Kc4O1: Infusie -en transfusietherapie
Hilde De Vos
VOCHT en
ELEKTROLYTENBALANS
Deel 1
Kc4O1: Infusie -en transfusietherapie
Hilde De Vos
VOCHT en
ELEKTROLYTENBALANS
Deel 1
FUNCTIE BLOED
Functie van het bloed
Transport van stoffen: homeostase
voedingsstoffen, O2, CO2, hormonen, afvalstoffen
Bescherming tegen bedreigingen:
stollingsstoornissen, infecties
Invloed op:
vochtverdeling
lichaamstemperatuur
zuurbase evenwicht
LAW OF EIGHT
Law of eight
Model waarbij de circulatie wordt weergegeven in de vorm van een 8 met als doel het begrip anatomie en fysiologie in relatie tot de hemodynamiek en shock visueel te presenteren
LAW OF EIGHT
LAW OF EIGHT
Functionele verdeling van bloed
normaal bloedvolume = ca 7,5% van het lichaamsgewicht
Systemische, veneuze compartiment is een tijdelijke opslagfunctie: 75% van het totale bloed
Arteriële compartiment: 20%
Capillaire compartiment: 5%
systemisch volume = 80% (grote bloedsomloop)
pulmonaal volume = 20% (kleine bloedsomloop)
TERMINOLOGIE
Terminologie
Homeostase:
dynamisch evenwicht inwendig milieu (bloed)
elk orgaansysteem heeft effect op inwendig milieu
veranderingen worden onmiddellijk gecorrigeerd onder invloed van zenuwstelsel + hormoonstelsel
compensatiemechanismen bij dreigend onevenwicht
Perfusie
Infusie
Transfusie
TERMINOLOGIE
TERMINOLOGIE
Besluit
Lichaam streeft naar homeostase.
Bloed zeer belangrijke functie om homeostase te waarborgen samenstelling bloed: bloedcellen + bloedplasma
Bloedplasma
93% water
7% opgeloste stoffen
zorgt voor transport en verdeling!
Ziektebeelden en therapieën beïnvloeden vocht- en elektrolytenhuishouding.
Infuustherapie moet deze invloeden herstellen of het evenwicht behouden!
NORMALE VOCHTHUISHOUDING
Normale vochthuishouding
gezonde volwassen mens 70 kg
40% vaste stof
60% vocht = 42L
intracellulair (3/4) extracellulair (1/4)
30 - 35L 13,5 - 15L
interstitieel vasculair
11L 2,5 - 4L
NORMALE VOCHTHUISHOUDING
Handhaving normale vochthuishouding
Albumine:
plasma eiwit (lever)
transportmolecule
kan de bloedbaan niet verlaten
zorgt voor terugresorptie van water in de bloedbaan
Interstitium of interstitiële ruimte
extracellulaire ruimte, ruimte tussen de cellen
bevochtigen alle cellen van het lichaam, uitgezonderd de buitenste huidlagen
NORMALE VOCHTHUISHOUDING
Watermassa
totale hoeveelheid water in het lichaam
waterbalans = evenwicht tussen opname en uitscheiding
acute, snelle gewichtsveranderingen = altijd schommelingen in watermassa
water:
transportmiddel: warmte, voedingsstoffen, mineralen, cellen, gassen, afvalstoffen
geeft vorm aan organen en weefsels
schokdemper
NORMALE VOCHTHUISHOUDING
Waterverdeling
semipermeabele wanden
diffusie, osmose, filtratie
Wat is het verschil tussen osmose en diffusie?
NORMALE VOCHTHUISHOUDING
Diffusie
semipermeabele wand
verplaatsing van deeltjes (elektrolyten en moleculen)
concentratieverschil
NORMALE VOCHTHUISHOUDING
Osmose
semipermeabele wand
verplaatsing van watermoleculen
concentratieverschil
NORMALE VOCHTHUISHOUDING
Filtratie
onder invloed van hydrostatische druk
NORMALE VOCHTHUISHOUDING
Osmolariteit
concentratie osmotische, actieve stoffen in een oplossing
uitgedrukt in millimol / liter (mmol/l) of milli-equivalent / liter (mEq/l)
normaal 300 mmol/l (intra -en extracellulair)
zorgt voor homeostase tussen de compartimenten
Hypertoon - Isotoon - Hypotoon?
NORMALE VOCHTHUISHOUDING
Osmolariteit
isotoon: oplossingen hebben een gelijke osmotische waarde
hypertoon: oplossing met een hogere concentratie aan opgeloste deeltjes dan bloedplasma. Water verplaatst zich van intracellulair naar extra cellulair
hypotoon: oplossing met een lagere concentratie aan opgeloste deeltjes dan bloedplasma. Water verplaatst zich van extracellulair naar intracellulair
2 vormen: kristalloïde en colloïdale osmolariteit
NORMALE VOCHTHUISHOUDING
Hypertoon Isotoon Hypotoon
intracellulair extracellulair
RBC verliest water en krimpt
RBC neemt water op en barst
NORMALE VOCHTHUISHOUDING
Kristalloïde osmotische druk
volumehuishouding tussen extracellulaire en intracellulaire compartimenten
bepaald door de concentratie opgeloste elektrolyten (anionen, kationen), glucose en ureum per liter (mmol/l)
Colloïd osmotische druk
volumehuishouding tussen intravasculair compartiment en het interstitium (bloedbaan en de ruimte buiten de cellen van een weefsel)
bepaald door de eiwitconcentratie (albumine) binnen en buiten de bloedbaan
NORMALE VOCHTHUISHOUDING
NORMALE VOCHTHUISHOUDING
Elektrolyten of mineralen
voedingsstoffen nodig om te kunnen functioneren
opname uit de voeding
chemische substanties die in water splitsen in ionen ze zijn elektrisch geladen:
kationen: positief: H+, Na+, K+, Ca++
anionen: negatief: Cl-, HCO3-
streven naar evenwicht/gelijkheid tussen anionenconcentratie en kationenconcentratie, geen reservevoorraad
nieren belangrijke invloed op elektrolytenbalans
NORMALE VOCHTHUISHOUDING
Elektrolyten of mineralen
uitgedrukt in mEq/l (verhouding actieve deeltjes tov het volume van de oplossing)
bloedname controle: IONOGRAM!
ionen: intra- en extracellulair
hogere osmolariteit = hogere aantrekkingskracht om water aan te trekken = osmose.
water en elektrolyten kunnen niet onafhankelijkheid van elkaar uitgescheiden worden!
Goede vochtbalans = goede elektrolytenbalans!
NORMALE VOCHTHUISHOUDING
NORMALE VOCHTHUISHOUDING