§4.1 Welvaart
H O O F D S T U K 4 · O N G E L I J K H E I D
4.1
Welvaart
Waarom is het ene land rijker dan het andere, en hoe meet je dat?
Gemaakt bij buiteNLand 1 havo/vwo, 5e editie
Introductie
Onderdelen in deze les
H O O F D S T U K 4 · O N G E L I J K H E I D
4.1
Welvaart
Waarom is het ene land rijker dan het andere, en hoe meet je dat?
Gemaakt bij buiteNLand 1 havo/vwo, 5e editie
Open met de vraag: wat maakt een land rijk? Laat een paar ideeën horen, zonder ze te beoordelen. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Davi Rezende / Unsplash
4.1
Welvaart
Dit leer je
Je kunt uitleggen wat het bbp per inwoner zegt over welvaart.
Je kunt centrumlanden, semiperiferie en periferie onderscheiden.
Je kunt uitleggen wat de armoedegrens is.
Lees de drie doelen voor. De les heeft drie delen: bbp, soorten landen, armoedegrens en inkomensgroepen. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
4.1
Welvaart
A C T I V E R E N
Wat weet je al over rijke en arme landen?
Laat de klas woorden en voorbeelden invullen. Noteer wat terugkomt (geld, werk, school, zorg) en gebruik het later in de les. Er is geen fout antwoord. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
4.1
Welvaart
Welvaart meten met het bbp
Welvaart is hoe goed mensen in een land het hebben, vooral wat inkomen en bezit betreft.
Om dat te meten gebruiken we het bbp, het bruto binnenlands product: de waarde van alle goederen en diensten die in een jaar in een land worden gemaakt.
Deel je het bbp door het aantal inwoners, dan heb je het bbp per inwoner: gemiddeld hoeveel geld één persoon in een jaar oplevert.
bbp per inwoner = bbp ÷ aantal inwoners
Leg het stap voor stap uit: eerst wat een land maakt (bbp), dan delen door het aantal mensen. Het is een gemiddelde: binnen een land verdient niet iedereen evenveel. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
4.1
Welvaart
V A A R D I G H E I D B B P P E R I N W O N E R B E R E K E N E N
Land A heeft een bbp van 80 miljard euro en 4 miljoen inwoners. 80 miljard ÷ 4 miljoen = 20.000 euro per inwoner.
Land B heeft ook een bbp van 80 miljard euro, maar 16 miljoen inwoners. 80 miljard ÷ 16 miljoen = 5.000 euro per inwoner.
Hetzelfde bbp, maar in land A is de welvaart per persoon veel hoger.
Reken A voor op het bord, laat de klas B zelf uitrekenen. Zorg dat ze 80 miljard ÷ 4 miljoen goed omzetten (80.000 ÷ 4 in miljoenen). De cijfers zijn verzonnen oefencijfers. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
4.1
Welvaart
V R A A G 1
Waarom zegt het bbp per inwoner meer over welvaart dan alleen het bbp?
Het telt alleen het inkomen van de rijkste inwoners
Het houdt rekening met het aantal inwoners
Het laat zien hoeveel mensen werk hebben
Het meet alleen wat de landbouw oplevert
Goed is B: een groot land heeft een groot bbp, maar dat wordt gedeeld door veel mensen. A klopt niet: het is een gemiddelde van iedereen. C gaat over de beroepsbevolking, D over één sector. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
4.1
Welvaart
V R A A G 2
Een land heeft een bbp van 600 miljard euro en 20 miljoen inwoners. Hoeveel is het bbp per inwoner (in euro)?
Antwoord: 600 miljard ÷ 20 miljoen = 30.000 euro per inwoner. Wie 30 miljoen of 3.000 heeft, zette miljarden en miljoenen verkeerd om. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
4.1
Welvaart
Waar werken mensen?
De beroepsbevolking zijn alle mensen die werken of werk zoeken.
In rijke landen werken veel mensen in de dienstensector: in banken, scholen en ziekenhuizen.
In armere landen werken mensen vaker in de landbouw of in eenvoudige industrie.
Ruduha, Rwanda · mensen werken op het land
Vraag bij de foto: welk werk zie je? Wat zou dit land waarschijnlijk niet veel hebben? Dienstensector = werk waarbij je geen product maakt, maar iets doet voor anderen (onderwijs, zorg, bank). ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Stuart Isaac Harrier / Unsplash
4.1
Welvaart
Centrum, semiperiferie, periferie
Landen verschillen in bbp per inwoner en in werk.
Centrumland
Hoog bbp per inwoner.
Veel mensen werken in de dienstensector.
Bijvoorbeeld Nederland, Duitsland, de Verenigde Staten.
Semiperiferie
Gemiddeld bbp per inwoner, vaak in opkomst.
Een mix van landbouw, industrie en diensten.
Bijvoorbeeld China, Brazilië, India.
Periferie
Laag bbp per inwoner.
Veel mensen werken in de landbouw of eenvoudige industrie.
Bijvoorbeeld veel Afrikaanse landen, zoals Nigeria.
Benadruk: de indeling hangt af van bbp per inwoner én van het werk dat mensen doen. Centrum = hoog, periferie = laag, semiperiferie zit ertussenin. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
4.1
Welvaart
Waar liggen ze op de wereld?
Wereldkaart · vijf landen als voorbeeld
L E G E N D A
1
2
3
4
5
1
Nederland · centrumland
2
Verenigde Staten · centrumland
3
Brazilië · semiperiferie
4
India · semiperiferie
5
Nigeria · periferie
Zoek zelf op de kaart: waar liggen de meeste centrumlanden?
