SOMA les 5: samen bouwen aan de participatiesamenleving
Burgerschap: samen bouwen aan de participatiesamenleving (1)
Lesduur is: 90 minOnderdelen in deze les
Burgerschap: samen bouwen aan de participatiesamenleving (1)
Leerdoel
Deel 1: de fundamenten van de gemeenschap
Levenskwaliteit en de verzorgingsstaat
De verzorgingsstaat streeft naar een hoge levenskwaliteit voor iedereen door te zorgen voor onderwijs, zorg en inkomen.
Begrip: participatiesamenleving
In de participatiesamenleving dragen burgers meer zelf bij aan zorg en welzijn, samen met overheid en organisaties.
Sociale cohesie
Sociale cohesie is de "lijm" die een samenleving bij elkaar houdt:
het gaat om de mate waarin mensen zich verbonden voelen met elkaar en met instituties, en dit ook tonen in hun gedrag, door vertrouwen, wederzijds begrip en deelname aan vrijwilligerswerk, verenigingen en de maatschappij.
Deel 2
Uit het nieuws...
Wat zijn de gevolgen van deze maatschappelijke ontwikkeling:
voor de arbeidsmarkt
voor de gezondheidszorg
voor de pensioenen (AOW)
voor de woningmarkt
[15 minuten: discussieer in je groepje
- geen AI - onderbouwde uitwerking]
Klassendialoog: de gevolgen en uitdagingen van de vergrijzing
Sociale cohesie in de wijk
Verbinding tussen mensen
Waarom is dit belangrijk?
Een sterke samenhang zorgt voor veiligheid, hulp en welzijn.
Sociale cohesie betekent dat mensen zich verbonden voelen met elkaar in hun buurt.
Thuiszorg in de participatiesamenleving
Professionele zorg aan huis ondersteunt mensen om zelfstandig te blijven wonen.
Wat is mantelzorg?
Mantelzorg is onbetaalde zorg aan familie of vrienden die hulp nodig hebben door ziekte of ouderdom.
Overgang naar participatiesamenleving
De overheid verwacht dat burgers meer zelf organiseren, zoals mantelzorg en vrijwilligerswerk.
Deel 3
Het is goed dat mensen zich vrijwillig voor de (eigen) gemeenschap inzetten.
Wie van jullie doet wel eens vrijwilligerswerk?
ja, wekelijks*
ja, soms
nee, in het verleden wel gedaan
nee, nog (bijna) nooit gedaan
Afbeelding onderschrift
Afbeelding onderschrift
Wat aanvullende cijfers over vrijwilligerswerk
25-tot 35-jarigen (43%) en 75-plussers (46%) minder vaak dan gemiddeld
Mensen met een hbo- of wo-opleiding vaker dan gemiddeld (57%)
KLAS: WAT IS EEN BIJKOMEND VOORDEEL VAN VRIJWILLIGERSWERK?
Meeste vrijwilligerswerk voor sportverenigingen (16%)
Dit wordt gevolgd door hobbyverenigingen (11%) en door vrijwilligerswerk voor de buurt en voor scholen (beide 10%).
Minste vrijwilligerswerk voor arbeids- of politieke organisaties of vluchtelingeninstanties (beide rond de 2%).
Ook de sociale hulpverlening (zoals de voedselbank) wordt relatief weinig genoemd (bijna 4%).
Opdracht: vrijwilligerswerk
Vrijdag 23 januari gaat iedereen in de klas een dag vrijwilligerswerk doen (= MDT).
Dit doen we in een aantal groepen (i.v.m. bezoek docent). Jullie krijgen nu tijd om na te denken wat jullie willen doen.
Na de MDT volgt een reflectieverslag met bewijsstuk = laatste onderdeel van het portfolio van de sociaalmaatschappelijke dimensie
4 groepen per klas: kies samen één vrijwilligersproject
vrijdag 23 januari 2026 een dag (MDT: 8 uur)*
En nu...
Ga naar de website:
https://www.zaankantersvoorelkaar.nl/hulpvragen/
Zoek drie projecten welke je interessant lijkt
Over 15 minuten inventarisatie in klas (dan heb je dus een concreet antwoord en/òf een goed alternatief)
Aan welk project wil jij deelnemen?
Deel 3
De klassendialoog
1. Kernregels voor een goede dialoog
Om een veilige omgeving te creëren, gelden vaak de volgende basisregels:
Luister actief: Laat de ander uitspreken voordat je reageert.
Stel vragen: Probeer te begrijpen waarom iemand iets vindt in plaats van direct te oordelen.
Spreek vanuit jezelf: Gebruik "ik-boodschappen" (bijv. "Ik ervaar dat..." in plaats van "Jij doet altijd...").
Respecteer de 'veilige ruimte': Wat besproken wordt, blijft in de klas als dat is afgesproken.
De klassendialoog
Reflectie: wat heb je geleerd?
Wat weet je nu over de verzorgingsstaat, participatiesamenleving en vrijwilligerswerk? Deel jouw inzichten met de klas.
