Bloed: transport in je lichaam
Bloed: transport in je lichaam
Open met het bekende idee dat bloed door het hele lichaam stroomt. Koppel direct aan transport: bloed vervoert zuurstof, koolstofdioxide en veel andere stoffen.
Lesdoel
Ik kan de bestanddelen van bloed noemen met hun kenmerken en functies.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen volgens jou bij bloed?
Gebruik de reacties om voorkennis op te halen. Stuur daarna naar transport, zuurstof, afweer en stolling.
Leren onderzoeken 1 en 2
Een volwassen mens heeft ongeveer 5 tot 6 liter bloed
Bloed is een transportmiddel in het lichaam
Het vervoert zuurstof, koolstofdioxide en andere stoffen
Om dat te begrijpen, kijken we naar de bestanddelen van bloed
Maak duidelijk dat de functie van bloed niet los staat van de opbouw: wat er in bloed zit, bepaalt wat bloed kan vervoeren.
Waaruit bestaat bloed?
Bloed bestaat uit plasma en bloedcellen
De bloedcellen zijn:
- rode bloedcellen
- witte bloedcellen
- bloedplaatjes
Noem dat leerlingen deze vier onderdelen moeten kunnen herkennen en koppelen aan functie.
Plasma
Plasma is de vloeistof van het bloed
Het is geelachtig van kleur
In plasma zitten opgeloste stoffen
Voorbeelden: voedingsstoffen, afvalstoffen en hormonen
Plasma vervoert deze stoffen door het lichaam
Benadruk dat plasma zelf ook een bestanddeel is, niet alleen 'de ruimte tussen de cellen'.
Rode bloedcellen
Geven bloed zijn rode kleur
Bevatten hemoglobine
Vervoeren vooral zuurstof
Nemen ook een deel van de koolstofdioxide mee
Koppel terug aan de inleiding: zuurstof en koolstofdioxide zijn twee belangrijke stoffen die door bloed worden vervoerd.
Witte bloedcellen
Horen bij de afweer van je lichaam
Beschermen tegen ziekteverwekkers
Kunnen bacteriën en andere indringers onschadelijk maken
Er zijn minder witte bloedcellen dan rode bloedcellen
Gebruik 'afweer' als vaste term. Houd het eenvoudig; ga nog niet diep in op verschillende soorten witte bloedcellen.
Practicum 1
Bloedplaatjes zijn kleine delen van cellen
Ze helpen bij het stollen van bloed
Bij een wondje zorgen ze dat het bloeden stopt
Zo beschermen ze het lichaam tegen te veel bloedverlies
Maak het onderscheid duidelijk: bloedplaatjes vervoeren niets, maar hebben een beschermende functie bij beschadiging van bloedvaten.
Overzicht van de bestanddelen
Bestanddeel
Vervoert opgeloste stoffen
Vervoeren vooral zuurstof
Beschermen tegen ziekteverwekkers
Zorgen voor bloedstolling
Plasma
Rode bloedcellen
Witte bloedcellen
Bloedplaatjes
Functie
Deze slide brengt naam en functie nog één keer overzichtelijk samen. Gebruik dit als samenvatting voor het lesdoel.
Welk bestanddeel vervoert vooral zuurstof?
plasma
witte bloedcellen
bloedplaatjes
rode bloedcellen
Controleert of leerlingen de hoofdtaak van rode bloedcellen onderscheiden van plasma, afweer en stolling.
Vul de juiste woorden in
Bloed bestaat uit plasma en bloedcellen. Plasma is de vloeistof van het bloed en vervoert opgeloste stoffen. Witte bloedcellen helpen bij de afweer. Bloedplaatjes zorgen voor bloedstolling.
De volgorde is inhoudelijk vast: opbouw van bloed, daarna functies van de drie andere bestanddelen.
Noem twee stoffen die bloed vervoert.
Bespreek antwoorden als: bloed vervoert stoffen door het lichaam; voorbeelden zijn zuurstof, koolstofdioxide, voedingsstoffen, afvalstoffen en hormonen.
Wat heb jij vandaag geleerd over bloed?
Reflectie zonder fout of goed. Laat leerlingen één concreet begrip of functie noemen.
Welk deel vond jij het makkelijkst?
Laat leerlingen terugkijken op hun leerproces. Mogelijke punten: overzichtsschema, functies koppelen, begrippen, practicumdeel.
Wat vind jij nog lastig aan deze les?
Gebruik dit om te zien waar nog herhaling nodig is, bijvoorbeeld plasma of het verschil tussen witte bloedcellen en bloedplaatjes.
Begrippen
bloed - vloeibaar weefsel dat stoffen vervoert door het lichaam
transport - het verplaatsen van stoffen in het lichaam
plasma - de vloeistof van het bloed
rode bloedcellen - bloedcellen die vooral zuurstof vervoeren
hemoglobine - stof in rode bloedcellen die zuurstof bindt
witte bloedcellen - bloedcellen die helpen bij de afweer
bloedplaatjes - kleine celdelen die zorgen voor bloedstolling
Deze slide heeft geen instructies