Hoofdgedachte en structuur (Nederlands havo), les 3: Terugblik quiz
Een lezer met een krant aan zee, Tarquinia Lido (Italië), 2007
EXAMENSTOF NEDERLANDS · LEZEN · HOOFDGEDACHTE
Quiz
Terugblik: Hoofdgedachte en structuur
Lesduur is: 30 minIntroductie
Onderdelen in deze les
Een lezer met een krant aan zee, Tarquinia Lido (Italië), 2007
EXAMENSTOF NEDERLANDS · LEZEN · HOOFDGEDACHTE
Quiz
Terugblik: Hoofdgedachte en structuur
Les 3 van 3. Leerlingen beantwoorden individueel; bespreek na elke paar vragen kort de antwoorden. Image credit: Roberto Ferrari / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0
EXAMENSTOF NEDERLANDS · LEZEN · HOOFDGEDACHTE
Tekst 6: Het repair café
(1) Op een school in het zuiden is elke woensdag een repair café geopend. Leerlingen repareren er kapotte fietsen, lampen en jassen van buurtbewoners, onder begeleiding van vrijwilligers.
(2) De school ziet er veel voordelen in. Leerlingen leren praktische vaardigheden, komen in contact met de buurt en er belandt minder afval bij de stort.
(3) Een enkele docent vreest dat repareren ten koste gaat van de lesstof. Die zorg is niet nodig: het café is pas na vier uur open en leerlingen doen vrijwillig mee.
(4) Andere scholen kunnen dus gerust een repair café beginnen.
Eigen tekst voor Examenstof
Korte bron bij de eerste zeven vragen. Verzonnen tekst.
Wat is het onderwerp van tekst 6?
Afval in de buurt van scholen
Fietsen repareren als schoolvak
De zorgen van docenten over de lesstof
Een repair café op een school
Het onderwerp is waar de hele tekst over gaat. Docenten, afval en vakken komen aan bod, maar elk alleen in een deel.
Welke zin is de kernzin van alinea 2?
Leerlingen leren praktische vaardigheden.
De school ziet er veel voordelen in.
Leerlingen komen in contact met de buurt.
Er belandt minder afval bij de stort.
De eerste zin zegt de kern, de andere drie zijn de voordelen die erop volgen.
Welke functie heeft alinea 1 van tekst 6?
Het standpunt onderbouwen met een argument
Een tegenargument weerleggen
Het onderwerp inleiden met een situatie
De conclusie van de tekst trekken
Alinea 1 beschrijft het repair café en introduceert het onderwerp. Het standpunt komt pas in alinea 4.
Wat is de hoofdgedachte van tekst 6?
Een repair café is voor scholen een goed idee
Leerlingen repareren graag fietsen en lampen
Docenten maken zich ten onrechte zorgen
Een repair café vermindert het afval in de buurt
De hoofdgedachte is het standpunt uit alinea 4, onderbouwd door alinea 2 en 3. De afleiders zijn elk een deel van de tekst (te smal).
Vul in
In de inleiding wordt het onderwerp geïntroduceerd, in de kern staan de argumenten en het slot trekt de conclusie.
Drie tekstdelen van een betoog. Verwachte fout: 'voorbeeld' in het tweede gat.
Welke functie heeft deze alinea in een betoog?
Natuurlijk vinden veel mensen fietsen onveilig. Dat is begrijpelijk, maar met goede fietspaden en verlichting valt het risico flink te verkleinen.
Een voorbeeld bij het standpunt geven
Een tegenargument noemen en weerleggen
Het onderwerp inleiden
De hoofdgedachte herhalen
'Natuurlijk' kondigt het tegenargument aan en 'maar' leidt de weerlegging in.
Zet de stappen voor de hoofdgedachte goed
Dit is het stappenplan uit de training. Verwachte fout: de controle te vroeg doen.
Wat is parafraseren?
Letterlijk overschrijven tussen aanhalingstekens
Inkorten tot het eerste en laatste woord
Vervangen door je eigen mening erover
In eigen woorden zeggen met dezelfde betekenis
Parafraseren behoudt de betekenis. Het letterlijk overnemen is citeren.
Wat heeft de leerling hier opgeschreven?
Een leerling schrijft: 'De tekst gaat over de nieuwe fietsenstalling van onze school.'
Een onderwerp, nog geen hoofdgedachte
Een goede hoofdgedachte in eigen woorden
Een kernzin van de eerste alinea
Een impliciete hoofdgedachte
De zin zegt waar de tekst over gaat, maar niet wat de schrijver ervan vindt.
EXAMENSTOF NEDERLANDS · LEZEN · HOOFDGEDACHTE
Tekst 7: Het schoolfeest
(1) De leerlingenraad van onze school organiseerde vorig jaar een schoolfeest. Ze regelden de muziek, de kaartverkoop en de beveiliging, en de avond verliep zonder één incident.
(2) Veel docenten waren verrast. Ze hadden verwacht dat er om negen uur iemand om hulp zou vragen, maar de leerlingen losten alles zelf op.
(3) Dit jaar mogen ze ook de afsluiting van het schooljaar regelen. Ze zijn er nu al druk mee bezig.
Eigen tekst voor Examenstof
Korte bron bij de laatste twee vragen. Verzonnen tekst; de hoofdgedachte staat er niet letterlijk.
Welke hoofdgedachte past bij tekst 7?
Een schoolfeest vraagt veel voorbereiding
De leerlingenraad moet het schooljaar afsluiten
Leerlingen kunnen meer dan docenten verwachten
Docenten moeten bij feesten altijd meehelpen
De tekst zegt het niet letterlijk, maar alinea 2 en 3 laten het zien. Verwachte fout: het voorbeeld (een feest) als hoofdgedachte nemen.
Wat is het deelonderwerp van alinea 2 van tekst 7?
Modelantwoord: de verbazing (of reactie) van de docenten over hoe goed het feest verliep. Verwachte fout: 'het schoolfeest' schrijven; dat is het onderwerp van de hele tekst.
Hoe zeker voel je je over dit onderwerp?
Heel zeker
Redelijk zeker
Niet zo zeker
Helemaal niet zeker
Gebruik de uitslag om te bepalen of je een onderdeel herhaalt.
EXAMENSTOF NEDERLANDS · LEZEN · HOOFDGEDACHTE
Goed gedaan!
Je kunt nu de hoofdgedachte en de opbouw van een tekst vinden. Begin bij een examentekst steeds met het onderwerp, de kernzinnen en het slot.
Deze slide heeft geen instructies
