les 11 en 12 De geschiedenis van de computer

• newEditor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• vmbo b, k
• Leerjaar 1

De geschiedenis van de computer

Open de les als een tijdreis: van eenvoudige rekenhulp tot slimme systemen van nu.

Dit ga ik leren

Ik kan uitleggen hoe computers zich hebben ontwikkeld van de eerste rekenmachines tot de moderne computer en kunstmatige intelligentie (AI).

Welk woord past voor jou bij computers?

Gebruik dit als voorkennis-activatie. Mogelijke woorden: snel, internet, laptop, telefoon, spelletjes, AI. Vraag kort door op veelgenoemde woorden.

waarvoor gebruik je de computer?

wat kun je allemaal met een computer?

wat is een computer precies?

noem een apparaat waar een computer in verwerkt zit (geen telefoon, laptop, PC, tablet etc.)

Wat is een computer?

Een computer is een machine die informatie verwerkt.

Een computer kan:

• rekenen

• gegevens opslaan

• teksten maken

• beelden tonen

• verbinding maken met internet

Benadruk dat 'computer' breder is dan alleen een laptop of pc.

Computers zijn overal

Computers zitten niet alleen in:

• laptops

• telefoons

Maar ook in:

• auto's

• machines

• spelcomputers

• huishoudelijke apparaten

Laat leerlingen beseffen dat veel apparaten om hen heen kleine computers bevatten.

Eerst rekenen mensen zelf

Vroeger maakten mensen berekeningen met de hand.

Daarbij gebruikten ze soms hulpmiddelen, maar nog geen echte computers.

eerste mechanische rekenmachine uit 1623

Dit is het startpunt van de ontwikkeling: eerst menselijk rekenwerk, daarna hulpmiddelen.

Oude rekenhulpmiddelen

Voorbeelden van vroege hulpmiddelen:

• het telraam

• mechanische rekenmachines

Deze apparaten hielpen bij rekenen, maar ze verwerkten nog niet zelf veel informatie.

Maak het verschil duidelijk tussen een rekenhulpmiddel en een echte computer.

De eerste echte computers

Rond de Tweede Wereldoorlog kwamen de eerste elektronische computers.

Ze waren gebouwd om moeilijke berekeningen uit te voeren.

Noem ENIAC als bekend voorbeeld van een vroege elektronische computer.

Hoe zagen ze eruit?

De eerste computers waren:

• zo groot als een klaslokaal

• verbruikten veel stroom

• vooral geschikt voor berekeningen

Ze waren dus heel anders dan computers van nu.

Wat veranderde door de chip?

Door de microchip werden computers:

• kleiner

• sneller

• goedkoper

• betrouwbaarder

Een grote doorbraak: de chip

Meer mensen konden een computer gebruiken

Eerst waren computers groot en duur.

Door de microchip werden ze beter betaalbaar. Daardoor kwamen computers stap voor stap binnen bereik van veel meer mensen.

Leg de link tussen techniek en samenleving: als iets kleiner en goedkoper wordt, kan het zich verspreiden.

De computer komt thuis

Vanaf de jaren 70 en 80 kwamen computers steeds vaker in huis.

Bekende voorbeelden:

• Commodore 64

• Atari

• IBM PC

Houd het eenvoudig: noem dit als voorbeelden van thuiscomputers uit die tijd.

commodore 64

Atari spelcomputer

Gameboy

Pong

IBM PC

Waarvoor gebruikten mensen ze?

Thuis gebruikten mensen computers voor:

• tekstverwerken

• rekenen

• spelletjes

De computer werd dus meer dan alleen een rekenmachine.

Vroeger en nu

Nu

• supersnel

• klein

• enorme opslagruimte

• altijd verbonden

Vroeger

• langzaam

• groot

• weinig opslagruimte

• geen internet

Gebruik deze vergelijking om verandering door de tijd zichtbaar te maken.

Wat was een oud rekenhulpmiddel?

A

Telraam

B

Internet

C

Smartphone

D

Robot

Controleert het verschil tussen oude rekenhulpmiddelen en moderne digitale techniek.

