7.4 Voortplanting
START
VMBO basis
Hoe ontstaan nieuwe planten?
Vandaag: ongeslachtelijk én geslachtelijk
1
7.4 Voortplanting
START
VMBO basis
Hoe ontstaan nieuwe planten?
Vandaag: ongeslachtelijk én geslachtelijk
1
Wat weet je al?
WOORDWEB
Hoe kan een plant zich voortplanten?
Vul zoveel mogelijk woorden of voorbeelden in.
2
Leerdoelen
THEORIE
Ik kan uitleggen wat ongeslachtelijke voortplanting is.
Ik herken stekken, knollen, bollen, uitlopers en wortelstokken.
Ik kan uitleggen wat geslachtelijke voortplanting is.
Ik kan kroonbladeren, kelkbladeren, meeldraden en stamper benoemen.
3
Twee manieren
THEORIE
1. Ongeslachtelijke voortplanting
2. Geslachtelijke voortplanting
Let vooral op het verschil tussen deze twee.
4
Welke voortplanting?
MEERKEUZE
Bij welke voortplanting is maar één ouder nodig?
A. Geslachtelijke voortplanting
B. Ongeslachtelijke voortplanting
5
Ongeslachtelijke voortplanting
THEORIE
Er is één ouderplant nodig.
Een deel van de plant groeit uit tot een nieuwe plant.
De nieuwe plant heeft dezelfde erfelijke eigenschappen als de ouderplant.
6
Deling
THEORIE
Bij deling wordt een plant in delen gesplitst.
Elk deel kan verder groeien tot een nieuwe plant.
7
Stekken
THEORIE
Een stukje van een plant wordt afgesneden.
Dit stukje krijgt wortels en groeit verder.
Dat stukje noemen we een stek.
8
Wat gebeurt hier?
MEERKEUZE
Je knipt een stukje van een kamerplant af en zet het in water.
A. Delen
B. Stekken
C. Bestuiven
9
Knollen
THEORIE
Een knol bevat reservevoedsel.
Op een knol zitten knoppen waaruit nieuwe planten kunnen groeien.
Voorbeeld: aardappel.
10
De aardappel
MEERKEUZE
Uit welk deel kan een nieuwe aardappelplant groeien?
A. Uit een oog
B. Alleen uit de schil
C. Alleen uit het midden
11
Bollen
THEORIE
In een bol zit reservevoedsel.
In de bol zit een knop die kan uitgroeien.
Voorbeelden: tulp, ui en narcis.
12
Uitlopers en wortelstokken
THEORIE
Een uitloper is een stengel die over de grond groeit.
Een wortelstok is een ondergrondse stengel.
Op nieuwe plekken kunnen nieuwe planten ontstaan.
13
Koppel het juiste voorbeeld
SLEEPVRAAG
Aardappel → knol
Aardbei → uitloper
Tulp → bol
Stukje geranium → stek
Maak hiervan in LessonUp een sleepvraag.
14
Tussencheck
OPEN VRAAG
Wat hebben deling, stekken, knollen, bollen en uitlopers met elkaar gemeen?
Schrijf je antwoord in één zin.
15
Geslachtelijke voortplanting
THEORIE
Er zijn mannelijke en vrouwelijke geslachtscellen.
Deze geslachtscellen versmelten.
De nakomelingen krijgen een nieuwe combinatie van erfelijke eigenschappen.
16
Hetzelfde als de ouders?
POLL
Zijn nakomelingen bij geslachtelijke voortplanting precies hetzelfde als hun ouders?
JA / NEE
Leg daarna uit waarom.
17
Erfelijke eigenschappen
THEORIE
Erfelijke eigenschappen zijn kenmerken die ouders kunnen doorgeven aan hun nakomelingen.
Bijvoorbeeld: bloemkleur of vorm van bladeren.
18
Welke is erfelijk?
MEERKEUZE
Welke kan een erfelijke eigenschap zijn?
A. Een gebroken tak
B. Bloemkleur
C. Een afgeknipt blad
19
De bloem
THEORIE
Bloemen zijn belangrijk bij de geslachtelijke voortplanting.
We bekijken vier belangrijke onderdelen.
20
Kroonbladeren
THEORIE
Kroonbladeren zijn vaak opvallend gekleurd.
Ze kunnen insecten aantrekken.
21
Kelkbladeren
THEORIE
Kelkbladeren zitten aan de buitenkant van de bloem.
Ze beschermen de bloem als deze nog in de knop zit.
22
Meeldraden
THEORIE
Meeldraden zijn de mannelijke voortplantingsorganen.
In de helmknoppen wordt stuifmeel gevormd.
23
Stamper
THEORIE
De stamper is het vrouwelijke voortplantingsorgaan.
Belangrijke delen: stempel, stijl en vruchtbeginsel.
24
Ken jij de bloem?
SLEEPVRAAG
Sleep de woorden naar de juiste plaats op een bloemafbeelding:
kroonblad • kelkblad • meeldraad • stamper
25
Waar ontstaat stuifmeel?
MEERKEUZE
A. In de kroonbladeren
B. In de meeldraden
C. In de stamper
D. In de kelkbladeren
26
Welk onderdeel?
OPEN VRAAG
Wat is het vrouwelijke voortplantingsorgaan van een bloem?
Typ één woord.
27
Nieuwe planten kweken
THEORIE
Kwekers gebruiken vaak ongeslachtelijke voortplanting.
Zo kunnen gewenste eigenschappen behouden blijven.
Bijvoorbeeld door te stekken.
28
Denkvraag
OPEN VRAAG
Een kweker heeft een aardbeienplant met heel lekkere aardbeien.
Waarom kan ongeslachtelijke voortplanting handig zijn?
29
Eindcheck
SLEEPVRAAG
Koppel:
aardappel → ?
tulp → ?
aardbei → ?
afgeknipte stengel → ?
30
Het belangrijkste verschil
OPEN VRAAG
Wat is het belangrijkste verschil tussen geslachtelijke en ongeslachtelijke voortplanting?
Gebruik in je antwoord de woorden: ouder(s) en erfelijke eigenschappen.
31
Exit-ticket
POLL
Hoe goed snap je 7.4 Voortplanting?
😃 Ik snap het
😐 Ik moet nog even oefenen
😵 Ik heb nog uitleg nodig
32
Antwoorden – deel 1
ANTWOORDEN
Dia 5: B – ongeslachtelijke voortplanting
Dia 9: B – stekken
Dia 11: A – uit een oog
Dia 14: aardappel-knol; aardbei-uitloper; tulp-bol; geranium-stek
Dia 15: ze zijn allemaal vormen van ongeslachtelijke voortplanting.
33
Antwoorden – deel 2
ANTWOORDEN
Dia 17: NEE
Dia 19: B – bloemkleur
Dia 26: B – meeldraden
Dia 27: stamper
Dia 29: de nieuwe planten behouden dezelfde erfelijke eigenschappen.
Dia 30: aardappel-knol; tulp-bol; aardbei-uitloper; afgeknipte stengel-stek
Dia 31: ongeslachtelijk = één ouder en vrijwel dezelfde erfelijke eigenschappen; geslachtelijk = geslachtscellen en een nieuwe combinatie van erfelijke eigenschappen.
34