Laat de punten een voor een zien. Het gaat om de verdeling: centrumlanden liggen vooral in het noorden en in Europa, maar ook semiperiferie ligt over de hele wereld. Vul niet méér in dan de klas ziet. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Natural Earth (public domain), drawn for LessonUp
Hoort het bij een centrumland, semiperiferie of periferie?
4.1
Welvaart
V R A A G 3
Centrumland
Semiperiferie
Periferie
Vooral landbouw en eenvoudige industrie
Duitsland
Mix van landbouw, industrie en diensten
India
Veel werk in banken en ziekenhuizen
Nigeria
Duitsland en veel werk in banken en ziekenhuizen horen bij centrumland. India en de mix van sectoren bij semiperiferie. Nigeria en landbouw bij periferie. Laat leerlingen hardop uitleggen waarom. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
4.1
Welvaart
V R A A G 4
Wat is het verschil tussen centrumlanden en periferie?
Periferie heeft een hoger bbp per inwoner dan centrumlanden
Centrumlanden en periferie hebben hetzelfde bbp per inwoner
Centrumlanden hebben een hoger bbp per inwoner en meer welvaart
Periferie heeft meer mensen in de dienstensector
Goed is C. In centrumlanden werken juist meer mensen in de dienstensector (dus D is omgekeerd). ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
4.1
Welvaart
De armoedegrens
De armoedegrens is het inkomen dat iemand minimaal nodig heeft voor zijn basisbehoeften: eten, een huis en kleding.
Die grens is niet overal gelijk. In rijke landen is het leven duurder, dus ligt de armoedegrens daar hoger. In arme landen ligt hij lager.
Een inkomen onder de armoedegrens van Nederland kan in Nigeria dus als hoog gelden.
Het kader is een denkstap: de armoedegrens is dus geen vast bedrag voor de hele wereld. Een voorbeeld: een huis huren kost in Nederland veel meer dan in een dorp in Nigeria. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
4.1
Welvaart
Vier inkomensgroepen
Landen delen we in op hun bbp per inwoner.
Lage-inkomensland
Laag bbp per inwoner.
Veel mensen leven onder de armoedegrens.
Lage-middeninkomensland
Iets hoger bbp per inwoner.
Nog steeds veel armoede.
Hoge-middeninkomensland
Redelijk bbp per inwoner.
Minder armoede.
Hoge-inkomensland
Hoog bbp per inwoner.
Weinig armoede.
Van links naar rechts stijgt het bbp per inwoner.
Loop de vier groepen van laag naar hoog af. Koppel aan eerder: centrumlanden zijn meestal hoge-inkomenslanden, periferie meestal lage-inkomenslanden. De exacte grenzen in euro's hoeven ze niet te kennen. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
4.1
Welvaart
O N T H O U D
Hoe hoger het bbp per inwoner, hoe hoger de welvaart, de armoedegrens en de inkomensgroep van een land.
Eén zin als samenvatting van het derde deel. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
4.1
Welvaart
V R A A G 5
**Stelling 1: de armoedegrens is in elk land hetzelfde.
Stelling 2: hoge-inkomenslanden hebben een hogere armoedegrens dan lage-inkomenslanden.**
Alleen stelling 1 is juist
Alleen stelling 2 is juist
Stelling 1 en 2 zijn beide juist
Stelling 1 en 2 zijn beide onjuist
Goed is B. Stelling 1 is onjuist: de armoedegrens hangt af van de welvaart en de kosten van het leven. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
4.1
Welvaart
V R A A G 6
Wat klopt over land A en land B?
A bbp per inwoner € 50.000, veel werk in de dienstensector
B bbp per inwoner € 2.000, veel werk in de landbouw
A is periferie: het bbp per inwoner is hoog
B is een centrumland: veel mensen hebben er werk
A is een centrumland met een hoge welvaart
B is semiperiferie met een hoge welvaart
Goed is C. Een hoog bbp per inwoner betekent gemiddeld veel welvaart, en veel werk in de dienstensector past bij een centrumland. B is periferie: laag bbp per inwoner en veel landbouw. A is geen periferie, want periferie heeft een laag bbp per inwoner. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
4.1
Welvaart
V R A A G 7
Waarom is de armoedegrens in een rijk land hoger dan in een arm land?
Model: de kosten van het leven (eten, wonen, kleding) zijn in rijke landen hoger. Daarom is er meer inkomen nodig voor de basisbehoeften. Let op dat leerlingen niet schrijven dat arme landen minder arm zijn. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
4.1
Welvaart
Begrippen
welvaart
hoe goed mensen in een land het hebben
bbp
waarde van alle goederen en diensten die een land in een jaar maakt
bbp per inwoner
het bbp gedeeld door het aantal inwoners
beroepsbevolking
alle mensen die werken of werk zoeken
dienstensector
werk in bijvoorbeeld banken, scholen, ziekenhuizen
centrumland
hoog bbp per inwoner, veel werk in diensten
semiperiferie
gemiddeld bbp, mix van landbouw, industrie en diensten
periferie
laag bbp per inwoner, veel werk in de landbouw
armoedegrens
minimuminkomen voor de basisbehoeften, per land anders
lage-inkomensland
laag bbp per inwoner, veel armoede
lage-middeninkomensland
iets hoger bbp per inwoner, nog veel armoede
hoge-middeninkomensland
redelijk bbp per inwoner, minder armoede
hoge-inkomensland
hoog bbp per inwoner, weinig armoede
Loop de begrippen kort langs als afsluiting. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash
