4.1 Bloed: bestanddelen en functies

Bloed: transport in je lichaam

1 / 17
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 17 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Bloed: transport in je lichaam

Open met het bekende idee dat bloed door het hele lichaam stroomt. Koppel direct aan transport: bloed vervoert zuurstof, koolstofdioxide en veel andere stoffen.

Lesdoel

Ik kan de bestanddelen van bloed noemen met hun kenmerken en functies.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden passen volgens jou bij bloed?

Gebruik de reacties om voorkennis op te halen. Stuur daarna naar transport, zuurstof, afweer en stolling.

Leren onderzoeken 1 en 2

  • Een volwassen mens heeft ongeveer 5 tot 6 liter bloed

  • Bloed is een transportmiddel in het lichaam

  • Het vervoert zuurstof, koolstofdioxide en andere stoffen

  • Om dat te begrijpen, kijken we naar de bestanddelen van bloed

Maak duidelijk dat de functie van bloed niet los staat van de opbouw: wat er in bloed zit, bepaalt wat bloed kan vervoeren.

Waaruit bestaat bloed?

  • Bloed bestaat uit plasma en bloedcellen

  • De bloedcellen zijn:

- rode bloedcellen

- witte bloedcellen

- bloedplaatjes

Noem dat leerlingen deze vier onderdelen moeten kunnen herkennen en koppelen aan functie.

Plasma

  • Plasma is de vloeistof van het bloed

  • Het is geelachtig van kleur

  • In plasma zitten opgeloste stoffen

  • Voorbeelden: voedingsstoffen, afvalstoffen en hormonen

  • Plasma vervoert deze stoffen door het lichaam

Benadruk dat plasma zelf ook een bestanddeel is, niet alleen 'de ruimte tussen de cellen'.

Rode bloedcellen

  • Geven bloed zijn rode kleur

  • Bevatten hemoglobine

  • Vervoeren vooral zuurstof

  • Nemen ook een deel van de koolstofdioxide mee

Koppel terug aan de inleiding: zuurstof en koolstofdioxide zijn twee belangrijke stoffen die door bloed worden vervoerd.

Witte bloedcellen

  • Horen bij de afweer van je lichaam

  • Beschermen tegen ziekteverwekkers

  • Kunnen bacteriën en andere indringers onschadelijk maken

  • Er zijn minder witte bloedcellen dan rode bloedcellen

Gebruik 'afweer' als vaste term. Houd het eenvoudig; ga nog niet diep in op verschillende soorten witte bloedcellen.

Practicum 1

  • Bloedplaatjes zijn kleine delen van cellen

  • Ze helpen bij het stollen van bloed

  • Bij een wondje zorgen ze dat het bloeden stopt

  • Zo beschermen ze het lichaam tegen te veel bloedverlies

Maak het onderscheid duidelijk: bloedplaatjes vervoeren niets, maar hebben een beschermende functie bij beschadiging van bloedvaten.

Overzicht van de bestanddelen

Bestanddeel

Vervoert opgeloste stoffen


Vervoeren vooral zuurstof


Beschermen tegen ziekteverwekkers


Zorgen voor bloedstolling

Plasma


Rode bloedcellen


Witte bloedcellen


Bloedplaatjes

Functie

Deze slide brengt naam en functie nog één keer overzichtelijk samen. Gebruik dit als samenvatting voor het lesdoel.

Welk bestanddeel vervoert vooral zuurstof?

A

plasma

B

witte bloedcellen

C

bloedplaatjes

D

rode bloedcellen

Controleert of leerlingen de hoofdtaak van rode bloedcellen onderscheiden van plasma, afweer en stolling.

Vul de juiste woorden in

Bloed bestaat uit plasma en bloedcellen. Plasma is de vloeistof van het bloed en vervoert opgeloste stoffen. Witte bloedcellen helpen bij de afweer. Bloedplaatjes zorgen voor bloedstolling.

plasma
Plasma
Witte bloedcellen
Bloedplaatjes
hemoglobine
zuurstof
rode bloedcellen
ziekteverwekkers

De volgorde is inhoudelijk vast: opbouw van bloed, daarna functies van de drie andere bestanddelen.

Noem twee stoffen die bloed vervoert.

Bespreek antwoorden als: bloed vervoert stoffen door het lichaam; voorbeelden zijn zuurstof, koolstofdioxide, voedingsstoffen, afvalstoffen en hormonen.

Wat heb jij vandaag geleerd over bloed?

Reflectie zonder fout of goed. Laat leerlingen één concreet begrip of functie noemen.

Welk deel vond jij het makkelijkst?

Laat leerlingen terugkijken op hun leerproces. Mogelijke punten: overzichtsschema, functies koppelen, begrippen, practicumdeel.

Wat vind jij nog lastig aan deze les?

Gebruik dit om te zien waar nog herhaling nodig is, bijvoorbeeld plasma of het verschil tussen witte bloedcellen en bloedplaatjes.

Begrippen

bloed - vloeibaar weefsel dat stoffen vervoert door het lichaam

transport - het verplaatsen van stoffen in het lichaam

plasma - de vloeistof van het bloed

rode bloedcellen - bloedcellen die vooral zuurstof vervoeren

hemoglobine - stof in rode bloedcellen die zuurstof bindt

witte bloedcellen - bloedcellen die helpen bij de afweer

bloedplaatjes - kleine celdelen die zorgen voor bloedstolling

Deze slide heeft geen instructies