Waar gaat deze alinea vooral over?
Zoek de zin die daar het beste antwoord op geeft.
Controleer of de andere zinnen uitleg of voorbeelden bij die zin geven.
Deze slide heeft geen instructies
Dusss: zo vind ik de kernzin!
De kernzin staat vaak:
vooraan in de alinea;
soms achteraan als conclusie;
heel soms ergens in het midden.
Voorbeeld: Veel jongeren slapen te weinig. Ze blijven 's avonds lang op hun telefoon kijken. Daardoor zijn ze de volgende ochtend vaak moe op school.
De kernzin is: Veel jongeren slapen te weinig.
De andere zinnen leggen uit waardoor dat komt en wat het gevolg is.
Deze slide heeft geen instructies
Handige tip voor de toets
Handig om even voor jezelf op te schrijven ;)
Handig trucje voor het opzoeken van de kernzin:
Streep de voorbeelden en extra uitleg weg. Welke zin kan dan nog steeds vertellen waar de alinea over gaat? Dat is meestal de kernzin.
Deze slide heeft geen instructies
Zelfstandig werken
Ga nu zelf aan de slag met:
Nieuw-Nederlands Online-cursus 1§1, opdracht 1, 2 en 3
Ben je al hier mee klaar?
Begin dan aan: Cursus 1 §3 opdracht 1 t/m 7 (blz. 16 t/m 22).
Deze slide heeft geen instructies
Herhaling lesdoelen deze les: weet ik ze allemaal?
Beantwoord nu de volgende vragen in je schrift:
Wat is het onderwerp van een tekst?
Wat is de hoofdgedachte van een tekst?
Wat is een kernzin van een tekst en hoe vind ik die?
Deze slide heeft geen instructies
Eén woord: wat onthoud jij van deze les?
Deze slide heeft geen instructies