HV1 KERN - Hs.1 Les A - moeilijke woorden

Hs.1 Les A: moeilijke woorden

1 / 25
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolhavoLeerjaar 1

In deze les zitten 25 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 15 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Hs.1 Les A: moeilijke woorden

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoel

Ik kan deze woorden herkennen, begrijpen en correct koppelen aan hun betekenis.

Deze slide heeft geen instructies

de alfabeet

de alfabeet betekent: iemand die kan lezen en schrijven.


Het woord gaat over basisvaardigheden met taal.

Benadruk dat 'alfabeet' niet betekent dat iemand heel hoogopgeleid is. Het gaat specifiek om kunnen lezen en schrijven.

de analfabeet

de analfabeet betekent: iemand die niet kan lezen en schrijven.


Het voorvoegsel an- geeft hier een ontkenning aan.

Je kunt kort wijzen op het verschil tussen alfabeet en analfabeet: één lettergreep verandert de betekenis helemaal.

geletterd

geletterd betekent: wie kan lezen en schrijven, wie veel algemene kennis heeft.


Het woord kan dus over taalvaardigheid én bredere kennis gaan.

Maak duidelijk dat 'geletterd' breder kan klinken dan alleen technisch kunnen lezen en schrijven.

de algemene ontwikkeling

de algemene ontwikkeling betekent: bepaalde hoeveelheid kennis op verschillende gebieden.


Denk aan kennis van taal, geschiedenis, actualiteit of cultuur.

Deze slide heeft geen instructies

de woordenschat

de woordenschat betekent: alle woorden en uitdrukkingen die iemand kent.


Hoe groter je woordenschat, hoe beter je vaak kunt begrijpen en formuleren.

Deze slide heeft geen instructies

Wat betekent 'de analfabeet'?

A

iemand met veel kennis

B

iemand die niet kan lezen

C

iemand die niet kan lezen en schrijven

D

iemand die digitaal vaardig is

Controleert het contrast met 'de alfabeet'. Optie 2 is een bijna-goed misverstand: de betekenis omvat lezen én schrijven.

Vul de juiste woorden in

Een alfabeet kan lezen en schrijven. Een analfabeet kan dat niet. Iemand die veel woorden kent, heeft een grote woordenschat. Ook algemene ontwikkeling gaat over kennis, maar dan op verschillende gebieden.

alfabeet
analfabeet
woordenschat
algemene ontwikkeling
geletterd
digibeet
gecijferd
toelichten

Alle vier de kernbegrippen uit het eerste blok komen terug in betekenisvolle context.

de digitale geletterdheid

de digitale geletterdheid betekent: digitaal vaardig zijn.


Daarbij hoort dat je apparaten, informatie en digitale middelen goed kunt gebruiken.

Verbind dit woord eventueel aan schoolvoorbeelden zoals veilig zoeken, documenten gebruiken of online informatie begrijpen.

de digibeet

de digibeet betekent: iemand die niet digitaal vaardig is.


Dit woord is opgebouwd zoals analfabeet, maar dan op digitaal gebied.

Leg uit dat het woord in het dagelijks taalgebruik voorkomt, maar soms ook negatief kan overkomen.

gecijferd

gecijferd betekent: wie met getallen en wiskundige begrippen om kan gaan.


Het gaat dus om vaardigheid met rekenen en cijfers.

Maak het onderscheid met geletterd: geletterd gaat over taal, gecijferd over getallen.

toelichten

toelichten betekent: uitleggen wat iets betekent of hoe iets werkt.


Je licht iets toe als je extra duidelijkheid geeft.

Deze slide heeft geen instructies

buitengesloten worden

buitengesloten worden betekent: er niet bij mogen horen.


Het woord gaat over niet mee mogen doen of niet geaccepteerd worden.

Je kunt hier kort benoemen dat dit sociaal en emotioneel een zwaar woord is.

Wat betekent 'gecijferd'?

A

goed met cijfers

B

goed met woorden

C

digitaal vaardig

D

sociaal vaardig

Laat leerlingen 'gecijferd' onderscheiden van 'geletterd' en 'digitale geletterdheid'.

Vul de juiste woorden in

Wie goed met een computer en online informatie kan omgaan, heeft digitale geletterdheid. Iemand die dat moeilijk vindt, noemen we een digibeet. Wie iets extra duidelijk uitlegt, gaat het toelichten. Als iemand niet mee mag doen, kan die persoon buitengesloten worden.

digitale geletterdheid
digibeet
toelichten
buitengesloten worden
geletterd
gecijferd
woordenschat
alfabeet

Controleert de tweede woordgroep met duidelijke contextzinnen.

Leg het verschil uit: geletterd en gecijferd.

Verwachte elementen: geletterd heeft te maken met lezen/schrijven en bredere kennis; gecijferd met getallen en rekenen.

Woorden in contrast

  • de alfabeet ↔ de analfabeet

  • de digitale geletterdheid ↔ de digibeet

  • geletterd ↔ gecijferd


Zo zie je sneller wat elk woord precies betekent.

Deze slide bundelt de belangrijkste tegenstellingen en verwante begrippen, zodat leerlingen de woordvelden beter onthouden.

Begrippen bij kennis en taal

  • de woordenschat gaat over woorden die je kent

  • de algemene ontwikkeling gaat over kennis op veel gebieden

  • toelichten is iets helder uitleggen

  • buitengesloten worden is niet mee mogen doen

Deze slide heeft geen instructies

Welk koppel is een juist contrast?

A

geletterd – woordenschat

B

alfabeet – analfabeet

C

gecijferd – toelichten

D

digibeet – woordenschat

Sluit aan op de contrastsamenvatting. Alleen één paar vormt echt een tegengesteld begrippenpaar.

Welk woord vind jij nog het lastigst?

1

geletterd

2

gecijferd

3

digibeet

4

algemene ontwikkeling

Deze slide heeft geen instructies

Welk woord onthoud jij het best uit deze les?

Laat leerlingen benoemen wat is blijven hangen, bijvoorbeeld een woord, een contrast of een betekenis.

Wat hielp jou het meest om de woorden te onthouden?

Mogelijke antwoorden: contrasten hielpen, voorbeelden hielpen, herhaling hielp, koppelen van woord en betekenis hielp.

Begrippenlijst

de alfabeet - iemand die kan lezen en schrijven

de algemene ontwikkeling - bepaalde hoeveelheid kennis op verschillende gebieden

de analfabeet - iemand die niet kan lezen en schrijven

buitengesloten worden - er niet bij mogen horen

de digibeet - iemand die niet digitaal vaardig is

de digitale geletterdheid - digitaal vaardig zijn

gecijferd - wie met getallen en wiskundige begrippen om kan gaan

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

geletterd - wie kan lezen en schrijven, wie veel algemene kennis heeft

toelichten - uitleggen wat iets betekent of hoe iets werkt

de woordenschat - alle woorden en uitdrukkingen die iemand kent

Deze slide heeft geen instructies