Thema 6: Farmacologie en dringende medische hulpverlening: hoofdstuk 11: Het voorkomen van fouten bij de toediening van medicatie

• newEditor
• Verpleegkunde
• Hoger onderwijs
• Studiejaar 3

Thema 6: Farmacologie en dringende medische hulpverlening

Hoofdstuk 11: het voorkomen van fouten bij de toediening van medicatie

28/05/2026

Sylvester Vanden Eede

Leerdoelen

Na deze les:

• Ken je de belangrijkste controles bij medicatietoediening

• Kun je medicatiefouten herkennen

• Begrijp je waarom rustig en zorgvuldig werken belangrijk is

• Kan je eenvoudige casussen oplossen

11. Het voorkomen van fouten bij de toediening van medicatie

Medicatie wordt vaak toegediend, daarom kunnen fouten gebeuren.

Maar: ==> de gevolgen van medicatiefouten kunnen ernstig zijn!

Bijv.:

• Verkeerde patiënt

• Verkeerde dosis

• Verkeerd tijdstip

• Verkeerde medicatie

Welke medicatiefout lijk jou het gevaarlijkst?

11. 1 Five Rights

De vijf juiste controles:

• Juiste medicijn

• Juiste patiënt

• Juiste tijdstip

• Juiste wijze van toediening

• Juiste dosis

Deze controle doe je voordat je medicatie toedient!

Je hebt twee patiënten met bijna dezelfde naam. Beide krijgen medicatie om 8uur. Wat controleer je voordat je de medicatie toedient?

naam patiënt

geboortedatum

medicatievoorschrift

dosis

tijdstip

11. 2 Kennis en inzicht

Een verpleegkundige moet weten:

• Waarvoor medicatie dient

• Welke dosis normaal is

• Welke bijwerkingen kunnen ontstaan

• Welke aandachtspunten belangrijk zijn

Belangrijk: je hoeft niet alles uit het hoofd te kennen ==> maar je moet informatie opzoeken als je twijfelt.

11. 3 Haast en spoed is zelden goed

Medicatie geven onder tijdsdruk geeft meer kans op fouten.

Daarom:

• Neem tijd

• Controleer rustig

• Laat je niet afleiden

• Werk stap voor stap

Belangrijk: snel werken is niet hetzelfde als veilig werken!

11. 4 Het doktersvoorschrift

Een fout kan al ontstaan bij het voorschrift.

Risico's:

• Telefonisch voorschrift verkeerd begrepen

• Onduidelijk handschrift

• Ontbrekende informatie

• Verkeerde dosis

Wat doe je?

Altijd navragen bij twijfel

11. 5 Look a like - Sound a like (lasa medicatie)

= medicatie die op elkaar lijkt of bijna hetzelfde klinkt!

Bijv.:

• Aldactone- Aldactazine

• Humalog - Humuline

• Imodium - Imuran

Risico ==> verkeerde medicatie wordt gegeven!

Altijd navragen bij twijfel

11. 6 High risk medication

= medicatie met groot risico bij fout gebruik!

Bijv.

• Insuline

• Kalium

• Anticoagulantia

• Opioïden

Bij fout gebruik: ernstige schade mogelijk!

Altijd navragen bij twijfel

11. 7 Voor het toedienen

Voor toediening controleer je opnieuw:

• Correcte product

• Correcte zorgvrager

• Correcte dosis

• Correcte toedieningswijze

Best: controleren met voorschrift én patiënt in de buurt.

Altijd navragen bij twijfel

11. 7.1 Het correcte product

Controleer altijd het product.

Let op:

• Namen lijken soms op elkaar

• Verpakkingen lijken soms op elkaar

• Generische namen kunnen verwarren

Altijd navragen bij twijfel

Waarom zijn generische medicatie soms moeilijk?

Generische medicatie kan moeilijk zijn omdat de merknaam verandert, maar de werkzame stof dezelfde blijft. Daardoor kan er verwarring ontstaan. De verpakking, kleur of naam kan anders zijn dan wat de patiënt of verpleegkundige gewoon is. Daarom moet je altijd goed controleren: werkzame stof, dosis, patiënt en voorschrift.

11. 7.2 De correcte dosis

De dosis moet juist zijn!

Extra opletten bij:

• Smalle therapeutische spiegel

• Insuline

• Kalium

• Opioïden

Een kleine fout kan grote gevolgen hebben!

Altijd navragen bij twijfel

11. 7.3 De frequentie van de toediening

= hoe vaak per dag.

Voorbeeld: AB 3/d = verdelen over 24u.

Dus om de 8u een dosis geven!

Niet alles dicht bij elkaar geven!

Altijd navragen bij twijfel

11.8 Inloopsnelheid

IV medicatie mag niet zomaar snel inlopen!

Je moet weten:

• Hoeveel medicatie

• Volume infuus

• Tijd waarover het moet lopen

Bij twijfel ==> medisch rekenen!

Altijd navragen bij twijfel

11.9 Bewaren van geneesmiddelen

Medicatie moet correct bewaard worden!

Let op:

• Kamertemperatuur

• Koelkast

• Korte bewaartijd

• Medicatie achter slot (Morfine)

Voorbeeld: oogdruppels hebben een korte bewaartijd.

Altijd navragen bij twijfel

11.10 Controle van de inname

Controleer of de patiënt de medicatie echt inneemt!

Waarom?

• Sommige patiënten vergeten medicatie

• Sommige patiënten weigeren medicatie

• Sommige patiënten nemen medicatie verkeerd

Belangrijk: luister naar de patiënt!

Altijd navragen bij twijfel