Van hulpmiddel naar computer

Vroeger rekenden mensen met de hand. Een oud hulpmiddel was het telraam. Rond de Tweede Wereldoorlog kwamen de eerste elektronische computers. Die waren heel groot en gebruikten veel stroom.

telraam

Tweede Wereldoorlog

groot

internet

jaren 80

klein

AI

De drie kernwoorden komen letterlijk uit dit blok: telraam, Tweede Wereldoorlog, groot.

Wat veranderde door de microchip?

A

Meer papier

B

Grotere kamers

C

Kleinere computers

D

Minder rekenen

De chip maakte computers kleiner, sneller, goedkoper en betrouwbaarder.

Van chip naar thuiscomputer

Door de microchip werden computers kleiner en goedkoper. Daardoor konden meer mensen een computer gebruiken. In de jaren 70 en 80 kwam de computer ook thuis.

microchip

meer mensen

thuis

internet

klaslokaal

robots

school

Laat leerlingen de stap zien van technische verandering naar gebruik thuis.

Waarvoor gebruikten mensen thuis computers toen vaak?

1

Spelletjes

2

Navigeren

3

Videobellen

4

Online shoppen

Internet verandert alles

Met de komst van internet werden computers met elkaar verbonden.

Daardoor konden mensen sneller informatie delen en contact houden.

Leg internet uit als een wereldwijd netwerk van computers.

Wat kun je via internet doen?

Via internet kunnen mensen:

• informatie zoeken

• e-mails versturen

• videobellen

• spelletjes spelen

• online leren

De wereld wordt kleiner

Internet maakte communicatie over grote afstanden veel makkelijker.

Mensen konden contact hebben met anderen over de hele wereld. Zo voelde de wereld kleiner aan.

Koppel dit aan verandering in het dagelijks leven en in de samenleving.

Wat maakte internet makkelijker?

A

Met de hand rekenen

B

Wereldwijd contact

C

Grotere computers

D

Minder informatie

Sluit aan op het idee dat internet de wereld kleiner liet voelen.

Internet en contact

Met internet werden computers met elkaar verbonden. Mensen konden sneller informatie delen en makkelijker contact houden met anderen over de hele wereld.

internet

informatie

contact

microchip

foto's

spelcomputer

stroom

Alle woorden zijn kernwoorden uit de internetslides.

De smartphone

Een smartphone is eigenlijk een kleine computer.

Je draagt hem elke dag met je mee.

Benadruk dat veel leerlingen vaker een smartphone gebruiken dan een gewone computer.

Wat kan een smartphone?

Met een smartphone kun je:

• foto's maken

• internetten

• videobellen

• berichten sturen

• navigeren

Krachtiger dan vroeger

Veel mensen gebruiken nu vaker een smartphone dan een gewone computer.

Een moderne smartphone is krachtiger dan veel computers van vroeger.

Dit laat zien hoe snel de techniek zich heeft ontwikkeld.

Wat is een smartphone volgens de les?

A

Een spelcomputer

B

Een kleine computer

C

Een oude machine

D

Een soort chip

Herhaalt de kernzin van de smartphone-slide.

Wat doe jij het vaakst met je smartphone?

1

Berichten

2

Foto's

3

Video bellen

4

Navigeren

Wat is AI?

AI betekent kunstmatige intelligentie.

Dat betekent dat computers taken kunnen uitvoeren die normaal door mensen worden gedaan.

Gebruik steeds dezelfde term: AI of kunstmatige intelligentie.

Voorbeelden van AI

Voorbeelden zijn:

• chatbots

• vertaalprogramma's

• zelfrijdende auto's

• spraakassistenten

Wat kan AI wel en niet?

AI kan wel

• zelf voelen

• menselijke emoties hebben

• altijd weten of iets waar is

AI kan niet goed

• patronen herkennen

• teksten schrijven

• afbeeldingen maken

• vragen beantwoorden

Voorkom het misverstand dat AI hetzelfde is als een mens.

Wat kan AI niet goed?

A

Vragen beantwoorden

B

Patronen herkennen

C

Teksten schrijven

D

Emoties hebben

Belangrijk misverstand: AI is niet hetzelfde als een mens.

AI wel en niet

AI betekent kunstmatige intelligentie. AI kan bijvoorbeeld patronen herkennen en vragen beantwoorden. AI kan niet zelf voelen.

kunstmatige intelligentie

patronen herkennen

voelen

microchip

videobellen

internet

opslaan

Controleert begrip van betekenis, toepassing en grens van AI.

