Hs.1 Les A: moeilijke woorden
Hs.1 Les A: moeilijke woorden
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoel
Ik kan deze woorden herkennen, begrijpen en correct koppelen aan hun betekenis.
Deze slide heeft geen instructies
de alfabeet
de alfabeet betekent: iemand die kan lezen en schrijven.
Het woord gaat over basisvaardigheden met taal.
Benadruk dat 'alfabeet' niet betekent dat iemand heel hoogopgeleid is. Het gaat specifiek om kunnen lezen en schrijven.
de analfabeet
de analfabeet betekent: iemand die niet kan lezen en schrijven.
Het voorvoegsel an- geeft hier een ontkenning aan.
Je kunt kort wijzen op het verschil tussen alfabeet en analfabeet: één lettergreep verandert de betekenis helemaal.
geletterd
geletterd betekent: wie kan lezen en schrijven, wie veel algemene kennis heeft.
Het woord kan dus over taalvaardigheid én bredere kennis gaan.
Maak duidelijk dat 'geletterd' breder kan klinken dan alleen technisch kunnen lezen en schrijven.
de algemene ontwikkeling
de algemene ontwikkeling betekent: bepaalde hoeveelheid kennis op verschillende gebieden.
Denk aan kennis van taal, geschiedenis, actualiteit of cultuur.
Deze slide heeft geen instructies
de woordenschat
de woordenschat betekent: alle woorden en uitdrukkingen die iemand kent.
Hoe groter je woordenschat, hoe beter je vaak kunt begrijpen en formuleren.
Deze slide heeft geen instructies
Wat betekent 'de analfabeet'?
iemand met veel kennis
iemand die niet kan lezen
iemand die niet kan lezen en schrijven
iemand die digitaal vaardig is
Controleert het contrast met 'de alfabeet'. Optie 2 is een bijna-goed misverstand: de betekenis omvat lezen én schrijven.
Vul de juiste woorden in
Een alfabeet kan lezen en schrijven. Een analfabeet kan dat niet. Iemand die veel woorden kent, heeft een grote woordenschat. Ook algemene ontwikkeling gaat over kennis, maar dan op verschillende gebieden.
Alle vier de kernbegrippen uit het eerste blok komen terug in betekenisvolle context.
de digitale geletterdheid
de digitale geletterdheid betekent: digitaal vaardig zijn.
Daarbij hoort dat je apparaten, informatie en digitale middelen goed kunt gebruiken.
Verbind dit woord eventueel aan schoolvoorbeelden zoals veilig zoeken, documenten gebruiken of online informatie begrijpen.
de digibeet
de digibeet betekent: iemand die niet digitaal vaardig is.
Dit woord is opgebouwd zoals analfabeet, maar dan op digitaal gebied.
Leg uit dat het woord in het dagelijks taalgebruik voorkomt, maar soms ook negatief kan overkomen.
gecijferd
gecijferd betekent: wie met getallen en wiskundige begrippen om kan gaan.
Het gaat dus om vaardigheid met rekenen en cijfers.
Maak het onderscheid met geletterd: geletterd gaat over taal, gecijferd over getallen.
toelichten
toelichten betekent: uitleggen wat iets betekent of hoe iets werkt.
Je licht iets toe als je extra duidelijkheid geeft.
Deze slide heeft geen instructies
buitengesloten worden
buitengesloten worden betekent: er niet bij mogen horen.
Het woord gaat over niet mee mogen doen of niet geaccepteerd worden.
Je kunt hier kort benoemen dat dit sociaal en emotioneel een zwaar woord is.
Wat betekent 'gecijferd'?
goed met cijfers
goed met woorden
digitaal vaardig
sociaal vaardig
Laat leerlingen 'gecijferd' onderscheiden van 'geletterd' en 'digitale geletterdheid'.
Vul de juiste woorden in
Wie goed met een computer en online informatie kan omgaan, heeft digitale geletterdheid. Iemand die dat moeilijk vindt, noemen we een digibeet. Wie iets extra duidelijk uitlegt, gaat het toelichten. Als iemand niet mee mag doen, kan die persoon buitengesloten worden.
Controleert de tweede woordgroep met duidelijke contextzinnen.
Leg het verschil uit: geletterd en gecijferd.
Verwachte elementen: geletterd heeft te maken met lezen/schrijven en bredere kennis; gecijferd met getallen en rekenen.
Woorden in contrast
de alfabeet ↔ de analfabeet
de digitale geletterdheid ↔ de digibeet
geletterd ↔ gecijferd
Zo zie je sneller wat elk woord precies betekent.
Deze slide bundelt de belangrijkste tegenstellingen en verwante begrippen, zodat leerlingen de woordvelden beter onthouden.
Begrippen bij kennis en taal
de woordenschat gaat over woorden die je kent
de algemene ontwikkeling gaat over kennis op veel gebieden
toelichten is iets helder uitleggen
buitengesloten worden is niet mee mogen doen
Deze slide heeft geen instructies
Welk koppel is een juist contrast?
geletterd – woordenschat
alfabeet – analfabeet
gecijferd – toelichten
digibeet – woordenschat
Sluit aan op de contrastsamenvatting. Alleen één paar vormt echt een tegengesteld begrippenpaar.
Welk woord vind jij nog het lastigst?
geletterd
gecijferd
digibeet
algemene ontwikkeling
Deze slide heeft geen instructies
Welk woord onthoud jij het best uit deze les?
Laat leerlingen benoemen wat is blijven hangen, bijvoorbeeld een woord, een contrast of een betekenis.
Wat hielp jou het meest om de woorden te onthouden?
Mogelijke antwoorden: contrasten hielpen, voorbeelden hielpen, herhaling hielp, koppelen van woord en betekenis hielp.
Begrippenlijst
de alfabeet - iemand die kan lezen en schrijven
de algemene ontwikkeling - bepaalde hoeveelheid kennis op verschillende gebieden
de analfabeet - iemand die niet kan lezen en schrijven
buitengesloten worden - er niet bij mogen horen
de digibeet - iemand die niet digitaal vaardig is
de digitale geletterdheid - digitaal vaardig zijn
gecijferd - wie met getallen en wiskundige begrippen om kan gaan
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
geletterd - wie kan lezen en schrijven, wie veel algemene kennis heeft
toelichten - uitleggen wat iets betekent of hoe iets werkt
de woordenschat - alle woorden en uitdrukkingen die iemand kent
Deze slide heeft geen instructies