Vinden en verbinden - examineren

• newEditor

Vinden en verbinden - Examinering

9 december 2025

Casus 1: Thuissituatie beïnvloedt de prestatie

Situatie:
Docent Kieft weet dat student Fatima thuis te maken heeft met zorg voor een ziek gezinslid. Tijdens het mondeling examen presteert ze onder haar normale niveau. Haar antwoorden blijven oppervlakkig terwijl zij eerder in het jaar sterk inzicht liet zien.

Dilemma:
Moet de docent rekening houden met de thuissituatie bij de beoordeling, of moet er strikt volgens de beoordelingscriteria worden beoordeeld?

 

Casus 1: wat zou jij doen?

Toelichting

Overwegingen en richtlijnen:

• Examinering moet objectief en betrouwbaar zijn. Dit betekent dat persoonlijke omstandigheden geen invloed mogen hebben op de beoordeling.

• Wel kan de thuissituatie aanleiding zijn om te kijken of een herkansing, aangepast moment of extra ondersteuning passend is.

• De docent kan de studieloopbaanbegeleider inschakelen indien de situatie structureel invloed heeft.

Uitkomst:
De beoordeling moet plaatsvinden op basis van de vastgestelde criteria, maar er kan wel een herkansingsmogelijkheid worden besproken vanwege gegronde persoonlijke omstandigheden.

Casus 2: Student maakt een fout tijdens het examen

Situatie:
Student Mark maakt tijdens een praktijkexamen een belangrijke rekenfout, waardoor hij een onjuist advies formuleert. Tijdens de nabespreking geeft hij echter aan dat hij zich bewust is van de fout en het correct kan toelichten.

Dilemma:
Moet de docent beoordelen op het product / eindresultaat of ook op het denkproces en inzicht?

Casus 2: wat zou jij doen?

Toelichting

Overwegingen en richtlijnen:

• Dit hangt samen met de examenvorm:

  • Bij een productgericht examen (bijvoorbeeld een schriftelijke toets): fout = onvoldoende resultaat.

  • Bij een competentiegericht of mondeling examen: inzicht en zelfcorrectie kunnen aantonen dat de student de leeruitkomst beheerst.

• De beoordelingscriteria moeten duidelijk vooraf zijn vastgesteld en gecommuniceerd.

Uitkomst:
Indien het examen ruimte biedt om inzicht mondeling aan te tonen, kan Mark alsnog worden beoordeeld als competent. Zo niet, dan geldt de fout als bepalend voor het eindresultaat.

Casus 3: Gebruik van AI bij het examenverslag

Situatie:
Student Lina levert een verslag in voor een examenopdracht. De docent ontdekt via tekstanalyse en stijlvergelijking dat delen zijn gegenereerd met AI (bijvoorbeeld ChatGPT). Het is onduidelijk of dit was toegestaan.

Dilemma:
Is er in deze casus sprake van fraude?

Casus 3: wat zou jij doen?

Toelichting

Overwegingen en richtlijnen:

• AI mag wel:

  • Als het gebruik expliciet is toegestaan in de (examen)opdracht. Dat is bij de huidige examenleveranciers (nog) niet het geval.

  • Wanneer het gaat om ondersteuning, zoals structuuradviezen, taalcorrecties of brainstormen.

  • Mits de student transparant vermeldt hoe en waarvoor AI is gebruikt en heeft onderzocht of de informatie verkregen uit de AI-tool correct is.

• AI mag niet:

  • Als het verslag bedoeld is om eigen denkproces, analyse of creatie te beoordelen.

  • Wanneer AI-teksten worden overgenomen zonder bronvermelding of reflectie → plagiaat/fraude.

• Instelling moet duidelijke AI-richtlijnen hebben en communiceren.

Toelichting

Uitkomst:
Omdat gebruik niet is vermeld en het examen het eigen denkniveau moest meten, is dit een onrechtmatig gebruik. De examinator voert een onvoldoende resultaat in en meldt fraude bij de examencommissie.

DUS: het vaststellen van wel/niet fraude is aan het onderwijsteam.

Casus 4: Twee docenten beoordelen verschillend

Situatie:
Twee beoordelaars geven student Jamal een verschillend cijfer voor zijn presentatie. Docent X vindt dat Jamal voldoet aan de criteria, docent Y beoordeelt strenger omdat zij de term “professionele houding” anders interpreteert.

Dilemma:
Hoe ga je als beoordelaar om met verschillende interpretaties van dezelfde beoordelingscriteria?

Casus 4: wat zou jij doen?

Toelichting

Overwegingen en richtlijnen:

• Beoordelingscriteria moeten zo concreet en observeerbaar mogelijk zijn geformuleerd.

• Examinatoren moeten vooraf examinatorenafstemming (kalibratie) uitvoeren.

• Bij een verschil in oordeel heeft een derde beoordelaar een rol als bemiddelaar.

• Interpretatieverschillen worden gedocumenteerd en gebruikt voor verbetering van het beoordelingsformulier.

Uitkomst:
De twee docenten bespreken hun beoordeling, onderbouwen hun keuzes en komen tot een gezamenlijk oordeel. Indien geen consensus mogelijk is, wordt een derde examinator ingezet.