Noem 1 voorbeeld waarbij AI mensen helpt.

Bespreek antwoorden zoals: AI helpt met vertalen, vragen beantwoorden, zoeken of schrijven; maar leerlingen kunnen ook noemen dat controle nodig blijft omdat AI fouten kan maken.

Waar gebruiken we computers?

School

Werk en thuis

• leren

• presentaties maken

• huiswerk inleveren

Werk

• administratie

• productie

• communicatie

Thuis

• films kijken

• spelletjes spelen

• online winkelen

Voordelen en nadelen

• snel werken

• makkelijk informatie vinden

• wereldwijd communiceren

Nadelen

• privacyproblemen

• afleiding

• afhankelijkheid van technologie

Voordelen

Laat zien dat de invloed van computers positief én lastig kan zijn.

Wat is een nadeel van computers?

A

Privacyproblemen

B

Sneller werken

C

Info vinden

D

Communiceren

Laat leerlingen voordelen en nadelen uit elkaar houden.

Computers om ons heen

Computers helpen op school bij leren en huiswerk. Op het werk helpen ze bij administratie en communicatie. Een nadeel kan afleiding zijn.

school

werk

afleiding

chip

thuiscomputer

snelheid

robot

Verbindt gebruiksplekken met één belangrijk nadeel.

De toekomst van computers

Niemand weet precies hoe computers eruit gaan zien.

Wel verwachten veel mensen dat computers nog slimmer en krachtiger worden.

Houd dit toekomstgericht, maar eenvoudig en dichtbij het naslagwerk.

Mogelijke ontwikkelingen

In de toekomst kunnen we meer zien van:

• slimmere AI

• robots

• virtual reality (VR)

• quantumcomputers

Zo'n processor kan in één keer (parallel) dezelfde berekeningen uitvoeren over een zeer grote hoeveelheid data. Die is daardoor tot 10¹⁴ (of 100 biljoen / 100.000 miljard) malen sneller^[1] dan een gewone computer maar is wel slechts inzetbaar op zeer specifieke taken.

Quatum computer

Waarbij kunnen ze helpen?

Slimmere computers kunnen steeds beter helpen bij:

• leren

• werken

• problemen oplossen

Nieuwe uitvindingen kunnen ons leven opnieuw veranderen.

Leg kort uit dat quantumcomputers een nieuwe soort computer zijn voor heel moeilijke berekeningen.

Tijdlijn van de ontwikkeling

Telraam → eerste elektronische computers → microchip → computers voor thuis → internet → smartphones → AI → computers van de toekomst

Gebruik deze slide als samenvatting van de historische lijn van de les.

Wat is een mogelijke computer van de toekomst?

A

Telraam

B

Quantumcomputer

C

Mechanische klok

D

Typemachine

Komt direct uit de toekomstslides en uit de begrippenlijst.

De ontwikkeling in volgorde

Eerst was er het telraam. Later kwam de microchip, daarna internet en daarna AI. In de toekomst kunnen er quantumcomputers komen.

telraam

microchip

AI

printer

videobellen

robot

telefoonlijn

Controleert of leerlingen de grote lijn van de tijdlijn snappen.

Wat is 1 ding dat jij hebt geleerd?

Laat leerlingen één concreet lesonderdeel noemen, bijvoorbeeld telraam, microchip, internet, smartphone, AI of quantumcomputer.

Welk deel vond jij het moeilijkst?

Gebruik dit om te horen wat lastig was, bijvoorbeeld het verschil tussen oude hulpmiddelen en echte computers, of wat AI wel en niet kan.

Wat hielp jou het best om dit te begrijpen?

Stimuleer terugblik op de leerervaring. Mogelijke antwoorden: de tijdlijn, voorbeelden, vergelijking vroeger-nu, of AI-voorbeelden.

Begrippen

computer - machine die informatie verwerkt

microchip - elektronisch onderdeel waardoor computers kleiner en sneller werden

internet - wereldwijd netwerk van computers

smartphone - draagbare computer waarmee je kunt bellen en internetten

AI - kunstmatige intelligentie

robot - machine die taken kan uitvoeren

quantumcomputer - nieuwe soort computer die zeer ingewikkelde berekeningen kan maken